Giải pháp cầu nhịp lớn cho đường sắt tốc độ cao

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới của hệ thống đường sắt hiện đại, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, việc từng bước triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao đang đặt ra yêu cầu rất lớn về làm chủ tri thức, công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, cũng như chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho thiết kế, thi công, vận hành và bảo trì hệ thống.

Một trong những đặc điểm nổi bật của đường sắt tốc độ cao là tỷ lệ cầu trên tuyến rất lớn. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt với các tuyến yêu cầu cao về hình học tuyến, độ ổn định và khả năng vượt chướng ngại, kết cấu cầu có thể chiếm tới trên 90% chiều dài tuyến. Vì vậy, các vấn đề liên quan đến cầu nhịp lớn cho đường sắt tốc độ cao trở thành một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về mặt kỹ thuật, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Đối với loại hình công trình này, những bài toán như phân tích đáp ứng động, kiểm soát dao động, biến dạng, độ võng, độ xoắn, góc xoay đầu dầm, cũng như tương tác giữa đoàn tàu, ray và kết cấu cầu là những vấn đề khó, phức tạp, đang thu hút sự quan tâm rất lớn của các kỹ sư, chuyên gia và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực cầu đường sắt hiện đại. Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc cập nhật tri thức, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và trao đổi các phương pháp tiếp cận mới trong phân tích, thiết kế cầu đường sắt tốc độ cao.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS. TS Lê Hoài Đức - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học GTVT nhấn mạnh, vai trò của Nhà trường trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực đường sắt. Nhà trường đã tham gia, triển khai và đề xuất nhiều nhiệm vụ liên quan đến kết cấu công trình đường sắt, tiêu chuẩn kỹ thuật, vật liệu mới, phân tích ứng xử kết cấu, công nghệ số và các giải pháp phục vụ phát triển hạ tầng giao thông hiện đại. Đặc biệt, đối với lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, Nhà trường đã quan tâm đến các vấn đề cốt lõi như kết cấu cầu, nền đường, ray, tiêu chuẩn thiết kế, công nghệ thi công, kiểm định và đào tạo nguồn nhân lực, PGS. TS Lê Hoài Đức khẳng định. 

Với lịch sử hơn 80 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học GTVT là cơ sở giáo dục đại học hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực GTVT, đồng thời là một trong những đơn vị có truyền thống và năng lực chuyên môn sâu trong đào tạo, nghiên cứu về đường sắt.

Trong nhiều năm qua, Nhà trường đã xây dựng và phát triển hệ thống đào tạo liên quan đến đường sắt trên nhiều phương diện như xây dựng công trình, cầu hầm, điện khí hóa, tín hiệu, phương tiện, vận tải và kinh tế đường sắt; đồng thời từng bước thúc đẩy các nội dung đào tạo, nghiên cứu gắn với đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Nhà trường cũng đã tập hợp được đội ngũ giảng viên, nhà khoa học có trình độ cao trong các lĩnh vực kết cấu, cầu đường sắt, phân tích động lực học công trình, tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ hạ tầng hiện đại.

Trong hoạt động KHCN, Trường Đại học GTVT đã triển khai nhiều nghiên cứu liên quan đến kết cấu công trình giao thông, vật liệu mới, phân tích ứng xử kết cấu, công nghệ số và tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ phát triển hạ tầng hiện đại. Đối với lĩnh vực đường sắt, Nhà trường đã và đang tích cực tham gia vào các nghiên cứu, đề xuất liên quan đến kết cấu nền đường, ray, cầu, hầm, công nghệ thi công, kiểm định và đào tạo nhân lực cho các dự án đường sắt hiện đại và đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Những năm gần đây, Trường Đại học GTVT cũng đã tổ chức thành công nhiều hội thảo, tọa đàm và hoạt động học thuật về đường sắt hiện đại, đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao, tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ hạ tầng. Những hoạt động này đã góp phần hình thành diễn đàn trao đổi học thuật có chất lượng, thúc đẩy kết nối giữa Nhà trường với các chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, đồng thời tăng cường năng lực chuẩn bị của Nhà trường cho giai đoạn phát triển mới của ngành đường sắt Việt Nam.

Các báo cáo chuyên môn tại Hội thảo được trình bày bởi các chuyên gia trong nước và quốc tế đã mang lại nhiều thông tin có giá trị, góp phần làm rõ các thách thức kỹ thuật then chốt đối với thiết kế cầu nhịp lớn và cầu đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam. Đồng thời, các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong ứng dụng phần mềm hiện đại để phân tích, tính toán cầu đường sắt. 

Chia sẻ về thiết kế cầu đường sắt nhịp lớn tại Việt Nam, PGS. TS Hoàng Hà - Trường Đại học GTVT đề xuất, thiết kế cầu nhịp lớn cho đường sắt và đường sắt tốc độ cao là vấn đề mới, phức tạp, đội ngũ chuyên gia và kỹ sư Việt Nam lại chưa có nhiều kinh nghiệm nên cần hợp tác, liên danh với các tổ chức tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm từ nước ngoài trong các dự án xây dựng loại cầu này. Đồng thời, đề xuất Bộ Xây dựng và Bộ GD&ĐT giao cho Trường Đại học GTVT triển khai thực hiện một đề tài nghiên cứu trọng điểm về thiết kế cầu nhịp lớn trên đường sắt và đường sắt tốc độ cao”.  

Đặc biệt, cùng với Hội thảo này, Trường Đại học GTVT phối hợp với Tập đoàn MIDAS IT tổ chức chuyên đề bồi dưỡng dành cho các học viên tham gia các lớp đào tạo về đường sắt tốc độ cao, tập trung vào các nội dung thiết thực như phân tích tương tác cầu - tàu, tương tác ray - kết cấu và phân tích kết cấu nhịp cầu. Hoạt động này có ý nghĩa rất thiết thực, góp phần tăng cường gắn kết giữa hội thảo khoa học với đào tạo chuyên sâu, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho việc nâng cao năng lực đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và học viên đang được chuẩn bị cho lĩnh vực đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.

Sự kết hợp giữa hội thảo học thuật và chuyên đề bồi dưỡng chuyên sâu cho thấy định hướng rõ ràng của Trường Đại học GTVT trong việc gắn kết đào tạo - nghiên cứu - thực hành - chuyển giao công nghệ, hướng tới chuẩn bị đồng bộ cả về tri thức, công cụ và nguồn nhân lực cho các dự án đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Hội thảo Cầu nhịp lớn cho đường sắt tốc độ cao không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là một hoạt động có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần chuẩn bị nền tảng tri thức, công nghệ và nhân lực cho quá trình phát triển hệ thống đường sắt tốc độ cao ở Việt Nam trong thời gian tới.