Trong 564 công trình, dự án khởi công, khánh thành năm 2025, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 3,84 triệu tỷ đồng, tương đương 74,6% tổng vốn đầu tư. 
Sáng 18/7, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo về tình hình phát triển của doanh nghiệp, các điểm nghẽn trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và giải pháp khơi thông nguồn lực.
Khu vực tư nhân chiếm 78,2% tổng vốn đăng ký
Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 6/2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký trên 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, gần 170 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 11,2% so với cùng kỳ. Trong đó, gần 111,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%.
Tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%. Quy mô vốn đăng ký bình quân đạt 12,22 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp, tăng 35,7%.
Tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 đạt 42,6%, tăng 5,5 điểm phần trăm so với năm trước.
Doanh nghiệp tư nhân hiện chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp và 78,2% tổng vốn đăng ký. Trong 6 tháng đầu năm, thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ước đạt 381,4 nghìn tỷ đồng, tăng 47,1% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, trong tổng số 564 công trình, dự án được khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 3,84 triệu tỷ đồng, tương đương 74,6% tổng vốn đầu tư.
Bộ Tài chính đánh giá khu vực này giữ vai trò chủ lực trong huy động nguồn lực xã hội, tạo việc làm và đóng góp ngân sách. Tuy nhiên, doanh nghiệp tư nhân vẫn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh còn hạn chế.
Đối với doanh nghiệp nhà nước, cả nước hiện có 695 doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực trọng yếu như năng lượng, hạ tầng, viễn thông, tài chính, vận tải, khai khoáng, quốc phòng và an ninh.
Năm 2025, khu vực doanh nghiệp nhà nước có tổng tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 2,02 triệu tỷ đồng, doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 261 nghìn tỷ đồng.
Bên cạnh vai trò bảo đảm các cân đối lớn và triển khai những dự án chiến lược quốc gia, hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều. Tiến độ đầu tư của một số dự án còn chậm; khả năng dẫn dắt, kết nối và tạo thị trường cho doanh nghiệp tư nhân cần tiếp tục được cải thiện.
Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện có 41.874 doanh nghiệp đang hoạt động, với 47.132 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký trên 562,7 tỷ USD.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt trên 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt trên 13 tỷ USD, tăng 11,2%.
Khu vực FDI giữ vai trò quan trọng trong công nghiệp chế biến, chế tạo và xuất khẩu. Tuy nhiên, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước, tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung ứng Việt Nam chưa tương xứng với quy mô đầu tư và chính sách ưu đãi.
Vướng mắc đất đai kéo dài thời gian đầu tư
Bộ tài chính cho biết, đến ngày 16/7, các Bộ, ngành đã trả lời 51/53 nhóm kiến nghị của doanh nghiệp, đạt 96,2%. Trong đó, 14 kiến nghị đã được giải quyết dứt điểm; 20 kiến nghị được giải thích, hướng dẫn thực hiện; 17 kiến nghị được ghi nhận để nghiên cứu, xử lý hoặc sửa đổi chính sách. Hai kiến nghị còn lại đang tiếp tục được xem xét.
Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội và kết quả rà soát của các bộ, ngành, Bộ Tài chính xác định 6 nhóm khó khăn gồm: (i) Thể chế và tổ chức thực hiện; (ii) Tiếp cận nguồn lực; (iii) Chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền; (iv) Thị trường và chuỗi cung ứng; (v) Khoa học, công nghệ và nhân lực; l(vi) Lên kết giữa các khu vực doanh nghiệp.
Trong đó, thể chế và tổ chức thực hiện được xác định là điểm nghẽn lớn nhất. Một số quy định còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; văn bản hướng dẫn ban hành chậm; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất.
Thủ tục hành chính còn phân tán, thiếu liên thông. Chuyển đổi số chưa đồng bộ nên doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần, nộp hồ sơ giấy đối với một số thủ tục. Tình trạng e ngại trách nhiệm, né tránh và đùn đẩy tại một số nơi cũng ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn khó tiếp cận tín dụng, đất đai và các nguồn lực sản xuất. Thị trường vốn, quỹ đầu tư, cho thuê tài chính và các kênh huy động vốn trung, dài hạn chưa phát huy đầy đủ vai trò.
Những vướng mắc về quỹ đất, xác định giá đất, GPMB và thực hiện nghĩa vụ tài chính tiếp tục làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đầu tư. Trong khi đó, giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn và lao động còn cao; việc chậm thanh toán, hoàn thuế, giải ngân và xử lý thủ tục tạo thêm áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp.
Theo Bộ Tài chính, phần lớn khó khăn không xuất phát từ việc thiếu chủ trương, cơ chế hoặc chính sách mà chủ yếu nằm ở quá trình tổ chức thực hiện.
Để cải thiện môi trường đầu tư, Bộ Tài chính đề xuất rà soát, sửa đổi đồng bộ pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, PCCC, đấu thầu, doanh nghiệp, thuế và hải quan.
Các thủ tục: lựa chọn nhà đầu tư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính cần được quy định rõ về trình tự, phương pháp, thời hạn và trách nhiệm thực hiện.
Bộ Tài chính cũng đề xuất phân loại, xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, công trình ách tắc và đất đai bỏ hoang; công khai dữ liệu quy hoạch, quỹ đất, giá đất và tình trạng pháp lý của dự án trên một hệ thống thống nhất.
Đối với nguồn vốn, cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu, hợp đồng, đơn hàng và khoản phải thu; mở rộng tài sản bảo đảm đối với động sản, hàng tồn kho, tài sản hình thành trong tương lai và quyền tài sản. Thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, cho thuê tài chính và tài trợ chuỗi cung ứng cần được phát triển đồng bộ.
Đẩy nhanh phát triển: hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, khu công nghiệp và hạ tầng số; bảo đảm cung ứng điện ổn định cho dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và công nghiệp chiến lược.
Đối với đầu tư nước ngoài, định hướng thu hút cần chuyển từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, năng lượng sạch, hạ tầng số và công nghiệp hỗ trợ. Chính sách ưu đãi phải gắn với kết quả chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, sử dụng nhà cung ứng Việt Nam, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
