Dự thảo tập trung hoàn thiện cấp độ quy hoạch, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, cắt giảm thủ tục hành chính, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 
Sáng 7/11, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng và Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Sửa đổi, bổ sung nội dung của 16 Điều
Đề cập mục đích ban hành dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (QHĐTNT) số 47/2024/QH15, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật;
Sắp xếp, tổ chức bộ máy hệ thống chính trị; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; phân quyền, phân cấp;
Đơn giản hóa thủ tục hành chính; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Dự thảo Luật gồm 2 Điều. Điều 1 sửa đổi, bổ sung 38 khoản của một số điều thuộc Luật QHĐTNT; Điều 2 quy định hiệu lực thi hành. Trong đó: (i) Sửa đổi, bổ sung nội dung của 16 Điều nhằm bảo đảm phù hợp pháp luật về quy hoạch, đất đai, xây dựng; phân định thẩm quyền; phân quyền, phân cấp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính. (ii) Chỉnh lý kỹ thuật 21 Điều và bãi bỏ 02 Điều cho phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. (iii) Giữ nguyên 20 Điều.
Dự thảo Luật tập trung các nội dung lớn: bảo đảm thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật và phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; phân quyền, phân cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; hoàn thiện quy định để tổ chức thực hiện thông suốt, hiệu quả. Dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 10 vào tháng 10/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Tránh phát sinh điểm nghẽn mới trong triển khai
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban nhất trí với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của việc sửa đổi Luật QHĐTNT theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Trong quá trình tiếp tục hoàn thiện dự thảo, Ủy ban đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa dự thảo Luật với các dự án Luật và dự thảo Nghị quyết khác cùng trình tại Kỳ họp thứ 10; đánh giá kỹ tác động nhằm tránh phát sinh điểm nghẽn mới trong triển khai, nhất là đối với những vướng mắc của Luật Quy hoạch chưa được xử lý triệt để.
Đồng thời, nội dung hoàn thiện cần bám sát tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị; và Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Về các cấp độ quy hoạch và trường hợp lập các cấp độ quy hoạch (khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều 3), nhiều ý kiến đề nghị Nhà nước chỉ phê duyệt Quy hoạch chung (QHC) và Quy hoạch phân khu (QHPK) tỷ lệ 1/2000, không phê duyệt Quy hoạch chi tiết (QHCT), vì QHC và QHPK đã bảo đảm các chỉ tiêu cơ bản phục vụ quản lý nhà nước, có thời hạn quy hoạch đủ dài để định hướng phát triển lâu dài. Ở bước tiếp theo, công tác quản lý sẽ thực hiện theo quy chuẩn, tiêu chuẩn; cần rà soát và hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn theo hướng quản lý theo mục tiêu.
Tuy nhiên, nếu giản lược theo hướng không lập QHPK mà tích hợp nội dung này vào QHC sẽ làm cho QHC trở nên phức tạp, kéo dài thời gian lập, có thể phát sinh vướng mắc, nhất là trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, khi năng lực cấp xã còn hạn chế trong thẩm định, phê duyệt quy hoạch.
Có ý kiến đề nghị chỉ phê duyệt QHCT đối với công trình, dự án đặc biệt quan trọng hoặc khu vực có ý nghĩa chính trị, văn hóa, lịch sử, quốc phòng - an ninh. Trên cơ sở giải trình tại Báo cáo số 255/BC-BXD, có ý kiến nhất trí với quy định tại dự thảo Luật. Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện quy định về quản lý đầu tư xây dựng và triển khai thực thi pháp luật về QHĐTNT; trường hợp phát sinh vướng mắc do quy định luật, Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét theo thẩm quyền.
Về cơ quan thẩm định và thẩm quyền phê duyệt QHĐTNT (Điều 38 và Điều 41), Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm thống nhất thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết tại các khu vực có ý nghĩa quan trọng quốc gia theo các quy hoạch cấp quốc gia, vùng và đô thị; bảo đảm phù hợp chủ trương phân cấp, phân quyền, ủy quyền mạnh mẽ cho địa phương.
Có ý kiến đề nghị nghiên cứu quy định cho phép UBND cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã phê duyệt quy hoạch phân khu trong trường hợp phù hợp thực tiễn mô hình phát triển đô thị đa trung tâm, không phụ thuộc ranh giới hành chính cấp xã.
Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm nội dung từng cấp độ quy hoạch chỉ bao gồm các nội dung thực sự cần thiết và phù hợp. Nội dung phân tích chi tiết được trình bày tại Báo cáo số 1426/BC-UBKTTC15...
Tóm lại, việc sửa đổi, bổ sung Luật QHĐTNT lần này là bước hoàn thiện quan trọng nhằm bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật, đồng thời phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn giữa Trung ương và địa phương, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dự thảo Luật hướng tới tinh gọn thủ tục, nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng tính khả thi và hiệu quả tổ chức thực hiện. Đây là tiền đề để phát triển đô thị và nông thôn bền vững, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn.
