Tại cuộc họp giao ban triển khai nhiệm vụ thời gian tới, sáng 5/2, lãnh đạo Bộ Xây dựng đã dành thời lượng đánh giá toàn diện công tác KHCN và đổi mới sáng tạo trong Ngành, trọng tâm là yêu cầu chuyển mạnh từ cách làm nặng về hình thức sang thực chất, bảo đảm mỗi nhiệm vụ KHCN phải tạo ra sản phẩm cụ thể, có khả năng ứng dụng, tránh đầu tư dàn trải, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nguồn lực nhà nước.
Báo cáo tại cuộc họp, ông Lê Trung Thành - Vụ trưởng Vụ KHCN, MT&VLXD cho biết, trong những năm gần đây, hoạt động KHCN của các Viện nghiên cứu, Trường đại học trực thuộc Bộ chủ yếu tập trung giải quyết các vấn đề kỹ thuật như: xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật; nâng cấp, cải tiến công nghệ ở mức độ gia tăng, bổ trợ. Cách tiếp cận này đã mang lại một số kết quả tích cực, góp phần hoàn thiện công cụ quản lý nhà nước, hỗ trợ thực tiễn sản xuất, xây dựng.
Tuy nhiên, qua tổng hợp, đánh giá cho thấy, các nhiệm vụ KHCN mang tính đột phá lớn còn rất hạn chế. Số lượng đề tài, dự án KHCN quy mô lớn chưa nhiều; sản phẩm khoa học có khả năng ứng dụng rộng rãi vào thực tiễn còn ít; kết quả nghiên cứu chưa tạo được tác động rõ nét đến đổi mới sáng tạo và phát triển Ngành. Nhiều đề tài dừng lại ở báo cáo, hồ sơ, trong khi sản phẩm đầu ra cuối cùng chưa rõ ràng.
Theo đánh giá của Vụ KHCN, MT&VLXD, một số tồn tại chủ yếu gồm: thiếu nhiệm vụ KHCN đột phá, phần lớn đề tài mang tính cải tiến kỹ thuật, chưa hình thành sản phẩm khoa học đủ tầm để triển khai trên diện rộng hoặc thương mại hóa; nặng về đầu tư cơ sở vật chất, nhiều đề xuất tập trung vào phòng thí nghiệm, trang thiết bị, trong khi việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nghiên cứu, cán bộ quản lý KHCN chưa được chú trọng tương xứng; liên kết nghiên cứu – doanh nghiệp còn hình thức, một số đề tài có gắn với doanh nghiệp nhưng hiệu quả ứng dụng chưa rõ, thiếu sự tham gia thực chất của các doanh nghiệp sở hữu công nghệ lõi; quy mô đầu tư phân tán, thiếu trọng tâm…
Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ rõ, KHCN và đổi mới sáng tạo là lĩnh vực nhạy cảm về tài chính, nếu không kiểm soát chặt chẽ sẽ dễ phát sinh rủi ro, lãng phí. Thực tế thời gian qua cho thấy, một số nhiệm vụ KHCN còn nặng về thủ tục, đề tài, phòng thí nghiệm, trong khi sản phẩm đầu ra chưa rõ, chưa gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của Ngành và xã hội.
Bộ trưởng yêu cầu, khi đề xuất nhiệm vụ KHCN, các đơn vị phải xác định rõ mục tiêu, sản phẩm, khả năng ứng dụng, không triển khai theo phong trào. Mỗi nhiệm vụ phải trả lời được câu hỏi: sản phẩm là gì, dùng ở đâu, hiệu quả đến mức nào.
Bộ trưởng nhấn mạnh, các nhiệm vụ KHCN và đổi mới sáng tạo trong thời gian tới phải hướng tới tạo ra sản phẩm cụ thể, có thể áp dụng ngay trong: công tác quản lý nhà nước; thiết kế, thi công, vận hành công trình; phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật; xây dựng và hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn của Ngành.
Việc đầu tư cho KHCN phải được kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng chi phí lớn nhưng hiệu quả thấp.
Bộ trưởng giao các đơn vị quản lý KHCN phối hợp với trung tâm công nghệ thông tin và các đơn vị liên quan rà soát toàn bộ các nhiệm vụ, đề án KHCN, đánh giá lại tính cần thiết, hiệu quả và khả năng ứng dụng, làm cơ sở điều chỉnh, sắp xếp lại cho phù hợp. Các Viện nghiên cứu, Học viện, cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ tập trung nguồn lực cho nghiên cứu ứng dụng, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.
Đối với đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi số, việc triển khai các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành không chỉ dừng ở mức “đưa vào vận hành”, mà phải bảo đảm khai thác thực chất, phục vụ trực tiếp công tác quản lý nhà nước và hoạt động của doanh nghiệp.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu công tác KHCN và đổi mới sáng tạo thời gian tới phải triển khai thực chất, có sản phẩm đầu ra rõ ràng, qua đó nâng cao chất lượng quản lý nhà nước và hiệu quả đầu tư xây dựng. 

