Khẳng định quản trị là khâu then chốt, Thứ trưởng Phạm Minh Hà yêu cầu các trường trực thuộc Bộ Xây dựng bứt phá tư duy tài chính, gắn kết đào tạo với doanh nghiệp và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thực chất. 
Bứt phá tư duy quản trị và đào tạo
Ngày 02/10, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch năm học 2026 - 2027 và công tác chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Xây dựng.
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho biết, trong những năm qua, Chính phủ đã có những chỉ đạo rất quyết liệt và mạnh mẽ về công tác chuyển đổi số, khoa học công nghệ thông qua các nghị quyết quan trọng, đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải nhanh chóng nắm bắt và triển khai thực hiện.
Để đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của ngành Xây dựng, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho rằng, các trường và cơ quan nghiên cứu của Bộ Xây dựng cần cụ thể hóa các chỉ đạo của Chính phủ để ứng dụng trực tiếp vào công tác quản trị nhà trường và phục vụ quản lý ngành. Trọng tâm đào tạo cần hướng tới việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho các chuyên ngành thiết yếu, phục vụ sự phát triển của lĩnh vực giao thông vận tải, xây dựng và tích hợp các công nghệ mới. Công tác chuyển đổi số trong quản lý giáo dục là một nhiệm vụ trọng tâm không chỉ của Bộ Xây dựng mà còn đồng hành cùng các định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Đề cập đến công tác nghiên cứu khoa học, Thứ trưởng Phạm Minh Hà khẳng định, thực tế đang cho thấy nhu cầu phải tăng cường nghiên cứu để cập nhật thực tiễn, giúp người học có kỹ năng giải quyết vấn đề. Đồng thời, các cơ sở giáo dục không chỉ dừng lại ở việc nhận đặt hàng từ Bộ Xây dựng mà cần chủ động phát hiện, đề xuất giải quyết các vướng mắc thực tiễn của ngành, đặc biệt là đóng góp vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và phát triển hạ tầng đất nước.
Đánh giá về mô hình tài chính và chiến lược phát triển, Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi tư duy quản trị truyền thống. Các nhà trường cần thay đổi tư duy quản trị tài chính, chủ động khai thác nguồn kinh phí nghiên cứu khoa học của Bộ và tăng cường gắn kết với doanh nghiệp. Thông qua việc hợp tác đặt hàng đào tạo, doanh nghiệp không chỉ hỗ trợ kinh phí, tài trợ thiết bị mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình giảng dạy, hướng dẫn thực tập và tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Đặc biệt, công tác phát triển đội ngũ giảng viên được xác định là nhiệm vụ then chốt, cần có kế hoạch hàng năm và tầm nhìn dài hạn. Theo đó, các trường phải rà soát thực trạng, chủ động xây dựng cơ chế đãi ngộ, thu hút sinh viên xuất sắc và cán bộ giảng dạy có trình độ cao từ nước ngoài về công tác, từ đó đáp ứng được những yêu cầu về đào tạo trong tình hình mới.
Song hành với đó, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho biết, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu rà soát để ban hành khung chương trình đào tạo chuẩn cho các ngành do Bộ quản lý chuyên ngành, nhằm bảo đảm sự đồng bộ và nâng cao chuẩn đầu ra giữa các trường.
Ngoài ra, Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI phải đi vào thực chất, trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho quản trị nhà trường và nâng cao chất lượng giảng dạy. Thứ trưởng tin tưởng với sự đồng lòng và quyết tâm đổi mới, toàn hệ thống giáo dục thuộc Bộ Xây dựng sẽ hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ trọng tâm đề ra trong năm học 2026 - 2027.
