Hoàn thiện cơ chế phát triển và quản lý nhà ở xã hội

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh BĐS, trong đó, nhiều nội dung quan trọng liên quan đến phát triển và quản lý NƠXH được điều chỉnh theo hướng cụ thể, chặt chẽ và đồng bộ hơn.

Mở rộng tiêu chí xác định điều kiện chưa có nhà ở

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định 54/2026/NĐ-CP là sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 29 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP liên quan đến điều kiện nhà ở để được hưởng chính sách hỗ trợ NƠXH. Theo đó, tiêu chí xác định trường hợp “chưa có nhà ở” được mở rộng so với quy định trước đây.

Cụ thể, trường hợp chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình được xác định khi đối tượng thuộc diện quy định tại khoản 1 Điều 77 Luật Nhà ở và vợ hoặc chồng của đối tượng đó (nếu có) không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố nơi có dự án NƠXH. Quy định này không phụ thuộc vào thời điểm nộp hồ sơ mua hoặc thuê mua NƠXH.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng điều chỉnh thẩm quyền xác nhận điều kiện nhà ở theo hướng mở rộng. Theo quy định mới, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật về đất đai tại địa phương nơi có dự án NƠXH sẽ thực hiện việc xác nhận điều kiện chưa có nhà ở. Thời hạn xác nhận được quy định cụ thể là 7 ngày kể từ ngày nhận được giấy đề nghị.

Bổ sung cơ chế kê khai, cam kết và hậu kiểm thu nhập

Cùng với điều kiện về nhà ở, điều kiện thu nhập để được hưởng chính sách NƠXH cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng chặt chẽ hơn. Khoản 2 Điều 30 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP được điều chỉnh, trong đó thay đổi thẩm quyền xác nhận thu nhập từ UBND cấp xã sang Công an cấp xã.

Theo quy định mới, đối với trường hợp không có hợp đồng lao động nhưng thuộc diện được hưởng chính sách NƠXH, người dân phải bảo đảm điều kiện thu nhập theo quy định và được Công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận. Trong thời hạn 7 ngày kể từ khi nhận được đơn đề nghị, Công an cấp xã có trách nhiệm xác nhận các thông tin cơ bản của công dân.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung cơ chế kê khai, cam kết và hậu kiểm thu nhập. Theo đó, công dân tự kê khai và cam kết về mức thu nhập bình quân hằng tháng; Công an cấp xã phối hợp với các cơ quan liên quan để xác minh, hậu kiểm trong các trường hợp cần thiết. Đơn đề nghị xác nhận điều kiện thu nhập đồng thời được xác định là giấy tờ chứng minh đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ NƠXH.

Mức trần thu nhập vẫn được giữ nguyên theo quy định cũ (với người độc thân không quá 15 triệu đồng/tháng; người đã kết hôn có tổng thu nhập của hai vợ chồng không quá 30 triệu đồng/tháng).

Chuẩn hóa trình tự, thủ tục bán, cho thuê NƠXH

Nghị định 54/2026/NĐ-CP sửa đổi toàn diện Điều 38 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP về trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua và cho thuê NƠXH được đầu tư xây dựng theo dự án không sử dụng vốn đầu tư công. Nội dung sửa đổi tập trung vào chuẩn hóa công khai thông tin, đa dạng hóa phương thức nộp hồ sơ và quy định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý của các bên liên quan.

Theo đó, sau 30 ngày kể từ khi khởi công dự án, chủ đầu tư phải công khai đầy đủ thông tin về dự án NƠXH trên trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng, UBND cấp xã nơi có dự án, báo là cơ quan ngôn luận của chính quyền địa phương và trên trang thông tin điện tử hoặc sàn giao dịch BĐS của chủ đầu tư (nếu có).

Trước thời điểm tiếp nhận hồ sơ, chủ đầu tư tiếp tục phải công khai thông tin về thời gian nhận hồ sơ, số lượng căn hộ, diện tích và giá bán trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường BĐS, đồng thời gửi Sở Xây dựng địa phương để công khai. Việc công khai phải thực hiện tối thiểu 30 ngày trước khi bắt đầu nhận hồ sơ.

Nghị định cũng quy định rõ các hình thức nộp hồ sơ gồm trực tiếp, trực tuyến, qua dịch vụ bưu chính hoặc thông qua cơ quan, đơn vị nơi người lao động làm việc. Trong trường hợp số lượng hồ sơ đủ điều kiện vượt quá số căn hộ, chủ đầu tư phải tổ chức bốc thăm với sự giám sát của các cơ quan chức năng liên quan.

Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định là sửa đổi khoản 12 Điều 78 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP liên quan đến việc bán NƠXH đang cho thuê. Theo đó, chủ đầu tư được ưu tiên bán NƠXH cho người đang thuê đủ điều kiện nếu có nhu cầu mua trước thời hạn 10 năm, thay vì 5 năm như quy định trước đây.

Ngoài ra, Nghị định bổ sung phương án bán lại NƠXH đang cho thuê cho Quỹ nhà ở quốc gia và quy định cụ thể phương pháp xác định giá bán, bao gồm giá đã được thẩm định, cộng lãi vay bình quân hằng năm và trừ đi giá trị khấu hao nhà ở.

Nghị định số 54/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/02/2026, tạo cơ sở pháp lý cụ thể và đồng bộ hơn cho việc triển khai chính sách NƠXH trong thời gian tới.