Ngày 25/9, tại Hà Nội, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) tổ chức tọa đàm “Kích cầu tiêu dùng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế - Góc nhìn từ ngành đồ uống”, nhằm tìm lời giải cho bài toán phục hồi sức khỏe ngành hàng quan trọng này. 
Nhiều khó khăn bủa vây ngành đồ uống
Phát biểu khai mạc Tọa đàm “Kích cầu tiêu dùng để tăng trưởng kinh tế - góc nhìn từ doanh nghiệp”, PGS.TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam cho biết: Ngành đồ uống là một ngành kinh tế kỹ thuật quan trọng của quốc gia. Hàng năm với sự đóng góp khoảng 60 ngàn tỷ đồng vào ngân sách quốc gia. Tạo hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp trong các cơ sở nhà máy sản xuất và trong chuỗi cung ứng, dịch vụ từ các đơn vị cung cấp nguyên liệu, đóng gói, kho vận, phân phối, các ngành dịch vụ, du lịch, nhà hàng, logictics... Các doanh nghiệp trong ngành đang nỗ lực, tiên phong, tập trung đầu tư thay đổi công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi xanh, trách nhiệm nhà sản xuất, các quy định mới về bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu “net zero”.
Ngành đồ uống luôn đồng hành cùng Chính phủ, phối hợp với các bộ ngành liên quan triển khai các chương trình nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi theo hướng tiêu dùng có trách nhiệm, tốt cho sức khỏe, bảo vệ môi trường tự nhiên và an toàn môi trường xã hội.
Tuy nhiên, những năm gần đây, bức tranh ngành đồ uống cho thấy hiện và tương lai gần sẽ là giai đoạn đặc biệt khó khăn. Các cú sốc kéo dài từ dịch bệnh Covid-19 đến thiên tai lũ lụt và bất ổn kinh tế chính trị toàn cầu đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đồng thời đẩy chi phí nguyên vật liệu, vận chuyển, kho bãi lên cao tạo nên những khó khăn thách thức cho quá trình sản xuất - kinh doanh của ngành đồ uống. Song song với đó là cơ chế chính sách khung pháp lý của nhà nước cũng có nhiều thay đổi như tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với sản phẩm đồ uống có cồn, bổ sung mặt hàng nước giải khát có đường vào diện mặt hàng chịu thuế TTĐB.
Theo PGS. TS Nguyễn Văn Việt, ngành đồ uống đã và đang đối mặt với xu hướng giảm tiêu dùng rõ rệt do sức mua của người tiêu dùng giảm mạnh. Tuy rằng, trong bối cảnh nền kinh tế - xã hội của chúng ta đang còn nhiều khó khăn nhưng Quốc hội và Chính phủ luôn quan tâm tới các giải pháp để kích cầu tiêu dùng để hỗ trợ đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Báo cáo về thực trạng ngành đồ uống tại tọa đàm, bà Chu Thị Vân Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VBA cho biết, trong những năm gần đây, ngành đã và đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Ngành đồ uống có cồn, ngoài việc chịu các hạn chế từ các luật chuyên ngành như Luật Phòng chống tác hại rượu bia, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Quảng cáo, Luật Thương mại và đặc biệt là Nghị định 100/2019/NĐ-CP được thay thế bởi Nghị định 168/2024/NĐ-CP... đã và đang ảnh hưởng rất mạnh tiêu dùng rượu bia trong nước.
Ngoài ra, các doanh nghiệp phải đối mặt với khó khăn vấn nạn rượu trôi nổi, không rõ nguồn gốc, không được quản lý chiếm tới gần 63% lượng rượu tiêu thụ, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người, ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp chính thống. Đặc biệt trong thời gian tới, tăng thuế suất 5% trong 5 năm liên tục bắt đầu từ 01/01/2027. Ngành đồ uống không cồn (nước giải khát) có nhiều đóng góp lớn vào doanh thu thị trường đồ uống Việt Nam trong năm 2024, phần nào bù đắp cho sự chững lại của thị trường đồ uống có cồn bị hạn chế vì các quy định pháp lý. Tuy nhiên, ngành này đã và đang suy giảm ngay trước thềm thực hiện thuế TTĐB, bắt đầu chịu thuế TTĐB từ 01/01/2027 với thuế suất 8% và 10% từ 01/01/2028.
Khối lượng sản xuất bia, nước giải khát của cả nước trong năm 2024 đạt 7,14 tỷ lít, giảm 9,21% so với năm. Chủ yếu phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Kim ngạch nhập khẩu đồ uống vào Việt Nam khoảng 712 triệu USD; xuất khẩu khoảng trên 400 triệu USD. Chỉ số tồn kho đồ uống của cả nước vào cuối năm 2024, tăng thêm 23,7% so với thời điểm cuối năm 2023.
Đề xuất giảm thuế GTGT 2% đến hết 2026 với mặt hàng nước giải khát
Bà Chu Thị Vân Anh - Phó Chủ tịch VBA đã đưa ra những kiến nghị, đề xuất rất cụ thể để có thể khoan thư sức doanh nghiệp ngành đồ uống, hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng thúc đẩy kích cầu tiêu dùng nội địa. Cụ thể là xem xét nhắc mở rộng chính sách giảm thuế GTGT 2% cho các mặt hàng đồ uống đến hết năm 2027; Giảm, hoãn, miễn một số phí và lệ phí; Giãn lùi thực hiện thuế TTĐB; Phối hợp, giải quyết vấn nạn rượu thủ công, bia giả, nhái, kém chất lượng; Cắt giảm điều kiện kinh doanh; giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp; Truyền thông, cung cấp thông tin đúng đắn, khách quan về ngành đồ uống dựa trên cơ sở khoa học thực tiễn ở Việt Nam và cuối cùng là xem xét, tiếp thu các đề xuất, góp ý của ngành hàng trong quá trình xây dựng các văn bản pháp luật.
Trong đó có một vướng mắc có thể giải quyết được ngay là quy định rõ để các mặt hàng nước giải khát có đường trên 5g/100ml, được hưởng chính sách giảm thuế GTGT 2% đến hết năm 2026, trước thềm bắt đầu là đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt từ 01/01/2027 để đảm bảo tính nhất quán của các văn bản pháp luật và đồng thời không ảnh hưởng tới lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp.
Theo Báo cáo đánh giá tác động chính sách giảm 2% thuế GTGT loại trừ đối với mặt hàng nước giải khát có đường trên 5g/100ml do Viện nghiên cứu đồ uống Việt Nam thực hiện tháng 8/2025, doanh nghiệp ngành Nước giải khát, người tiêu dùng có thể không được hưởng khoảng 1.276 tỷ đồng từ chính sách giảm thuế GTGT 2%, lợi nhuận giảm 0,297%; Giá trị tăng thêm của ngành giảm 0,117%; Thu nhập người lao động giảm 0,323%; Khấu hao tài sản cố định giảm 0,356% …
Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thì cho rằng, kích cầu từ các chính sách tài khoá là giải pháp quan trọng trong bối cảnh dư địa từ giải pháp tiền tệ đã không còn. Chẳng hạn như các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh, giải pháp nào có thể thực hiện được ngay thì quan tâm giải quyết như cho phép mặt hàng “nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml” tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế GTGT 2% từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026, tạo đà tăng trưởng và phục hồi cho ngành nước giải khát trước giai đoạn trước khi bắt đầu chịu thuế TTĐB từ 01/01/2027.
Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế (VTCA) chỉ rõ cần xem xét cho phép mặt hàng “nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml” tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế GTGT 2% từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026 đảm bảo quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và tính nhất quán, đồng bộ của các chính sách thuế...
