Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp và hạn chế xe máy chạy xăng tại khu vực trung tâm từ ngày 01/7/2026, nhằm giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sạch. Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Chính phủ. 
Hà Nội đặt mục tiêu xanh hóa giao thông đô thị
Hà Nội chính thức phê duyệt chủ trương triển khai các Vùng phát thải thấp (LEZ - Low Emission Zone), đồng thời thí điểm hạn chế và cấm xe máy chạy xăng tại khu vực trung tâm từ ngày 01/7/2026. Đây là bước đi cụ thể nhằm cải thiện chất lượng môi trường đô thị, giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường theo định hướng phát triển xanh của Chính phủ.
Theo nghị quyết vừa được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua, việc thiết lập LEZ trước mắt sẽ được áp dụng tại 9 phường thuộc khu vực vành đai 1, nơi có mật độ giao thông cao và chất lượng không khí thường xuyên thấp hơn mức cho phép. Tại các khu vực này, xe máy chạy xăng sẽ bị hạn chế theo khung giờ, thậm chí cấm hoàn toàn tùy theo điều kiện môi trường và hạ tầng giao thông.
Vùng phát thải thấp - giải pháp quản lý môi trường theo tiêu chuẩn đô thị hiện đại
Theo định nghĩa của thành phố, LEZ là khu vực áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt khí thải giao thông nhằm giảm phát thải bụi mịn, khí độc hại và tiếng ồn. Khu vực được lựa chọn dựa trên các tiêu chí: Mật độ phương tiện cao; thường xuyên ùn tắc; mức độ ô nhiễm vượt chuẩn; có vai trò đặc biệt trong không gian đô thị trung tâm.
Trong giai đoạn thí điểm, Hà Nội không chỉ quản lý xe máy chạy xăng mà còn áp dụng một số biện pháp bổ trợ như: Hạn chế xe tải sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào nội đô; kiểm soát đăng ký mới các phương tiện chạy xăng, dầu; khuyến khích chuyển đổi sang xe điện đối với taxi, xe công nghệ, xe giao hàng.
Các giải pháp này được kỳ vọng góp phần giảm đáng kể tổng lượng phát thải CO₂, NOₓ và bụi mịn PM2.5, những thành phần gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.
Lộ trình triển khai theo từng giai đoạn: Theo kế hoạch, việc thiết lập LEZ sẽ được thực hiện theo lộ trình nhiều giai đoạn để tránh thay đổi đột ngột và tạo điều kiện cho người dân thích nghi:
Giai đoạn 1 từ ngày 01/7/2026: Thí điểm tại 9 phường trung tâm thuộc Vành đai 1: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ, xe máy chạy xăng bị cấm hoặc hạn chế tiếp cận khu vực theo khung giờ, trừ các phương tiện đặc thù.
Giai đoạn 2 từ ngày 01/01/2028: Mở rộng phạm vi LEZ ra toàn bộ khu vực vành đai 1 và một phần vành đai 2, đồng thời siết chặt tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện hoạt động trong vùng.
Giai đoạn 3 từ 01/01/2030: Mở rộng mô hình LEZ đến vành đai 3 và các khu vực đô thị đông dân khác. Việc hạn chế phương tiện chạy xăng được áp dụng đồng bộ nhằm hướng tới mạng lưới giao thông không phát thải.
Chiến lược này phù hợp với mục tiêu quốc gia đến năm 2050 đạt phát thải ròng bằng “0”, theo cam kết tại COP26 và các chương trình hành động của Chính phủ.
Hướng tới phát thải thấp và phát triển bền vững
Không chỉ dừng ở việc “cấm - hạn chế” phương tiện chạy xăng, chính quyền Hà Nội còn cân nhắc các biện pháp bổ sung để đảm bảo hiệu quả lâu dài: Chặn đăng ký mới và đầu tư mới các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt đối với tổ chức, doanh nghiệp; cấm xe tải trên 3,5 tấn sử dụng xăng/diesel lưu thông vào nội đô; khuyến khích, định hướng chuyển đổi sang phương tiện “xanh” - xe điện, phương tiện chạy năng lượng sạch, đặc biệt với các phương tiện kinh doanh, vận tải công cộng, nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường.
Ngoài ra, thành phố đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp đổi phương tiện sang xe điện, phương tiện môi trường sạch.
Việc thiết lập LEZ tại Hà Nội nhằm mục tiêu giảm phát thải từ giao thông, vốn được xác định là một trong những nguồn chính gây ô nhiễm của thành phố. Theo dữ liệu của báo cáo môi trường, nồng độ bụi mịn PM2.5, PM10 tại Hà Nội liên tục vượt ngưỡng an toàn; giao thông chiếm 58 - 74% tổng lượng phát thải tùy thời điểm, trong đó xe máy đóng vai trò chủ lực.
Đặc biệt, chính sách chuyển đổi phương tiện, cấm xe máy xăng vào khu vực trung tâm sẽ giúp giảm lượng khí thải và bụi mịn, cải thiện chất lượng không khí; giảm ùn tắc giao thông, tiếng ồn, cải thiện đô thị, tăng tính hấp dẫn, bền vững cho môi trường sống; khuyến khích phát triển hạ tầng xanh - giao thông công cộng, phương tiện điện, phù hợp xu hướng phát triển đô thị bền vững và cam kết ứng phó biến đổi khí hậu.
Dù chính sách mang lại nhiều kỳ vọng, quá trình triển khai sẽ gặp không ít khó khăn như: Phương tiện cá nhân chạy xăng hiện rất phổ biến, với số lượng lớn xe máy, mô tô trong nội đô, nên việc cấm theo khung giờ hay khu vực có thể gây xáo trộn lớn với đời sống, đi lại của người dân; hạ tầng cho phương tiện thay thế chưa đủ xe điện, phương tiện công cộng, trạm sạc, bãi đỗ… cần được đầu tư đồng bộ để đáp ứng nhu cầu đi lại; chính sách hỗ trợ, khuyến khích cần rõ ràng và thực thi nghiêm - để người dân và doanh nghiệp dễ tiếp cận phương tiện “xanh” thay thế; nếu thiếu hỗ trợ, việc chuyển đổi có thể bị trì hoãn.
Do đó, công tác quản lý giao thông, kiểm soát vi phạm cần hệ thống giám sát hiệu quả để đảm bảo việc cấm - hạn chế được thực thi đúng cam kết, tránh gây bất ổn giao thông.
Có thể thấy, việc thiết lập vùng phát thải thấp và cấm xe máy xăng tại khu vực trung tâm Hà Nội là một quyết sách mang tính bước ngoặt đối với đô thị vốn đông đúc, ô nhiễm. Nếu được thực hiện đồng bộ, bài bản, chính sách không chỉ giúp cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống mà còn định hình lại mô hình giao thông, hướng tới phát triển đô thị bền vững, hiệu quả, thân thiện với môi trường.
Tuy nhiên, để đạt được thành công, cần có sự cam kết liên ngành, hạ tầng phù hợp, chính sách hỗ trợ rõ ràng và ý thức cộng đồng để từng người dân, từng phương tiện đều được “hòa vào” vòng chuyển đổi xanh chung.
