Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn vừa được điều chỉnh, bổ sung với nhiều nội dung quan trọng, việc tổ chức phổ biến, trao đổi và giải đáp kịp thời các vướng mắc từ thực tiễn triển khai tại địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khung pháp lý mới tạo chuyển biến trong công tác quản lý quy hoạch
Ngày 05/02, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, phát triển đô thị, theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. Tại Hội nghị, các chuyên gia của Bộ Xây dựng đã cùng đại diện nhiều tỉnh, thành phố thảo luận sâu, làm rõ những điểm mới, đồng thời tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong quá trình tổ chức thực hiện.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Vũ Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) nhấn mạnh, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15), cùng với Nghị định số 34/2026/NĐ-CP và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, đã tạo ra bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch đô thị, nông thôn theo hướng phân quyền, phân cấp mạnh mẽ, rõ ràng và thực chất hơn.
Theo ông Vũ Anh Tú, điểm cốt lõi của các quy định mới là làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng cấp chính quyền trong lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, đồng thời đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính vốn được các địa phương phản ánh là còn chồng chéo, kéo dài thời gian triển khai dự án.
Việc Bộ Xây dựng không trực tiếp tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn, mà tập trung vào vai trò quản lý nhà nước, hướng dẫn và kiểm tra, đã giúp địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Bên cạnh đó, Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị, thiết lập khung pháp lý thống nhất cho việc đánh giá, công nhận loại đô thị và trình độ phát triển đô thị của đơn vị hành chính cấp xã. Các tiêu chí, tiêu chuẩn được quy định rõ ràng, có tính kế thừa nhưng đồng thời bổ sung các yêu cầu mới về tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và chuyển đổi số trong quản lý đô thị.
Làm rõ hơn các quy định mới, ông Nguyễn Mạnh Khởi - Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị cho biết Nghị định số 35/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tập trung đầu mối quản lý, chuyển việc lập Chương trình phát triển đô thị về cấp tỉnh với chu kỳ 10 năm, qua đó giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đáng chú ý, Nghị định tăng cường phân cấp, phân quyền, làm rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch phát triển đô thị; đồng thời trao quyền chủ động hơn cho chính quyền cấp xã trong lập kế hoạch phát triển đô thị giai đoạn 5 năm, bảo đảm tính linh hoạt nhưng vẫn thống nhất trong quản lý.
Ông Nguyễn Mạnh Khởi nhấn mạnh, việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP sẽ góp phần chuẩn hóa công tác phân loại đô thị, nâng cao chất lượng quản lý và phát triển đô thị, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đô thị hóa bền vững trong giai đoạn tới.
Theo đánh giá của các đại biểu, việc ban hành đồng bộ các văn bản này đã tháo gỡ đáng kể những vướng mắc tồn tại trong giai đoạn trước, đặc biệt là đối với các địa phương đang thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, mở rộng không gian đô thị hoặc nâng loại đô thị.
Giải quyết các vấn đề “nghẽn” từ địa phương
Tại Hội nghị, các chuyên gia và đại diện các tỉnh, thành phố thảo luận làm sáng tỏ một số vấn đề. Nhiều địa phương đã nêu cụ thể những khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng các quy định mới, nhất là trong việc xác định phạm vi đánh giá đô thị, áp dụng tiêu chí phân loại đô thị đối với đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp, hay tổ chức lập chương trình, kế hoạch phát triển đô thị theo mô hình mới.
Các chuyên gia đã trực tiếp giải đáp, làm rõ từng nhóm vấn đề trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành. Các nội dung được trao đổi không dừng ở việc viện dẫn điều khoản, mà gắn chặt với tình huống thực tế của từng địa phương, giúp các đại biểu hiểu rõ hơn cách vận dụng linh hoạt nhưng đúng quy định.
Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc: Đô thị, đô thị mới hoặc đơn vị hành chính cấp xã đạt tiêu chí, mức quy định nào thì được công nhận theo đúng loại và mức đó, tránh tư duy chạy theo danh hiệu hoặc nâng loại đô thị khi chưa bảo đảm chất lượng phát triển. Đồng thời, việc phân loại đô thị cần bám sát quy hoạch đã được phê duyệt, gắn với khả năng huy động nguồn lực đầu tư và yêu cầu phát triển bền vững trong dài hạn.
Tại Hội nghị, ThS.KTS Lê Hoàng Phương - Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) cũng chia sẻ kinh nghiệm áp dụng quy định về phân loại đô thị và tổ chức không gian đô thị tại Hà Nội và Quảng Ninh, cho thấy vai trò quan trọng của việc tích hợp quy hoạch với chương trình, dự án cụ thể và kế hoạch hành động khả thi. Những kinh nghiệm này được các địa phương đánh giá cao, đây là gợi mở thiết thực trong quá trình triển khai tại cơ sở.
Từ các ý kiến thảo luận, Hội nghị thống nhất nhận định: Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, yếu tố quyết định để các quy định mới đi vào cuộc sống chính là năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ làm công tác quy hoạch, quản lý đô thị tại địa phương. Do đó, việc phổ biến, tập huấn chuyên sâu cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và linh hoạt hơn.
Các chuyên gia của Bộ Xây dựng khuyến khích các địa phương chủ động tổ chức các lớp tập huấn riêng, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu của từng địa phương, trên cơ sở tài liệu, hướng dẫn thống nhất của Bộ. Việc tập huấn không chỉ nhằm phổ biến quy định pháp luật, mà còn là dịp để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, tháo gỡ kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi.
Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ chuyên môn cho các địa phương thông qua nhiều hình thức như hội nghị chuyên đề, tập huấn trực tuyến, giải đáp vướng mắc bằng văn bản hoặc thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu quy hoạch đô thị và nông thôn đang từng bước được hoàn thiện.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan Trung ương và tinh thần chủ động, trách nhiệm của chính quyền địa phương, các quy định mới về quy hoạch đô thị và nông thôn sẽ được triển khai thống nhất, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng phát triển đô thị, thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững và phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
