Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Hưng Yên bước vào giai đoạn quy hoạch phát triển đô thị với không gian rộng lớn, vai trò liên kết vùng được nâng cao. Việc phân cấp, phân quyền từ Trung ương trở thành cơ sở quan trọng để tỉnh chủ động triển khai quy hoạch, phát triển hệ thống đô thị theo hướng thông minh, sinh thái và thích ứng dài hạn. 
Định hình cấu trúc đô thị mới: Từ điều chỉnh địa giới đến tổ chức không gian phát triển
Sau sáp nhập, cấu trúc không gian đô thị Hưng Yên được xác định lại, trong đó tỉnh hướng tới mô hình “đô thị hành lang sông Hồng - trục công nghiệp - dịch vụ liên vùng”. Không gian phát triển được tổ chức theo ba tầng: Đô thị trung tâm, đô thị vệ tinh và hành lang sinh thái - công nghiệp liên kết với vùng Thủ đô.
Việc tái tổ chức không gian được xem không chỉ là điều chỉnh địa giới mà là lựa chọn mô hình tăng trưởng mới. Tại Hội nghị công bố Quy hoạch tỉnh năm 2023, lãnh đạo UBND tỉnh khẳng định: “Hưng Yên phải định vị lại vị thế trong vùng Thủ đô bằng mô hình đô thị thông minh, dịch vụ logistics, công nghiệp công nghệ cao, không phải đô thị hóa mở rộng theo địa giới tự nhiên.” Phát biểu này nhấn mạnh đô thị hóa gắn với tái cơ cấu kinh tế thay vì tăng mật độ theo chiều ngang.
Ở góc độ chuyên môn, TS. Nguyễn Ngọc Hà (VIUP) nhận định rằng, việc mở rộng đơn vị hành chính giúp cấu trúc đô thị liên thông hơn nhưng đòi hỏi “cơ chế điều phối vùng và hạ tầng giao thông kết nối xuyên tỉnh, nếu không sẽ hình thành các cụm đô thị cục bộ, thiếu liên kết chức năng”.
Phân cấp, phân quyền và chuyển hóa quy hoạch vào thực thi ở các cấp chính quyền
Một hệ quả quan trọng của tái cấu trúc hành chính là việc đẩy mạnh phân quyền đối với nhiệm vụ quy hoạch. Sau sáp nhập, tỉnh được giao thẩm quyền lớn hơn trong thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ và đồ án quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, qua đó rút ngắn quy trình và tăng tính chủ động.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh tại Hội nghị triển khai công tác quản lý đô thị năm 2024, Trung ương “trao quyền lớn hơn cho địa phương nhưng đi kèm cơ chế giám sát và thanh tra bất kỳ thời điểm nào; địa phương phải chịu trách nhiệm đầy đủ về tính chính xác của số liệu và tính khả thi của quy hoạch”. Điều này cho thấy phân cấp không chỉ là mở rộng thẩm quyền mà đi kèm chuẩn hóa năng lực kỹ thuật và trách nhiệm pháp lý.
Đối với cấp cơ sở, việc triển khai quy hoạch cần chuyển từ kiểu phê duyệt hành chính sang quản trị theo dữ liệu. Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hưng Yên năm 2024, tỉnh đang phát triển hệ thống GIS quy hoạch tích hợp, liên thông dữ liệu quy hoạch đô thị, sử dụng đất, cấp phép xây dựng và đầu tư công. Đây được coi là “công cụ căn bản để giảm điều chỉnh quy hoạch tùy ý, tăng minh bạch và dự báo phát triển đô thị theo thời gian thực”.
Tuy nhiên, theo chuyên gia quy hoạch vùng - TS. Lê Quang Bình, nếu thiếu cơ chế điều phối chiến lược, phân quyền quá nhanh có thể khiến “địa phương tự phát triển theo lợi ích ngắn hạn, dẫn tới trùng lặp dự án và đầu tư dàn trải”, đặc biệt khi ngân sách và nhân lực không tăng tương ứng sau sáp nhập.
Hướng tới đô thị tích hợp, thông minh và bền vững sau sáp nhập
Trong trung và dài hạn, Quy hoạch tỉnh xác định Hưng Yên trở thành đô thị trực thuộc Trung ương, dựa trên ba trụ cột: hạ tầng kết nối vùng, đô thị sinh thái ven sông và hệ thống công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao. Phát triển đô thị theo mô hình “nâng chất thay vì mở rộng” trở thành trọng tâm, trong đó quản lý đất đai, giao thông thông minh, năng lượng sạch và dịch vụ công số đóng vai trò nền tảng.
Lãnh đạo UBND tỉnh Hưng Yên khẳng định mục tiêu này đòi hỏi “chuyển đổi từ quản lý theo thủ tục sang điều hành theo dữ liệu và mô hình dự báo”, coi đây là điều kiện để Hưng Yên trở thành cực tăng trưởng mới trong vùng Thủ đô, cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp công nghệ cao trong khu vực.
Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khả năng triển khai: từ đồng bộ hạ tầng giao thông liên vùng đến nâng cấp hệ thống cấp thoát nước, xử lý chất thải, quy hoạch không gian xanh và kiểm soát mở rộng dân cư. Việc xây dựng đội ngũ chuyên trách quy hoạch cấp huyện -xã, kết hợp thuê tư vấn độc lập, là giải pháp then chốt để đảm bảo tính chuyên môn và nhất quán toàn hệ thống.
Sau sáp nhập, Hưng Yên đứng trước cơ hội lịch sử tái cấu trúc không gian đô thị gắn với đổi mới mô hình quản trị. Phân cấp và dữ liệu hóa quy hoạch giúp địa phương chủ động hơn nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm lớn hơn trong giám sát, thực thi và đảm bảo phát triển bền vững.
“Nếu tận dụng tốt cơ chế mới, Hưng Yên có thể trở thành hạt nhân phát triển mới của vùng Thủ đô, hướngtới mục tiêu đô thị thông minh và xanh theo tầm nhìn 2045”, các nhà chuyên môn nhận định.
