Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ làm chủ, phát triển và thương mại hóa một số công nghệ chiến lược then chốt, đủ năng lực giải quyết các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm chủ quyền công nghệ. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1091/QĐ-TTg phê duyệt Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước để phát triển hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng giai đoạn 2026 - 2030.
Đặt nền móng cho hạ tầng số, dữ liệu số và nhân lực số quốc gia
Theo Đề án, đến năm 2030 sẽ hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước. Các doanh nghiệp này phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như doanh thu hằng năm từ 1 tỷ USD trở lên, có từ 5.000 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm; có ít nhất một tổ chức KHCN hoạt động theo quy định pháp luật, tỷ lệ chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt từ 3% doanh thu trở lên và sở hữu tối thiểu một bằng sáng chế được cấp bởi một trong năm cơ quan sở hữu trí tuệ uy tín trên thế giới gồm USPTO, EPO, JPO, KIPO hoặc CNIPA.
Đề án xác định các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ giữ vai trò quan trọng trong phát triển hệ thống hạ tầng số quốc gia đồng bộ, hiện đại, xanh, liên thông, kết nối trong nước và quốc tế, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo vệ chủ quyền số.
Một trong những mục tiêu trọng tâm là triển khai và đưa vào hoạt động thêm tối thiểu 6 tuyến cáp quang biển mới có dung lượng lớn, tốc độ cao, trong đó có ít nhất một tuyến do Việt Nam làm chủ đầu tư. Đồng thời, phát triển nhanh mạng 5G, phấn đấu phủ sóng tới 99% dân số.
Đề án cũng đặt mục tiêu phát triển và hoàn thiện các nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ nhu cầu của các bộ, ngành, địa phương trên phạm vi toàn quốc; phát triển mới tối thiểu 5 trung tâm dữ liệu quy mô lớn đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn xanh, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.
Trong lĩnh vực dữ liệu số, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ tham gia xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số quốc gia mở, liên thông, an toàn và đáng tin cậy; thúc đẩy phát triển thị trường dữ liệu có sự giám sát, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời phát triển các dịch vụ dữ liệu như tổng hợp, phân tích và dán nhãn dữ liệu.
Đối với phát triển nguồn nhân lực số, Đề án hướng tới xây dựng lực lượng nhân lực chất lượng cao, đạt chuẩn kỹ năng quốc tế thông qua mô hình phối hợp “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp”. Các hoạt động đào tạo, phổ cập và nâng cao kỹ năng số sẽ được triển khai trên các nền tảng học tập trực tuyến ứng dụng những công nghệ hiện đại như AI, VR và AR.
Bên cạnh đó, sẽ có các chính sách thu hút, trọng dụng chuyên gia trong và ngoài nước tham gia phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Làm chủ công nghệ chiến lược, tăng cường an ninh mạng quốc gia
Đề án đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam làm chủ tối thiểu 70% công nghệ chiến lược trong danh mục công nghệ chiến lược đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Việt Nam đồng thời phấn đấu nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đề án hướng tới phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI dựa trên dữ liệu Việt Nam phục vụ các lĩnh vực thiết yếu gồm tư pháp, tài chính, nông nghiệp và môi trường, văn hóa - thể thao - du lịch, giáo dục và y tế.
Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là xây dựng bản sao số cho một số tỉnh, thành phố thông qua phát triển bản đồ số quốc gia 3D và các nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị, môi trường, giao thông, logistics, giáo dục, y tế, công thương, dịch bệnh, công trình ngầm và không gian vệ tinh.
Đề án cũng đặt mục tiêu xây dựng tối thiểu một nền tảng chuỗi khối hỗ trợ các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ chuỗi khối trong quản trị, điều hành, sản xuất và kinh doanh.
Trong lĩnh vực an ninh mạng, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ tham gia xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia theo hướng chủ động, bảo vệ hạ tầng số trọng yếu và dữ liệu cá nhân, phát hiện, ngăn chặn, ứng phó, phục hồi sự cố nhanh, bảo đảm an toàn và giữ vững chủ quyền số.
Mạng lưới kết nối, chia sẻ thông tin giữa các trung tâm an ninh mạng địa phương với Trung tâm An ninh mạng quốc gia của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm tăng cường năng lực giám sát và phản ứng sớm trước các cuộc tấn công mạng.
Để triển khai Đề án, Chính phủ đề ra các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách; triển khai các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hỗ trợ nghiên cứu, phát triển thị trường cho doanh nghiệp; đồng thời tổ chức đo lường, đánh giá kết quả thực hiện Đề án.
Theo đó, các địa phương sẽ nghiên cứu triển khai các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phù hợp với điều kiện thực tế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trước khi triển khai trên quy mô lớn.
Đề án cũng khuyến khích huy động nguồn lực từ các quỹ đầu tư trong nước và nước ngoài, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường trong nước cũng như quốc tế…
