Để ngành Nước phát triển bền vững trước áp lực đô thị hóa, việc khẩn trương hoàn thiện thể chế, tháo gỡ nút thắt pháp lý và xây dựng cơ chế tài chính khả thi là yêu cầu cấp thiết. Đồng bộ quy chuẩn kỹ thuật hiện đại sẽ giúp nâng cao năng lực vận hành và bảo đảm an ninh nguồn nước. Chia sẻ tại Hội nghị BCH lần thứ nhất năm 2026, nhiệm kỳ VI của Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) tổ chức ngày 16/5 tại TP.HCM, ông Tạ Quang Vinh - Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) nhận định, hệ thống chính sách trong lĩnh vực cấp thoát nước thời gian qua đã có nhiều nội dung mới, tác động sâu sắc đến doanh nghiệp.
Trong đó, dự án Luật Cấp Thoát nước đang tiếp tục được đưa vào chương trình xây dựng luật chính là căn cứ và hành lang pháp lý đặc biệt quan trọng đối với ngành Nước.
Theo ông Vinh, công tác thể chế hóa chính sách cần được tổng hợp kỹ từ ý kiến thực tiễn của các chuyên gia, doanh nghiệp và Hội. Đặc biệt, trong bối cảnh quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đang diễn ra mạnh mẽ, mô hình quản lý vùng cấp nước và vùng phục vụ sẽ có sự thay đổi lớn.
Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội để các doanh nghiệp ngành Nước chủ động mở rộng thị trường, mở rộng vùng phục vụ và nâng cao chất lượng cấp nước sạch đồng bộ hơn.
Bên cạnh đó, xu hướng phát triển đô thị thông minh hiện nay cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Khi các địa phương triển khai đô thị thông minh, hệ thống cấp và thoát nước bắt buộc phải chuyển mình, phát triển theo hướng thông minh từ tiêu chuẩn, quy chuẩn, dữ liệu, vật liệu đến phương thức vận hành.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề nghị VWSA (tổ chức hiện có 418 hội viên) chủ trì, phối hợp cùng các viện, trường và nhà khoa học tập trung nghiên cứu, xây dựng bộ quy chuẩn sát với thực tiễn.
Mặt khác, đối với mảng thoát nước và xử lý nước thải, các đại biểu cho rằng, công tác này hiện nay vẫn phát triển chậm do cơ chế tài chính chưa thực sự rõ ràng. Do đó, việc hình thành cơ chế đủ khả thi là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp an tâm đầu tư, vận hành và phát triển bền vững.
Đặc biệt, liên quan đến các điều kiện kinh doanh, ông Vinh khẳng định nước sạch là lĩnh vực thiết yếu, gắn liền với an ninh nguồn nước và sức khỏe nhân dân, nên kiên quyết giữ lại trong danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm bảo vệ quyền lợi người dân.
Theo số liệu tổng hợp mới nhất từ VWSA, toàn ngành đang nỗ lực vượt qua khó khăn để hoàn thành các mục tiêu kế hoạch lớn.
Khu vực đô thị phấn đấu đưa tổng công suất cấp nước đạt khoảng 13 - 13,2 triệu m3/ngày đêm (tăng 3 triệu m3 so với năm 2020), nâng tỷ lệ cấp nước sạch đạt 95% và giảm tỷ lệ thất thoát xuống còn 16,3%. Đồng thời, hệ thống thoát nước ghi nhận sự nỗ lực đưa vào vận hành 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị tại 50 đô thị toàn quốc.
Những số liệu quan trọng này đòi hỏi VWSA phát huy vai trò cầu nối, làm đầu mối tổng hợp các vướng mắc của hội viên để kiến nghị cơ quan quản lý kịp thời tháo gỡ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và tạo xung lực mới cho ngành Nước phát triển toàn diện.
