Việc khiếu nại và giải quyết tranh chấp về nhà ở có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân, đảm bảo sự công bằng và ổn định trong lĩnh vực nhà ở. Thông qua quá trình này, các tranh chấp được giải quyết, các sai phạm được khắc phục và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan được bảo vệ. 
Giải quyết tranh chấp nhà ở bao gồm việc khiếu nại và khởi kiện, thường bắt đầu bằng việc hòa giải, sau đó có thể là khiếu nại quyết định giải quyết hoặc khởi kiện tại tòa án. Việc giải quyết tranh chấp nhà ở phụ thuộc vào loại tranh chấp và các bên liên quan.
UBND cấp xã có nhiệm vụ và thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tranh chấp về nhà ở, bao gồm cả việc hòa giải và ra quyết định giải quyết tranh chấp. Nếu không đồng ý với quyết định của UBND cấp xã, các bên có thể khiếu nại lên UBND cấp huyện hoặc khởi kiện ra tòa án.
Tại Điều 15, Nghị định số 140/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định nhiệm vụ, thẩm quyền liên quan đến giải quyết khiếu nại, giải quyết tranh chấp về nhà ở tại cấp xã, cụ thể như sau:
Về trách nhiệm giải quyết khiếu nại trong quá trình thực hiện các quy định liên quan đến nhà đất trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01/7/1991 quy định tại khoản 1, khoản 4 Điều 16 Nghị quyết số 755/2005/UBTVQH11 ngày 02/4/2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định việc giải quyết đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01/7/1991 do Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh giải quyết lần đầu đối với các trường hợp khiếu nại liên quan đến UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trong việc thực hiện các quy định của Nghị quyết này. Trường hợp đương sự không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh; quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.
Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2025, các trường hợp khiếu nại, giải quyết tranh chấp về nhà ở trên trước đây do Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh giải quyết lần đầu thì nay sẽ do Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện.
Cũng tại Điều 15 của Nghị định này quy định đối với trách nhiệm xác nhận số người cùng sinh sống trong hộ gia đình quy định tại điểm b khoản 3 Điều 9 Nghị định số 127/2005/NĐ-CP ngày 10/10/2005 của Chính phủ hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26/11/2003 của Quốc hội và Nghị quyết số 755/2005/NQ-UBTVQH11 ngày 02/4/ 2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định việc giải quyết đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01/7/1991 do cơ quan công an cấp xã thực hiện.
Ngoài ra, trách nhiệm giải quyết tranh chấp về kinh phí quản lý vận hành nhà chung cư, quản lý sử dụng kinh phí bảo trì quy định tại khoản 4 Điều 194 Luật Nhà ở năm 2023 do UBND cấp huyện nơi có nhà ở đó hoặc tòa án, trọng tài thương mại giải quyết theo quy định của pháp luật. Nhưng kể từ ngày 01/7/2025, trách nhiệm trên lại do UBND cấp xã thực hiện.
Như vậy, theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại và tranh chấp liên quan đến nhà ở, đặc biệt là các tranh chấp giữa các cá nhân, hộ gia đình, hoặc cộng đồng dân cư với nhau.
Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ chịu trách nhiệm giải quyết các khiếu nại phát sinh từ việc thực hiện chính sách quản lý nhà ở. UBND cấp xã cũng có vai trò quan trọng trong việc hòa giải các tranh chấp đất đai, nhà ở trước khi các tranh chấp này được đưa ra các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cao hơn.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, đối với các tranh chấp phức tạp hơn, hoặc tranh chấp có liên quan đến tổ chức, doanh nghiệp, hoặc các tranh chấp mà các bên không đồng ý với quyết định giải quyết của UBND cấp xã, thì các bên có thể khiếu nại lên cấp cao hơn hoặc khởi kiện ra tòa án.
