Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 30/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nghị định có hiệu lực kể từ 21/01/2026, thay thế Nghị định số 21/2011/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho việc quản lý, giám sát và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong bối cảnh chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Quy định rõ việc dán nhãn năng lượng đối với phương tiện, thiết bị và VLXD
Nghị định gồm 8 chương, 29 điều, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025.
Nội dung bao quát các lĩnh vực trọng tâm như: quản lý, giám sát sử dụng năng lượng; cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; kiểm toán năng lượng; sử dụng năng lượng trong cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước; chuyển đổi thị trường và dán nhãn năng lượng; tổ chức dịch vụ năng lượng; quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; công tác thanh tra, kiểm tra.
Đối tượng áp dụng của Nghị định là các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng năng lượng tại Việt Nam.
Một điểm đáng chú ý của Nghị định là các quy định cụ thể về quản lý phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng và VLXD. Theo đó, nhãn năng lượng được phân thành ba loại gồm: nhãn so sánh, nhãn xác nhận và nhãn năng lượng của phương tiện. Các nhãn này cung cấp thông tin về mức tiêu thụ năng lượng, hiệu suất năng lượng hoặc đặc tính nhiệt, giúp người tiêu dùng nhận biết và lựa chọn sản phẩm tiết kiệm năng lượng.
Chỉ số hiệu suất năng lượng, mức tiêu thụ năng lượng của phương tiện, thiết bị và đặc tính nhiệt của vật liệu xây dựng được quy định trong các tiêu chuẩn quốc gia. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quy định mức hiệu suất, mức tiêu thụ và đặc tính nhiệt áp dụng cho từng loại nhãn theo chức năng quản lý.
Rõ trách nhiệm hồ sơ, công bố và giám sát dán nhãn
Nghị định quy định cụ thể hồ sơ công bố dán nhãn năng lượng đối với phương tiện, thiết bị và VLXD, bao gồm: thông số kỹ thuật; kết quả thử nghiệm do phòng thử nghiệm được công bố; giấy công bố dán nhãn và mẫu nhãn dự kiến. Bộ Công Thương tiếp nhận hồ sơ đối với phương tiện, thiết bị; Bộ Xây dựng tiếp nhận hồ sơ đối với phương tiện giao thông và vật liệu xây dựng.
Đồng thời, Nghị định nêu rõ các trường hợp bị đình chỉ, thu hồi dán nhãn năng lượng, như: dán nhãn giả, dán nhãn khi chưa công bố, nhãn sai thông số hoặc có gian dối trong hồ sơ. Việc này nhằm bảo đảm tính minh bạch, trung thực và kỷ cương trong thực thi chính sách tiết kiệm năng lượng.
Theo quy định, các cơ sở sản xuất, nhập khẩu phương tiện, thiết bị và VLXD thuộc diện phải dán nhãn năng lượng có trách nhiệm báo cáo hằng năm về số lượng, chủng loại, hiệu suất năng lượng hoặc mức tiêu thụ năng lượng với UBND cấp tỉnh và bộ quản lý chuyên ngành trước ngày 01/3 năm tiếp theo.
Nghị định cũng xác định rõ các phương tiện, thiết bị phải loại bỏ, bao gồm các trường hợp không đạt quy chuẩn an toàn, có hiệu suất năng lượng thấp hơn mức tối thiểu hoặc không còn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Danh mục phương tiện, thiết bị phải loại bỏ sẽ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Việc ban hành Nghị định số 30/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi thị trường theo hướng loại bỏ dần các thiết bị tiêu tốn năng lượng, khuyến khích sử dụng công nghệ và vật liệu xây dựng tiết kiệm năng lượng.
Qua đó, góp phần giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thực hiện các cam kết quốc gia về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
