Một loạt hợp đồng xây dựng quan trọng tại dự án siêu đô thị Neom của Saudi Arabia vừa bị hủy bỏ, cho thấy những dấu hiệu rõ rệt về việc dự án đang chững lại sau giai đoạn triển khai đầy tham vọng. Diễn biến này không chỉ tác động đến tiến độ các hạng mục trọng điểm như Trojena hay The Line, mà còn phản ánh những thách thức ngày càng lớn đối với các “siêu dự án” trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu biến động.
Hàng loạt nhà thầu rút lui khỏi các hạng mục trọng điểm
Theo thông tin từ các doanh nghiệp liên quan, ít nhất ba hợp đồng lớn đã bị chấm dứt trong thời gian gần đây. Công ty thép Eversendai thông báo hợp đồng cung cấp kết cấu thép cho khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Trojena đã bị hủy. Trước đó, doanh nghiệp này cùng đối tác địa phương đã được giao gói thầu vào đầu năm 2024, trong bối cảnh dự án Trojena được kỳ vọng trở thành điểm nhấn du lịch độc đáo giữa sa mạc.
Cùng thời điểm, tập đoàn xây dựng Webuild cũng xác nhận chấm dứt hợp đồng xây dựng ba con đập phục vụ hồ nước ngọt tại Trojena, một hạng mục hạ tầng quan trọng nhằm đảm bảo vận hành khu nghỉ dưỡng.
Đáng chú ý, liên danh gồm Hyundai Engineering & Construction, Samsung C&T và Archirodon cũng đã bị hủy hợp đồng xây dựng đường hầm dài 12,5 km thuộc dự án The Line, siêu dự án đô thị được xem là “trái tim” của Neom.
Các động thái này cho thấy không chỉ một hạng mục riêng lẻ, mà nhiều cấu phần quan trọng của dự án đang gặp vấn đề về tiến độ và tổ chức triển khai.
Trojena là khu nghỉ dưỡng trượt tuyết giữa sa mạc được quy hoạch bởi LAVA, với sự tham gia thiết kế của các hãng lớn như Zaha Hadid Architects, UNStudio và Aedas, từng được kỳ vọng hoàn thành sớm để đăng cai Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á 2029. Tuy nhiên, kế hoạch này đã thay đổi khi quyền đăng cai được chuyển sang Almaty (Kazakhstan), phản ánh tiến độ thực tế không đạt như kỳ vọng.
Trong khi đó, dự án The Line dài 170 km với thiết kế mang tính cách mạng cũng đã được điều chỉnh đáng kể. Mục tiêu dân số đến năm 2030 đã giảm từ khoảng 1,5 triệu xuống còn khoảng 300.000 người, đồng thời Quỹ Đầu tư công (PIF) của Saudi Arabia đã yêu cầu đánh giá lại tính khả thi tổng thể của dự án.
Việc thu hẹp quy mô cho thấy một xu hướng rõ ràng: từ tham vọng phát triển cực nhanh sang cách tiếp cận thận trọng hơn, phù hợp với năng lực tài chính và điều kiện triển khai thực tế.
Tác động của địa chính trị và áp lực tài chính
Theo các doanh nghiệp liên quan, yếu tố địa chính trị cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc hủy hợp đồng. Eversendai cho biết, họ tin rằng căng thẳng khu vực Trung Đông, bao gồm xung đột liên quan đến Iran, Mỹ và Israel đã ảnh hưởng đến quyết định điều chỉnh dự án.
Bên cạnh đó, áp lực chi phí xây dựng gia tăng, lãi suất cao và rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đang tác động mạnh đến các dự án quy mô lớn. Dự án Neom với tổng vốn đầu tư ước tính hàng trăm tỷ USD không nằm ngoài xu hướng này.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, các “siêu dự án” ngày càng phải đối mặt với yêu cầu khắt khe hơn về hiệu quả tài chính và tính khả thi, thay vì chỉ dựa trên tầm nhìn chiến lược dài hạn.
Những diễn biến tại Neom không chỉ là câu chuyện riêng của Saudi Arabia, mà còn phản ánh một xu hướng rộng hơn trong ngành xây dựng quốc tế. Nhiều dự án quy mô lớn trên thế giới đang bước vào giai đoạn tái đánh giá, điều chỉnh tiến độ hoặc thu hẹp quy mô nhằm thích ứng với điều kiện mới.
Đối với giới quy hoạch và xây dựng, đây là một bài học quan trọng: việc triển khai các dự án mang tính biểu tượng cần đi kèm với năng lực tài chính vững chắc, lộ trình thực hiện khả thi và khả năng thích ứng với biến động địa chính trị.
