Giá đồng COMEX bật tăng 2,8% lên 11.880,7 USD/tấn trong phiên mới nhất, đánh dấu nhịp phục hồi mạnh sau chuỗi biến động kéo dài từ giữa quý IV. Diễn biến không chỉ phản ánh ảnh hưởng của các yếu tố tài chính toàn cầu mà còn bộc lộ rõ nguy cơ thiếu hụt đồng tinh luyện, vật liệu chiến lược trong nhiều cấu phần của ngành xây dựng, cơ điện và công nghiệp hỗ trợ. 
Áp lực từ chính sách tiền tệ của Mỹ
Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), giá mặt hàng này đã leo lại mốc cao nhất kể từ tháng 7 vừa qua trong bối cảnh thị trường nhận được sự hỗ trợ từ việc đồng USD suy yếu kéo dài và tình trạng thắt chặt nguồn cung.
Phiên hôm qua, Dollar Index (DXY) tiếp tục mở rộng đà suy yếu sang phiên thứ 8 liên tiếp, khi đánh mất thêm 0,47% và dừng ở mức 98,87 điểm. Đà suy yếu của đồng bạc xanh khiến các mặt hàng định giá bằng USD trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư sử dụng các đồng tiền khác, góp phần kéo giá đồng hồi phục trong phiên.
Áp lực lên đồng USD xuất phát từ kỳ vọng của thị trường về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục hạ lãi suất trong cuộc họp tuần tới. Báo cáo việc làm khu vực tư nhân của tổ chức ADP mới công bố cho thấy các doanh nghiệp tại Mỹ đã cắt giảm 32.000 việc làm trong tháng 11, chủ yếu tại các doanh nghiệp nhỏ. Những lĩnh vực bị giảm nhiều bao gồm dịch vụ chuyên môn và kinh doanh (26.000 việc), ngành thông tin (20.000 việc) và sản xuất (18.000 việc). Tình hình thị trường lao động suy yếu đã củng cố cho kỳ vọng Fed sẽ có chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm kích thích tăng trưởng và ổn định việc làm.
Đối với thị trường hàng hóa công nghiệp, đặc biệt là đồng, mặt hàng nhạy cảm với biến động vĩ mô, sự suy yếu của đồng bạc xanh ngay lập tức kích hoạt lực mua đầu cơ và giao dịch phòng hộ. Đây là một trong những nguyên nhân kéo giá đồng bật tăng trong bối cảnh tâm lý thị trường hướng tới nới lỏng chính sách.
Nguồn cung toàn cầu suy yếu: Rủi ro dài hạn cho chuỗi VLXD
Ở góc độ cung - cầu vật chất, bức tranh nguồn cung tiếp tục là điểm nóng. Chile - quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới ghi nhận sản lượng tháng 10 giảm tới 7%, xuống còn 458.405 tấn. Cochilco dự báo sản lượng cả năm 2025 chỉ tăng 0,1%, mức tăng không đủ bù đắp nhu cầu đang mở rộng ở các ngành năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh và hạ tầng đô thị.
Nguồn cung hạn chế đã khiến Codelco nâng mức premium đồng tinh luyện lên mức cao hiếm thấy: hơn 500 USD/tấn với thị trường Mỹ và 350 USD/tấn với Trung Quốc trong năm 2026. Đây là tín hiệu cảnh báo cho thấy chi phí mua nguyên liệu đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất dây cáp điện, thiết bị cơ điện (M&E) và linh kiện cơ khí phục vụ xây dựng có thể tiếp tục tăng mạnh.
Một biến số quan trọng khác là nguy cơ Mỹ áp thuế nhập khẩu đồng tinh luyện. Theo chỉ đạo từ Nhà Trắng, Bộ Thương mại Mỹ phải báo cáo trước ngày 30/6/2026 để xem xét phương án đánh thuế, động thái được xem là nhằm bảo vệ ngành khai khoáng trong nước.
Ngay lập tức, doanh nghiệp quốc tế đã đẩy mạnh vận chuyển đồng vào Mỹ để “đi trước” nguy cơ thuế quan. Tồn kho COMEX đã đạt 434.283 tấn vào ngày 02/12, mức cao kỷ lục. Đây là con số rất đáng chú ý khi Mỹ đã nhập khẩu khoảng 810.000 tấn đồng tinh luyện trong năm 2024, chiếm gần một nửa nhu cầu nội địa.
Sự tăng giá của đồng không chỉ là vấn đề quốc tế. Trong chuỗi giá trị VLXD, đồng là đầu vào quan trọng của dây dẫn điện và cáp điện trong công trình dân dụng, công nghiệp; thiết bị M&E, máy bơm, động cơ, hệ thống thang máy; các cấu kiện hạ tầng năng lượng và lưới điện; nhiều vật tư cơ khí, thiết bị phụ trợ cho công trình.
Với mức premium tăng mạnh, giá đồng nhiều khả năng tiếp tục neo ở mặt bằng cao trong năm 2025. Điều này có thể đẩy chi phí vật tư điện, cơ lên đáng kể, làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp trong nước, đặc biệt các doanh nghiệp phụ thuộc vào nhập khẩu đồng tinh luyện và phôi đồng.
Đối với thị trường xây dựng, biến động giá đồng có thể tác động lan tỏa tới tổng mức đầu tư dự án, chi phí thi công và giá thầu. Do đó, các doanh nghiệp cần chuẩn bị chiến lược dự trữ nguyên liệu hợp lý; đa dạng hóa nguồn cung ngoài Chile; tăng cường đàm phán hợp đồng dài hạn để giảm rủi ro biến động giá; ứng dụng vật liệu thay thế hoặc tối ưu thiết kế nhằm giảm tỷ lệ sử dụng đồng trong một số cấu kiện.
Có thể thấy, đối với ngành vật liệu xây dựng, những biến động giá đồng, yếu tố đầu vào quan trọng của dây dẫn điện, thiết bị cơ điện và nhiều sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, có thể tiếp tục tạo mặt bằng chi phí cao trong thời gian tới. Bối cảnh nguồn cung toàn cầu thắt chặt, chính sách tiền tệ của Mỹ và xu hướng thương mại mới sẽ là những biến số lớn đối với doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng xây dựng năm 2025.
Đặc biệt, trong bối cảnh Fed có khả năng hạ lãi suất, triển vọng kinh tế toàn cầu phục hồi và nhu cầu đồng cho hạ tầng, năng lượng tăng mạnh, giá đồng được dự báo duy trì xu hướng tích cực. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với ngành VLXD là rủi ro thiếu hụt nguồn cung, giá premium tăng và xu hướng bảo hộ thương mại tại Mỹ.
Diễn biến của giá đồng trong thời gian tới vì vậy sẽ tiếp tục là biến số chiến lược đối với mọi doanh nghiệp trong hệ sinh thái vật liệu, thiết bị xây dựng năm 2025.
