Hơn 370.000 lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp ở Hải Phòng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố. Song, nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng của lực lượng này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về phát triển NƠXH và nhà ở cho thuê phù hợp. 
Tăng tốc phát triển NƠXH
TP Hải Phòng đặt mục tiêu triển khai 65 dự án NƠXH với tổng quy mô khoảng 80.000 căn hộ. Trong đó, dự kiến hơn 54.000 căn sẽ được hoàn thành trong giai đoạn 2021 - 2030, đạt khoảng 110% chỉ tiêu được Chính phủ giao là trên 49.000 căn.
Riêng giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố dự kiến khởi công 25 dự án NƠXH với quy mô khoảng 32.448 căn hộ. Hiện nay, trên địa bàn Hải Phòng có 12 quỹ đất 20% thuộc các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, với quy mô khoảng 14.103 căn hộ, dự kiến hoàn thành sau năm 2030.
Đối với nhà ở cho thuê, tổng quỹ nhà hiện có trên địa bàn Thành phố là 744 căn hộ, với mức giá thuê dao động từ 59.000 - 105.000 đồng/m²/tháng.
Cùng với đó, TP Hải Phòng đã xây dựng đề án phát triển NƠXH nhằm giải quyết nhu cầu an cư cho khoảng 5.700 hộ dân đang sinh sống tại các chung cư cũ xuống cấp, không còn khả năng sửa chữa ở khu vực nội thành.
Đến nay, nhiều dự án trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ triển khai như Tổng kho 3 Lạc Viên, Khu đô thị Cầu Rào 2 và Khu đô thị mới kết hợp chỉnh trang đô thị tại Đồng Hòa. Trong đó, dự án NƠXH tại ngõ 75 Lý Thánh Tông (khu vực Đồ Sơn) đã hoàn thành, góp phần bảo đảm chỗ ở an toàn cho các hộ dân thuộc diện di dời.
Theo đánh giá, giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu nhà ở, đặc biệt là phân khúc nhà ở cho thuê sẽ tiếp tục gia tăng do tác động của nhiều yếu tố như tăng dân số cơ học, thu hút lao động ngoại tỉnh, sắp xếp tổ chức bộ máy sau sáp nhập địa giới hành chính và mở rộng phạm vi thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội.
Trước thực tế đó, Hải Phòng xác định ưu tiên phát triển mô hình nhà ở cho thuê dài hạn với mức giá phù hợp, bố trí gần các khu công nghiệp và gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), qua đó giảm chi phí đi lại và tạo thuận lợi cho công nhân, người lao động.
Giai đoạn trước mắt, Thành phố xây dựng đề án sử dụng khoảng 4.300 tỷ đồng từ Quỹ nhà ở địa phương để mua khoảng 4.256 căn NƠXH tại các dự án đang triển khai như Tổng kho 3 Lạc Viên; Cầu Rào 2; các dự án NƠXH XH1, XH2 tại phường Lê Chân; dự án NƠXH Đầm Bắc Giang và dự án NƠXH thuộc khu đô thị mới phía Đông Chí Linh. Quỹ nhà này sẽ được sử dụng làm nhà ở cho thuê, góp phần thực hiện mục tiêu xóa bỏ các chung cư cũ, xuống cấp trên địa bàn Thành phố.
Về lâu dài, TP Hải Phòng giao Sở Xây dựng nghiên cứu sử dụng Quỹ nhà ở địa phương để hình thành quỹ nhà cho thuê tập trung theo định hướng an sinh xã hội, ưu tiên người lao động, công nhân tại các khu, cụm công nghiệp và các nhóm đối tượng yếu thế. Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính từ ngân sách và Quỹ nhà ở địa phương nhằm hỗ trợ trực tiếp giá mua, giá thuê NƠXH, bảo đảm phù hợp với khả năng chi trả của từng nhóm đối tượng.
Định hướng này phù hợp với thực tế khi phần lớn công nhân, lao động trẻ mới lập nghiệp và các gia đình trẻ đang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp chưa đủ điều kiện tiếp cận nhà ở thương mại và cần thêm thời gian tích lũy để mua NƠXH. Vì vậy, nhu cầu thuê nhà dài hạn được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng và trở thành lựa chọn phù hợp đối với nhiều người lao động, đặc biệt là lao động trẻ.
An cư cho người lao động
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, cứ mỗi 1 tỷ USD vốn đầu tư được thu hút sẽ kéo theo nhu cầu khoảng 10.000 lao động. Bình quân hằng năm, các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn Thành phố cần tuyển mới từ 30.000 - 40.000 lao động.
Điều này cho thấy, để duy trì sức hấp dẫn và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư, Hải Phòng không chỉ cần phát triển hạ tầng công nghiệp hiện đại mà còn phải xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng xã hội. Trong đó, nhà ở được xem là một trong những yếu tố then chốt góp phần ổn định đời sống và giữ chân người lao động.
Đại diện Sở Xây dựng cho biết, Thành phố xác định phát triển NƠXH là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp, công nhân và người lao động; đồng thời tạo nền tảng thu hút, ổn định nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Để giải quyết bài toán nhà ở cho người lao động, Hải Phòng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như thành lập Quỹ nhà ở công nhân khu công nghiệp, tăng cường đầu tư hạ tầng các khu nhà ở, đồng thời huy động doanh nghiệp cùng tham gia phát triển nhà ở cho người lao động và các dự án NƠXH cho thuê phù hợp với khả năng tài chính của công nhân.
Cùng với đó, Thành phố đặt yêu cầu việc quy hoạch các khu công nghiệp phải gắn với phát triển đồng bộ hạ tầng xã hội, bao gồm trường học, nhà trẻ, thiết chế văn hóa và các dịch vụ thiết yếu, giúp người lao động yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp và địa phương.
Bên cạnh đó, Hải Phòng đề xuất giao Quỹ Đầu tư phát triển thành phố thực hiện nhiệm vụ tạo lập Quỹ NƠXH thông qua các hình thức mua lại từ chủ đầu tư, đặt hàng, tiếp nhận hoặc chuyển giao NƠXH để phục vụ mục tiêu cho thuê. Thành phố cũng kiến nghị bổ sung hơn 774 tỷ đồng vốn điều lệ cho quỹ, nâng tổng vốn điều lệ lên gần 2.055 tỷ đồng.
Trước đó, tại cuộc làm việc với Đoàn công tác Chính phủ, lãnh đạo TP Hải Phòng đã đề xuất sử dụng khoảng 4.300 tỷ đồng từ nguồn thu quỹ đất 20% NƠXH để mua khoảng 4.256 căn hộ tại các dự án trên địa bàn, qua đó hình thành Quỹ nhà ở cho thuê do Nhà nước quản lý.
Với hàng loạt giải pháp và cơ chế mang tính đột phá, Hải Phòng kỳ vọng từng bước giải quyết nhu cầu nhà ở của người dân, đặc biệt là công nhân và người lao động tại các khu công nghiệp, khu kinh tế. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm an sinh xã hội mà còn góp phần ổn định nguồn nhân lực, tạo điều kiện để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài, an cư lạc nghiệp trên địa bàn.