Bồi đắp nội lực ngành Xây dựng bằng con người và công nghệ
Trước đó, báo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Nghĩa - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ cho biết, trong năm học 2025 - 2026, các cơ sở giáo dục trực thuộc Bộ Xây dựng đã triển khai đồng bộ hàng loạt nhiệm vụ như công tác lãnh đạo chỉ đạo, kiện toàn tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ giảng viên, đầu tư cơ sở vật chất, huy động nguồn lực, đổi mới chương trình, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, cũng như các công tác liên quan đến học sinh, sinh viên và đào tạo nhân lực ngành. Đặc biệt, công tác chuyển đổi số và ứng dụng AI đã đạt được nhiều kết quả thực chất.
Các trường thuộc Bộ Xây dựng đã không ngừng nâng cấp hạ tầng mạng, hệ thống quản lý học tập (LMS), thư viện số và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, chữ ký số. Nhiều mô hình tiêu biểu đã hình thành như mở rộng học liệu số tại Đại học Giao thông vận tải TP.HCM, thử nghiệm AI trong quản trị tại Học viện Hàng không Việt Nam, hay ứng dụng BIM, GIS tại các trường khối kiến trúc, xây dựng.
Các trường trực thuộc Bộ Xây dựng cũng tổ chức tập huấn về AI tạo sinh, đạo đức học thuật và thử nghiệm AI trong thiết kế học liệu, tư vấn tuyển sinh.
Tuy nhiên, khó khăn chung là hệ thống hiện vẫn chưa có khung quản trị AI thống nhất và cơ chế đánh giá hiệu quả dùng chung. Cùng với đó, công tác bảo đảm chất lượng và kiểm định cũng được chú trọng duy trì. Các trường thực hiện tốt việc tự đánh giá; nhiều đơn vị đã kiểm định cơ sở và chương trình theo tiêu chuẩn trong nước cũng như AUN-QA. Việc lấy ý kiến từ nhà tuyển dụng, cựu sinh viên được thực hiện thường xuyên nhằm điều chỉnh chương trình, phương pháp giảng dạy, dù tiến độ khép kín chu trình cải tiến ở một số nơi vẫn cần được quan tâm thực chất hơn.
Bước sang phương hướng năm học 2026 - 2027, toàn hệ thống sẽ tập trung hoàn thiện thể chế quản trị, đổi mới phương thức tuyển sinh, phát triển đội ngũ, đổi mới chương trình đào tạo, đầu tư huy động nguồn lực, tăng cường hợp tác doanh nghiệp, chăm lo đời sống người học, kiện toàn công tác thống kê và sắp xếp lại mạng lưới các cơ sở giáo dục.
Trong đó, nhiệm vụ nổi bật là thực hiện đề án nhân lực cho các dự án trọng điểm. Bộ Xây dựng sẽ trực tiếp điều phối, xây dựng bản đồ năng lực để phân vai các trường tham gia đào tạo cho các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, cao tốc, cảng, logistics và xây dựng xanh và hạ tầng số…
Cùng với đó là giải pháp áp dụng mô hình "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp", ký thỏa thuận đặt hàng trực tiếp với chủ đầu tư và nhà thầu để tổ chức đào tạo tại chỗ, thực hành trên công nghệ của dự án. Đồng thời, các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được định hướng tổ chức thành chương trình nghiên cứu theo bài toán của ngành Xây dựng, hình thành các nhóm nghiên cứu liên trường.
Việc nghiên cứu sẽ ưu tiên các lĩnh vực công nghệ lõi, vật liệu mới, hạ tầng thông minh và an toàn công trình, chú trọng đề xuất các nhiệm vụ có sản phẩm và địa chỉ ứng dụng cụ thể. Cùng với đó, Bộ Xây dựng chủ trương thực hiện chuyển đổi số toàn diện và quản trị AI.
Các cơ sở giáo dục sẽ xây dựng kiến trúc dữ liệu dùng chung kết nối với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia để bảo đảm tiêu chí dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”. Toàn hệ thống bắt buộc phải ban hành quy tắc sử dụng AI có kiểm soát trong quản trị, dạy học và kiểm tra đánh giá, nhằm xác định rõ trách nhiệm của con người đối với kết quả do AI hỗ trợ, bảo vệ dữ liệu, sở hữu trí tuệ và liêm chính học thuật.
