Việc chủ trì xây dựng nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn quan trọng, đặc biệt là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 06:2026/BXD cùng lộ trình nghiên cứu các tiêu chuẩn mới giai đoạn 2027 - 2030, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đang từng bước xây dựng nền tảng pháp lý, kỹ thuật đồng bộ, thúc đẩy phát triển đô thị và nông thôn theo hướng hiện đại và thích ứng với các yêu cầu mới. Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu phát triển đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống ngày càng được đặt ra, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về quy hoạch đô thị và nông thôn đóng vai trò là nền tảng quan trọng để bảo đảm tính thống nhất, khoa học trong công tác lập, quản lý và triển khai quy hoạch trên phạm vi cả nước.
Những năm qua, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) luôn được Bộ Xây dựng giao chủ trì nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực quy hoạch, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật cho toàn bộ quá trình lập, thẩm định, phê duyệt cũng như quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.
Một trong những dấu mốc nổi bật là việc Viện chủ trì xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2021/BXD về quy hoạch xây dựng. Tiếp đó, trên cơ sở yêu cầu đổi mới hệ thống pháp luật và thực tiễn phát triển, Viện tiếp tục chủ trì biên soạn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 06:2026/BXD về quy hoạch đô thị và nông thôn, được ban hành kèm theo Thông tư số 46/2026/TT-BXD ngày 30/6/2026, thay thế QCVN 01:2021/BXD.
Việc ban hành quy chuẩn mới không chỉ góp phần cập nhật các yêu cầu quản lý phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành mà còn tạo cơ sở để nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, bảo đảm tính đồng bộ giữa phát triển đô thị và nông thôn, đồng thời đáp ứng những yêu cầu mới về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Song song với công tác xây dựng quy chuẩn, VIUP cũng tích cực tham gia hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực quy hoạch.
Giai đoạn 2024 - 2025, Viện đã nghiên cứu và trình Bộ KHCN 4 tiêu chuẩn quốc gia quan trọng, tập trung vào các lĩnh vực quy hoạch nông thôn, quy hoạch khu công nghiệp, khu chế xuất, quy hoạch khu du lịch và quy hoạch khu kinh tế. Đây đều là những lĩnh vực đang có nhu cầu phát triển mạnh, đòi hỏi hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng tổ chức không gian, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và bảo đảm phát triển bền vững.
Bên cạnh việc xây dựng tiêu chuẩn, Viện còn biên soạn và ban hành 10 ấn phẩm hướng dẫn chuyên ngành về quy hoạch đô thị và nông thôn phục vụ công tác lập, thẩm định và quản lý quy hoạch tại các địa phương.
Các tài liệu hướng dẫn được xây dựng theo hướng gắn với thực tiễn, hỗ trợ giải quyết những vấn đề chuyên môn trong các lĩnh vực như quy hoạch nông nghiệp công nghệ cao, khu du lịch, khu công nghệ cao, ứng dụng GIS trong quy hoạch, quản lý không gian cao tầng, phân vùng sử dụng đất đô thị hay đánh giá tác động của các dự án đầu tư đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Trong năm 2026, Viện tiếp tục triển khai nghiên cứu hai tiêu chuẩn quan trọng gồm Tiêu chuẩn quốc gia về Quy hoạch đô thị - Tiêu chuẩn thiết kế thay thế TCVN 4449:1987 và Tiêu chuẩn quốc gia về Nghĩa trang nhân dân - Tiêu chuẩn thiết kế thay thế TCVN 7956:2008.
Đồng thời, kế hoạch năm 2027 cũng đã được Bộ Xây dựng chấp thuận với hai nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng bộ thuật ngữ, định nghĩa thống nhất cho lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, đồng thời rà soát, bãi bỏ các tiêu chuẩn không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay.
Không dừng lại ở việc cập nhật các quy chuẩn và tiêu chuẩn riêng lẻ, Viện còn định hướng xây dựng một hệ thống dữ liệu quy chuẩn, tiêu chuẩn đồng bộ phục vụ hoạt động nghiên cứu, lập và quản lý quy hoạch trên phạm vi toàn quốc.
Theo đó, Viện dự kiến biên tập Bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch đô thị và nông thôn, tập hợp đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành cùng các tài liệu tham khảo quốc tế tương đương, tạo nguồn dữ liệu thống nhất cho các cơ quan quản lý và đơn vị tư vấn.
Cùng với đó, Viện đang xây dựng kế hoạch nghiên cứu hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật giai đoạn 2027 - 2030 theo hướng bổ sung các lĩnh vực mới như quy hoạch khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), quy hoạch hạ tầng xanh và quy hoạch hệ thống hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai. Đây đều là những vấn đề đang trở thành xu hướng phát triển đô thị trên thế giới và cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình hiện đại hóa hệ thống quy hoạch ở Việt Nam.
Việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật ngày càng đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời đáp ứng mục tiêu phát triển đô thị và nông thôn theo hướng xanh, hiện đại, bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
