Không chỉ dừng lại ở các con số, ngành Xây dựng đã từng bước đặt nền móng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, với các mô hình đô thị thông minh, giao thông thông minh, công trình xanh và vật liệu xanh. 
Năm 2025 khép lại với dấu ấn đậm nét của một năm tăng tốc mạnh mẽ trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông. Hàng loạt dự án quy mô lớn được khởi công, hoàn thành và đưa vào khai thác trên khắp cả nước trong 5 năm qua (2021 - 2025), tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế - xã hội. Những kết quả nổi bật này không chỉ phản ánh nỗ lực điều hành quyết liệt của Bộ Xây dựng trong nhiệm kỳ, mà còn đặt nền móng vững chắc cho chiến lược phát triển hạ tầng hiện đại, thông minh và bền vững giai đoạn 2026 - 2030.
Tăng tốc chưa từng có của hạ tầng giao thông quốc gia
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy, từ đầu năm 2025 đến nay, nhiều dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia đã có chuyển biến tích cực rõ rệt, đặc biệt là các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam và các tuyến liên vùng có vai trò chiến lược. Trong năm 2025, có 9 dự án đã được khởi công, 12 dự án hoàn thành và đưa vào khai thác; riêng ngày 19/12/2025, Bộ Xây dựng tiếp tục khởi công thêm 4 dự án, hoàn thành đưa vào khai thác 3 dự án và thông xe kỹ thuật thêm 6 dự án.
Những con số này cho thấy nhịp độ triển khai hiếm thấy trong nhiều năm qua, phản ánh tinh thần quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, cũng như hiệu quả của cơ chế điều hành tập trung, xuyên suốt.
Đến hết năm 2025, trên cả nước đã có 3.345 km đường bộ cao tốc đã được hoàn thành, cùng với 1.701 km đường bộ ven biển đưa vào khai thác. Đây là bước tiến vượt bậc so với các giai đoạn trước, thể hiện rõ kết quả của phong trào thi đua “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc”, cũng như sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị trong huy động và tổ chức thực hiện các dự án trọng điểm.
Không chỉ tập trung cho cao tốc, trong giai đoạn 2021 - 2025, Bộ Xây dựng đã hoàn thành 59 dự án quốc lộ, với tổng chiều dài 1.586,5 km; riêng năm 2025 hoàn thành 21 dự án, tương đương 456,4 km. Đây là những tuyến huyết mạch, đóng vai trò quan trọng trong kết nối vùng, liên kết khu kinh tế, khu công nghiệp và các trung tâm đô thị.
Tuyến đường bộ ven biển cũng được xác định là một trục động lực mới trong quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia, với tổng chiều dài 2.813 km, quy mô tối thiểu đường cấp III, IV. Đến nay, 1.450 km đã được đưa vào khai thác; khoảng 591 km đang thi công, trong đó 251 km hoàn thành dịp 19/12/2025 và 340 km dự kiến hoàn thành sau năm 2025. Khi hoàn chỉnh, tuyến đường này không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương ven biển mà còn tăng cường khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Ở lĩnh vực đường sắt, Bộ Xây dựng đã khởi công dự án xây dựng cầu đường sắt Cẩm Lý trên tuyến Kép - Hạ Long; đang triển khai 10 dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 - 2025 và 2016 - 2020. Đặc biệt, Bộ Xây dựng đã tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phấn đấu khởi công dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam trong năm 2026, dự án có ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với năng lực cạnh tranh và cấu trúc giao thông quốc gia.
Một dấu mốc quan trọng khác là việc khởi công dự án thành phần 1 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vào ngày 19/12/2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Song song với đó, Bộ Xây dựng đã hướng dẫn, chỉ đạo các chủ đầu tư phối hợp chặt chẽ với địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư; đến nay đã khởi công các khu tái định cư tại 12/15 tỉnh đối với dự án đường sắt tốc độ cao và 4/6 tỉnh đối với dự án Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Trong lĩnh vực hàng không, năm 2025 ghi dấu những công trình mang tính biểu tượng. Nhà ga T3 - Cảng HKQT Tân Sơn Nhất đã được khánh thành, đưa vào sử dụng đúng dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; Cảng HKQT Long Thành (giai đoạn 1) cũng chính thức được đưa vào khai thác ngày 19/12/2025, tạo cú hích lớn cho mạng lưới hàng không quốc gia và khu vực phía Nam. Cùng với đó, hàng loạt dự án như Gia Bình, Phú Quốc, Cát Bi, T2 Nội Bài, Đồng Hới, Phù Cát, Cà Mau, Vinh… đang được triển khai đồng bộ, đáp ứng mục tiêu tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Ở lĩnh vực đường thủy nội địa và hàng hải, Bộ Xây dựng đã hoàn thành và đưa vào khai thác các bến số 3, 4, 5, 6 tại cảng biển Lạch Huyện; khởi công cảng Hòn Khoai, Bãi Giốc, tạo nền tảng phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời, Bộ Xây dựng đã ký hiệp định vay vốn dự án Phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam, dự kiến khởi công trong năm 2026.
Đặt nền móng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ 2021 - 2025 đã góp phần quan trọng kéo giảm chi phí logistics từ mức 21% GDP năm 2018 xuống còn khoảng 17 - 18% hiện nay, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở các con số, ngành Xây dựng đã từng bước đặt nền móng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, với các mô hình đô thị thông minh, giao thông thông minh, công trình xanh và vật liệu xanh.
Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế: Tính đồng bộ và liên kết vùng chưa cao; quy hoạch hạ tầng chưa thực sự đi trước một bước; nhiều đô thị lớn vẫn đối mặt với ùn tắc, quá tải; nguồn lực đầu tư còn phân tán; chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong quản lý, phát triển hạ tầng chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.
Khi thế giới đang chuyển mạnh sang kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, cùng với sự bùng nổ của khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, phát triển kết cấu hạ tầng trong kỷ nguyên mới không thể chỉ dừng lại ở “bê tông hóa”, mà phải chuyển mạnh sang “thông minh hóa” và “xanh hóa”, lấy hiệu quả tổng thể, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân làm mục tiêu xuyên suốt.
Trên tinh thần đó, trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Xây dựng xác định trọng tâm là phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh; tập trung nguồn lực Trung ương cho các công trình hạ tầng chiến lược, dự án trọng điểm quốc gia; đồng thời đổi mới mạnh mẽ cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực xã hội.
Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương; nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư xây dựng; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý dự án và quản lý chất lượng công trình, kiên quyết không đánh đổi chất lượng, an toàn và hiệu quả lâu dài vì áp lực tiến độ.
Riêng năm 2026, Bộ Xây dựng sẽ tập trung hoàn thiện thủ tục để khởi công dự án thành phần 2 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; triển khai lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam; khởi công dự án cải tạo đường sắt khu gian Hòa Duyệt - Thanh Luyện sử dụng vốn ODA của EDCF; đồng thời chuẩn bị đầu tư các dự án đường sắt nguồn vốn trung hạn 2026 - 2030 và hoàn thành, bàn giao các dự án vốn trung hạn 2021 - 2025.
