Hoàn thiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội

Khẳng định tầm nhìn chiến lược, lấy con người và văn hóa làm trung tâm

Trong định hướng tổng thể, Quy hoạch Thủ đô được xác định là công cụ chiến lược đặc biệt quan trọng, không chỉ định hình không gian phát triển của Hà Nội mà còn có tác động lan tỏa tới vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Tinh thần xuyên suốt của quy hoạch là phát triển Thủ đô theo triết lý lấy con người làm trung tâm, đồng thời đặt văn hóa, bản sắc và lịch sử vào vị trí cốt lõi của cấu trúc phát triển. Hà Nội được định hướng trở thành đô thị “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, phát triển nhanh nhưng bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo tồn giá trị truyền thống.

Mô hình phát triển không gian được nhấn mạnh theo cấu trúc đa cực - đa trung tâm - đa tầng - đa lớp - đa hướng, chuyển từ hình thái “đơn cực tập trung” sang mạng lưới đô thị liên kết, trong đó các cực tăng trưởng có chức năng chuyên biệt nhưng gắn kết chặt chẽ trong một chỉnh thể thống nhất.

Đồng thời, quy hoạch cũng đặt ra các đột phá chiến lược gồm tái thiết đô thị, hiện đại hóa nông thôn và phát triển dịch vụ - công nghiệp theo hướng thông minh, tiên tiến, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là tiếp tục rà soát, hoàn thiện các nội dung liên quan đến tổ chức không gian phát triển, đặc biệt là việc hình thành 9 cực tăng trưởng đô thị mới gắn với hệ thống hạ tầng giao thông và các trục kết nối chiến lược.

Các cực phát triển này cần được tổ chức theo hướng mở, có khả năng kết nối trực tiếp với nhau và với khu vực trung tâm, đặc biệt là không gian hai bên sông Hồng, trục cảnh quan sinh thái và phát triển chủ đạo của Thủ đô. Việc phân bố lại dân cư cũng được đặt ra nhằm bảo đảm cân bằng giữa phát triển và năng lực chịu tải của hạ tầng đô thị.

Quy hoạch cũng yêu cầu làm rõ hơn các nội dung mới mang tính dài hạn như phát triển không gian ngầm, không gian tầm thấp, tiến tới khai thác không gian tầm cao; đẩy mạnh ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật và phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, đặc biệt là đường sắt đô thị.

Trong lĩnh vực hạ tầng chiến lược, việc nghiên cứu bổ sung sân bay thứ hai của vùng Thủ đô, phát triển kinh tế sân bay gắn với các khu thương mại tự do và logistics hiện đại được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Đồng thời, yêu cầu phát triển hệ thống giao thông đa phương thức, kết nối liên vùng, khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông cũng được đặt ra như một ưu tiên cấp thiết.

Bên cạnh đó, quy hoạch nhấn mạnh việc giải quyết các vấn đề môi trường đô thị như úng ngập, ô nhiễm, quản lý tài nguyên nước và phục hồi hệ sinh thái sông hồ, trong đó có nhiệm vụ trọng tâm là trị thủy và cải tạo sông Hồng, hồi sinh các dòng sông nội đô.

Tăng cường liên kết vùng, bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai

Quy hoạch Thủ đô được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với các địa phương trong vùng, yêu cầu tăng cường liên kết về kinh tế, hạ tầng, môi trường và văn hóa. Việc chia sẻ, phối hợp xử lý các vấn đề liên vùng như rác thải, nghĩa trang, hạ tầng kỹ thuật… được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả phát triển bền vững.

Đồng thời, quy hoạch cần bảo đảm tính thống nhất với các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch ngành, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong tổ chức không gian và đầu tư phát triển.

Một nội dung quan trọng khác là phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và hệ sinh thái sáng tạo, gắn với bảo tồn di sản và phát huy giá trị đặc trưng của Hà Nội. Việc tôn tạo khu phố cổ, các di tích lịch sử và không gian văn hóa truyền thống được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình phát triển.

Để hiện thực hóa quy hoạch, yêu cầu đặt ra là đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, trong đó nhấn mạnh vai trò của hợp tác công - tư (PPP), phát hành trái phiếu, phát triển các quỹ chuyên biệt như quỹ nhà ở xã hội và áp dụng các cơ chế tài chính linh hoạt.

Việc phát triển đô thị theo mô hình TOD được xem là giải pháp quan trọng để khai thác hiệu quả quỹ đất, gắn phát triển đô thị với hệ thống giao thông công cộng.

Bên cạnh đó, công tác quản lý quy hoạch cần được thực hiện nghiêm minh, hạn chế tối đa việc điều chỉnh tùy tiện làm phá vỡ cấu trúc tổng thể. Các hành lang xanh, vùng sinh thái và không gian đệm cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm phát triển bền vững.

Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu quy hoạch hiện đại, đồng thời nghiên cứu hình thành không gian trưng bày quy hoạch như một công cụ công khai, minh bạch và xúc tiến đầu tư.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý, quy hoạch cần tiếp tục được rà soát, cập nhật và hoàn thiện theo hướng đồng bộ, toàn diện, bảo đảm tính khả thi cao khi triển khai. Các nội dung vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.