Dự án Luật Đường sắt (sửa đổi) đã được giới hạn lại phạm vi các chính sách đặc thù, chỉ áp dụng cho dự án đường sắt quan trọng quốc gia, dự án do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư. 
Sáng 16/6, tiếp tục Kỳ họp thứ 9, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra (bổ sung) về dự án Luật Đường sắt (sửa đổi). Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình.
Lược bỏ 19 Điều có quy định chi tiết
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, ngày 15/6/2025 Chính phủ đã có báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của UBTVQH và ý kiến thẩm tra dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) trong đó đã tiếp thu toàn bộ ý kiến của UBTVQH; tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến thẩm tra; và đã chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.
Dự thảo Luật sau chỉnh lý còn 4 Chương, 60 Điều, trong đó đã rà soát và giới hạn lại phạm vi các chính sách đặc thù chỉ áp dụng cho đầu tư xây dựng dự án đường sắt quan trọng quốc gia, dự án đường sắt do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.
Đề xuất bổ sung quy định về giám sát độc lập trong thực hiện các cơ chế đặc thù; và quy định vai trò quản lý nhà nước bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an ninh quốc phòng đối với dự án đường sắt theo quy định của pháp luật về đầu tư.
Rà soát đưa ra khỏi dự thảo Luật 3 chính sách về bãi đổ thải, VLXD và chuyển mục đích sử dụng rừng; và đề xuất đưa nội dung này vào Nghị quyết chung của Kỳ họp và và phạm vi áp dụng cho các dự án đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái;
Đưa ra khỏi dự thảo Luật 2 chính sách về bố trí và huy động nguồn vốn vì các chính sách này gắn với yêu cầu, điều kiện của từng dự án cụ thể, từng thời kỳ và sẽ được xem xét khi quyết định chủ trương đầu tư.
Lược bỏ 19 Điều so với dự thảo Luật đã trình vì có những quy định chi tiết thuộc thẩm quyền Chính phủ, Bộ trưởng.
Ngoài ra, dự thảo Luật cũng đã được chỉnh lý kỹ thuật đối với các quy định về hiệu lực, về điều khoản chuyển tiếp theo ý kiến của UBTVQH…
Giới hạn huy động nguồn lực ở ngưỡng an toàn
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Lê Quang Huy khẳng định, Ủy ban thống nhất hoàn thiện hành lang pháp lý mang tính đột phá để đầu tư phát triển hệ thống đường sắt, giải pháp tốt nhất là kết hợp với thẩm định bổ sung dự án Luật và báo cáo Quốc hội xem xét, cho ý kiến và đề nghị thông qua tại Kỳ họp thứ 9. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung hồ sơ, giải trình, làm rõ ý kiến thẩm định.
Về cơ chế, chính sách huy động nguồn lực và bố trí vốn (Điều 21, 22), Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT cho biết, một số ý kiến cơ bản nhất với quy định trao quyền động cho các chủ thể quy định trong dự thảo Luật, cho phép phát hành trái phiếu Chính phủ, huy động ODA, sử dụng nguồn thu và tiết kiệm chi.
Ủy ban KHCN&MT đề nghị bổ sung quy định giới hạn cơ chế, chỉ áp dụng khi chứng minh hiệu quả vượt trội; giới hạn huy động ở ngưỡng an toàn, có giám sát, bảo đảm an toàn tài chính; rõ ràng nghĩa vụ; điều kiện và cơ chế giám sát chặt chẽ để ngăn chặn rủi ro.
Về cơ chế, chính sách phát triển đô thị xung quanh đường sắt (TOD) và khai thác vùng phụ cận nhà ga (Điều 26, 27), nhiều ý kiến cơ bản thống nhất với cơ chế phát triển đô thị lấy hệ thống giao thông công cộng làm trung tâm, tạo nguồn lực cho phát triển hệ thống đường sắt, phù hợp định hướng đổi mới sáng tạo.
Ủy ban KHCN&MT đề nghị làm rõ và nghiên cứu bổ sung quy định xác định giới hạn thẩm quyền địa phương khi điều chỉnh kế hoạch; quy định cơ chế giám sát độc lập, minh bạch khi điều chỉnh kế hoạch; bổ sung quy định tiêu chuẩn về năng lực hạ tầng và lập kế hoạch nâng cấp hạ tầng trước khi phê duyệt TOD;
Quy định điều kiện thực hiện; quy định cụ thể nguồn thu phân chia cơ chế; quy trình giải quyết trách nhiệm và chế độ xử lý; nhanh chóng, sửa đổi, bổ sung các Luật liên quan.
Về cơ chế, chính sách đối với trình tự, thủ tục đầu tư dự án đường sắt (Điều 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34), một số ý kiến thống nhất quy định của Luật nhằm đơn giản hóa thủ tục đầu tư xây dựng dự án đường sắt địa phương, cắt giảm đáng kể kể thời gian chuẩn bị, giúp địa phương chủ động và linh hoạt hơn.
Ủy ban KHCN&MT đề nghị làm rõ và nghiên cứu sửa đổi các Luật liên quan; bổ sung quy định giám sát của cơ sở trung tâm; quy định giới hạn nội dung, thẩm quyền mà địa phương được phép điều chỉnh trong dự án và thủ tục phải bổ sung khi điều chỉnh, bảo đảm công khai.
