Hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm của chuyển đổi số quốc gia, nhằm đổi mới quản trị và tối ưu hóa nguồn lực. Trong lĩnh vực bất động sản, nền tảng này đóng vai trò quyết định: Chuẩn hóa công tác quản lý nhà nước, nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí giao dịch, từ đó thu hút dòng vốn đầu tư và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững. Minh bạch dữ liệu giúp giảm rủi ro
Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn được kỳ vọng tạo bước chuyển về chất trong quá trình vận hành thị trường BĐS theo hướng công khai, minh bạch và hiện đại.
Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện và kết nối cơ sở dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác, từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị số và phát triển kinh tế số.
Tuy nhiên, trước khối lượng công việc lớn và yêu cầu đồng bộ hóa dữ liệu trên phạm vi toàn quốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất điều chỉnh lộ trình hoàn thiện một số hạng mục nhằm bảo đảm chất lượng cơ sở dữ liệu trước khi đưa vào khai thác.
Ở góc độ thị trường, ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao bộ phận đầu tư, Savills Việt Nam cho rằng, mục tiêu của số hóa không chỉ nhằm giúp người dân tra cứu thông tin thuận tiện hơn mà hướng tới xây dựng một hạ tầng dữ liệu thống nhất, có khả năng kết nối giữa dữ liệu đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, thuế và các lĩnh vực liên quan.
Theo ông Khương, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải là thiếu dữ liệu mà là tình trạng các cơ sở dữ liệu vẫn vận hành rời rạc, thiếu liên thông và chưa được cập nhật đồng bộ. Trong khi đó, một hệ thống dữ liệu hiệu quả phải là một hệ thống "sống", được cập nhật liên tục, có khả năng chia sẻ và khai thác giữa các cơ quan quản lý cũng như các chủ thể tham gia thị trường.
Chuyên gia Savills nhận định, BĐS là một trong những thị trường có mức độ bất cân xứng thông tin cao, khi người bán thường nắm nhiều thông tin hơn người mua. Do đó, việc hình thành một hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách thông tin, giúp người dân hạn chế rủi ro, giảm chi phí giao dịch và nâng cao niềm tin đối với thị trường.
Không chỉ người mua được hưởng lợi, các tổ chức tín dụng cũng có thêm cơ sở để định giá tài sản chính xác hơn thông qua việc tiếp cận đầy đủ thông tin về quy hoạch, pháp lý và lịch sử của tài sản, từ đó giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng.
Ở góc độ đầu tư, khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thẩm định, giảm chi phí đánh giá dự án, nâng cao chất lượng ra quyết định và gia tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn trong và ngoài nước.
Theo ông Sử Ngọc Khương, đây cũng là yếu tố được các nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm khi đánh giá mức độ hấp dẫn của một thị trường. Về dài hạn, hạ tầng dữ liệu số không chỉ tạo động lực phát triển cho thị trường BĐS mà còn góp phần nâng cao năng lực dự báo, điều hành và phân bổ hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế.
Tạo lợi thế cạnh tranh mới cho thị trường BĐS
Để dữ liệu BĐS thực sự trở thành nền tảng của thị trường hiện đại, theo ông Sử Ngọc Khương, cần có sự tham gia đồng bộ của ba chủ thể gồm Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo hạ tầng dữ liệu thống nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý, phân quyền truy cập và bảo đảm quyền sở hữu dữ liệu. Về phía doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị dữ liệu.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn xem dữ liệu là tài sản riêng và chưa sẵn sàng chia sẻ, dẫn đến tình trạng hình thành các "ốc đảo thông tin". Khi có cơ chế chia sẻ phù hợp, doanh nghiệp không chỉ tiếp cận được nguồn dữ liệu phong phú hơn mà còn có thể tận dụng các công nghệ như AI để nâng cao chất lượng phân tích và ra quyết định.
Bên cạnh đó, niềm tin của người dân là điều kiện tiên quyết. Một hệ thống dữ liệu chỉ phát huy hiệu quả khi người dân tin tưởng rằng thông tin cá nhân được bảo mật và có cơ chế kiểm soát minh bạch. Ngoài ra, dữ liệu cũng cần được cập nhật theo thời gian thực để phản ánh đúng diễn biến của thị trường, thay vì chỉ là các kho lưu trữ tĩnh.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thị trường BĐS trong giai đoạn mới.
Savills nhận định, nếu trong 5-10 năm tới Việt Nam xây dựng được hạ tầng dữ liệu số đồng bộ, thị trường BĐS sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh nhờ khả năng tiếp cận thông tin minh bạch về quy hoạch, pháp lý, xu hướng phát triển và rủi ro của từng khu vực. Từ đó, chi phí đánh giá rủi ro, chi phí vốn và chi phí phát triển dự án sẽ từng bước được cắt giảm, góp phần tối ưu giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Khi hạ tầng dữ liệu quốc gia từng bước được hoàn thiện, dữ liệu sẽ trở thành "hạ tầng mềm" của thị trường BĐS, góp phần nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, hỗ trợ hoạch định chính sách và tạo động lực để thị trường phát triển ổn định, bền vững trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Sau hơn 4 tháng triển khai chiến dịch xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai theo Chỉ thị số 05/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc khẩn trương tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, cả nước đã đồng bộ 73,16 triệu thửa đất lên hệ thống quốc gia, tương đương khoảng 72,7% tổng số hơn 100,67 triệu thửa đất trên cả nước.
Tính lũy kế đến ngày 30/7, cả nước có 38,6 triệu thửa đất đạt tiêu chuẩn “đúng-đủ-sạch-sống,” còn 34,56 triệu thửa đất cần tiếp tục làm giàu và chuẩn hóa dữ liệu. Ngoài ra, vẫn còn 27,51 triệu thửa đất chưa được xây dựng cơ sở dữ liệu.
