Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) vừa quyết định gia hạn thêm 30 ngày thời hạn trả lời Bản câu hỏi điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép cán nóng từ Trung Quốc. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các biện pháp phòng vệ thương mại gia tăng, có thể tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng thép và thị trường vật liệu xây dựng trong nước. 
Trong bối cảnh thị trường thép toàn cầu và các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) ngày càng diễn biến phức tạp, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) vừa quyết định gia hạn thời hạn nộp Bản trả lời Bản câu hỏi điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM đối với một số sản phẩm thép cán nóng có xuất xứ từ Trung Quốc, mã vụ việc AC03.AD20. Quyết định này có thể ảnh hưởng đáng kể đến doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh VLXD, đặc biệt là các đơn vị tham gia chuỗi giá trị thép và sản phẩm thép.
Theo Thông báo số 266/TB-PVTM ngày 17/11/2025, Cơ quan điều tra đã ban hành Bản câu hỏi điều tra chống lẩn tránh dành cho nhà sản xuất/xuất khẩu nước ngoài liên quan đến vụ việc điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM với sản phẩm thép cán nóng (mã AC03.AD20). Ban đầu, thời hạn trả lời được ấn định đến 17h00 ngày 24/12/2025 (giờ Hà Nội). Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp thuộc diện điều tra đã đề nghị gia hạn thời gian do khối lượng dữ liệu liên quan lớn và cần thời gian thu thập, xử lý đầy đủ hơn.
Trên cơ sở khoản 2, Điều 93 Nghị định số 86/2025/NĐ-CP và nhằm đảm bảo tính khách quan, công bằng, Cơ quan điều tra đã ban hành thư gửi các bên liên quan để gia hạn thời hạn trả lời Bản câu hỏi thêm 30 ngày, tức là đến 17h00 ngày 23/01/2026 (giờ Hà Nội). Sau thời hạn này, cơ quan điều tra có thể sử dụng các dữ liệu hiện có theo quy định pháp luật để phục vụ đánh giá vụ việc.
Quyết định gia hạn nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia cung cấp thông tin một cách chính xác, đầy đủ nhất, góp phần nâng cao chất lượng hồ sơ điều tra và đảm bảo không bỏ sót dữ liệu quan trọng liên quan nội dung vụ việc.
Được biết, thép cán nóng là một trong những sản phẩm nguyên liệu chủ chốt trong ngành VLXD, phục vụ cho các sản phẩm kết cấu thép, thép hình, ống thép, và nhiều sản phẩm hoàn thiện khác trong xây dựng dân dụng, công nghiệp. Hoạt động xuất nhập khẩu thép, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, đang tác động mạnh đến chuỗi cung ứng VLXD ở Việt Nam.
Trong thời gian gần đây, nhiều biện pháp PVTM, bao gồm chống bán phá giá, chống trợ cấp, và chống lẩn tránh đã được các quốc gia áp dụng nhằm bảo vệ ngành sản xuất nội địa trước nhập khẩu giá rẻ hoặc giả xuất xứ. Chẳng hạn như Mỹ và nhiều thị trường lớn khác đã nhiều lần xét xử các vụ liên quan đến mặt hàng thép, gỗ và sản phẩm xây dựng để ngăn hành vi lẩn tránh thuế thông qua thay đổi xuất xứ hoặc cấu phần sản phẩm.
Trong trường hợp vụ điều tra AC03.AD20, nếu kết quả điều tra xác định hành vi lẩn tránh thuế trong việc nhập khẩu thép cán nóng từ Trung Quốc, các sản phẩm này có thể chịu biện pháp PVTM bổ sung khi xuất khẩu vào thị trường bị điều tra. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà sản xuất nước ngoài mà còn tác động tới các doanh nghiệp trong nước sử dụng thép cán nóng làm nguyên liệu sản xuất, nhóm doanh nghiệp quan trọng trong hệ thống cung cấp VLXD.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh VLXD, đặc biệt là sản xuất thép và các sản phẩm liên quan, việc theo dõi sát sao các động thái PVTM là hết sức cần thiết. Một số điểm đáng chú ý bao gồm: Các doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ, chứng từ về nguồn gốc nguyên liệu cũng như quy trình sản xuất để đảm bảo minh bạch khi đối mặt với các yêu cầu xác minh từ cơ quan điều tra nước ngoài;
Tăng cường tuân thủ quy định xuất xứ: Để tránh bị xem là lẩn tránh biện pháp PVTM, doanh nghiệp cần chú trọng nguồn gốc nguyên liệu nhập khẩu;
Việc chuẩn bị dữ liệu đầy đủ, chính xác và được tổ chức khoa học sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình trả lời Bản câu hỏi điều tra hoặc các yêu cầu tương tự trong tương lai.
Không chỉ thép cán nóng, nhiều loại sản phẩm VLXD khác như: Đá nhân tạo bằng thạch anh, gạch men, ống thép hộp và nhiều mặt hàng liên quan cũng đang được các thị trường lớn chú ý và cảnh báo rủi ro bị điều tra áp dụng biện pháp PVTM. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho doanh nghiệp Việt Nam phải xây dựng chiến lược nguyên liệu, thị trường và tuân thủ pháp lý quốc tế ngày càng chặt chẽ hơn.
Có thể thấy, quyết định gia hạn thời hạn trả lời Bản câu hỏi điều tra chống lẩn tránh dành cho nhà sản xuất/xuất khẩu nước ngoài trong vụ việc AC03.AD20 không chỉ đơn thuần là một sự điều chỉnh về thời gian. Đây là bước thể hiện tính linh hoạt của cơ quan điều tra trong việc hỗ trợ các bên liên quan tham gia điều tra một cách hiệu quả, đồng thời phản ánh xu hướng ngày càng quan trọng của các biện pháp PVTM đối với ngành thép.
Mặt khác, đối với doanh nghiệp trong ngành, đây là thời điểm vàng để rà soát lại cơ chế quản lý nguyên liệu đầu vào, nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật quốc tế và chuẩn hóa hồ sơ dữ liệu nhằm chủ động trước mọi thay đổi của thị trường quốc tế.
