Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội điều chỉnh Nghị quyết số 94/2015/QH13, cho phép Chính phủ tự phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 2 dự án Cảng HKQT Long Thành. 
Việc phân cấp thẩm quyền này nhằm rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư dự án trọng điểm quốc gia, được UBTVQH đánh giá là phù hợp với yêu cầu thúc đẩy tiến độ, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng vận tải hàng không và khai thác hiệu quả Cảng HKQT Long Thành trong bối cảnh mới.
Xây dựng Cảng HKQT Long Thành đạt cấp 4F
Tiếp tục Chương trình Phiên họp thứ 52, chiều 2/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã xem xét, cho ý kiến về việc điều chỉnh nội dung Nghị quyết số 94/2015/QH13 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Cảng Hàng không Quốc tế (HKQT) Long Thành. Đây là dự án có quy mô lớn, tính chất phức tạp, đóng vai trò động lực phát triển vùng Đông Nam Bộ và toàn quốc trong nhiều thập kỷ tới.
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho biết, Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư Dự án tại Nghị quyết số 94/2015/QH13 và mục 11 Nghị quyết số 174/2024/QH15. Mục tiêu là xây dựng Cảng HKQT Long Thành đạt cấp 4F theo phân cấp của ICAO, trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không hàng đầu khu vực và quốc tế, bảo đảm năng lực cạnh tranh của mạng cảng hàng không Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng không tăng trưởng nhanh.
Theo định hướng quy hoạch, Dự án được triển khai theo ba giai đoạn với công suất cuối cùng đạt 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm. Cụ thể: Giai đoạn 1, đầu tư hai đường cất hạ cánh phía Bắc cùng nhà ga hành khách và hạ tầng phụ trợ, năng lực khai thác 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm, hoàn thành chậm nhất ngày 31/12/2026. Giai đoạn 2, tiếp tục đầu tư thêm một đường cất hạ cánh cấu hình mở và một nhà ga hành khách, năng lực khai thác nâng lên 50 triệu hành khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa/năm. Giai đoạn 3, hoàn thiện toàn bộ hạ tầng để đáp ứng nhu cầu khai thác tối đa theo quy hoạch.
Tổng mức đầu tư sơ bộ toàn Dự án là khoảng 336.630 tỷ đồng (tương đương 16 tỷ USD theo đơn giá năm 2014), trong đó giai đoạn 1 là 114.450 tỷ đồng.
Đề xuất điều chỉnh phù hợp với chủ trương phân cấp
Đối với nội dung điều chỉnh, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét sửa đổi khoản 6 Điều 2 Nghị quyết số 94/2015/QH13 theo hướng cho phép Chính phủ tổ chức phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 2 của Dự án theo thẩm quyền mà không phải báo cáo Quốc hội thông qua.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà phân tích, theo khoản 1 Điều 44 Luật Đầu tư công 2014, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định đầu tư dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, do dự án Long Thành có quy mô rất lớn, lần đầu triển khai, chưa định hình đầy đủ phương án đầu tư nên Quốc hội khi phê duyệt chủ trương (năm 2015) đã quy định từng giai đoạn phải trình Quốc hội thông qua trước khi quyết định đầu tư.
Thực tiễn triển khai giai đoạn 1 cho thấy yêu cầu về tiến độ đặt ra ngày càng khẩn trương. Tại mục 11 Nghị quyết số 174/2024/QH15, Quốc hội đã cho phép Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 1 theo thẩm quyền, đáp ứng yêu cầu phân cấp và tính chủ động trong điều hành Dự án.
Đối với giai đoạn 2, theo kịch bản tăng trưởng GDP từ năm 2026 đạt hai con số, sản lượng vận chuyển hành khách tại các cảng hàng không, đặc biệt tại Long Thành, sẽ tăng nhanh hơn dự báo ban đầu. Do đó, việc tổ chức nghiên cứu và phê duyệt giai đoạn 2 cần được thực hiện sớm nhằm bảo đảm năng lực khai thác theo nhu cầu thực tế thị trường.
Bên cạnh đó, nếu triển khai đầu tư đường cất hạ cánh thứ ba khi giai đoạn 1 hoàn tất sẽ tận dụng được tối đa nhân lực, thiết bị, mặt bằng thi công đang hiện diện; giúp tiết kiệm thời gian, giảm phát sinh chi phí, hạn chế tác động đến hoạt động khai thác của cảng hàng không như bụi, tiếng ồn và gián đoạn vận hành. Đồng thời, phương án này giúp bảo đảm vận hành liên tục khi bảo trì, sửa chữa hai đường cất hạ cánh số 1 và số 2.
Chính phủ khẳng định đề xuất điều chỉnh phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền và tuân thủ khoản 1 Điều 43 Luật Đầu tư công 2024, tạo điều kiện chủ động trong điều hành đầu tư công đối với các dự án trọng điểm quốc gia.
Bảo đảm tính chủ động trong quản trị đầu tư công
Cho ý kiến thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đánh giá nội dung điều chỉnh là xác đáng, có cơ sở pháp lý rõ ràng, phù hợp yêu cầu tăng tốc triển khai Dự án. Thường trực Ủy ban thống nhất đề nghị đưa nội dung này vào Nghị quyết Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội.
Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, UBTVQH nhất trí trình Quốc hội xem xét điều chỉnh nội dung khoản 6 Điều 2 Nghị quyết số 94/2015/QH13, cho phép Chính phủ tổ chức phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 2 theo thẩm quyền. Đây là giải pháp quan trọng, nhằm chủ động tổ chức nghiên cứu đầu tư sớm hơn, bảo đảm tiết kiệm thời gian, chi phí, rút ngắn tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng dự án Cảng HKQT Long Thành.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành phối hợp với UBND tỉnh Đồng Nai tiếp thu đầy đủ ý kiến UBTVQH và cơ quan thẩm tra, tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung đề xuất để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10. Đồng thời, giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện báo cáo thẩm tra chính thức theo quy định.
Việc điều chỉnh thẩm quyền phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 2 dự án Cảng HKQT Long Thành là bước đi quan trọng bảo đảm tính chủ động trong quản trị đầu tư công, đáp ứng yêu cầu tiến độ của dự án trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cao vị thế vận tải hàng không Việt Nam trong khu vực và quốc tế.
