Quốc hội thông qua Nghị quyết cho phép áp dụng cơ chế đặc thù không yêu cầu thẩm định khả năng cân đối vốn để bảo đảm tiến độ tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy, xác định là tuyến đường kết nối chiến lược hành lang Đông Tây. 
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, với 430/433 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành (90,91%).
Kết nối chiến lược Việt - Lào trên hành lang Đông Tây
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án cho biết, Dự án được Chính phủ và Quốc hội xác định là tuyến kết nối chiến lược trong hành lang kinh tế Đông Tây, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với liên kết vùng và hợp tác quốc tế.
Tuyến đường góp phần tăng cường kết nối Việt Nam - Lào, Hà Nội - Viêng Chăn, đồng thời nằm trên trục xuyên Á kết nối thị trường Trung Quốc với khu vực ASEAN.
Trong bối cảnh các tuyến kết nối hiện hữu có tiêu chuẩn kỹ thuật thấp và chưa đáp ứng nhu cầu vận tải tăng cao trong giai đoạn 2026-2030, việc đầu tư tuyến cao tốc là cấp thiết, phù hợp với định hướng tăng trưởng kinh tế - xã hội và đã được lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất chủ trương.
Nhu cầu vận tải trên hành lang Đông Tây đã được phân tích, dự báo chi tiết theo từng đoạn tuyến, bảo đảm cơ sở khoa học cho quy mô đầu tư. Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết với tỷ lệ tán thành 90,91%, thể hiện sự đồng thuận cao đối với sự cần thiết của dự án.
Không thẩm định cân đối vốn để quyết chủ trương
Quá trình hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các Ủy ban chuyên môn và đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các điều kiện về nguồn lực, cơ chế đặc thù và phương án tổ chức thực hiện.
Dự án dự kiến sử dụng nguồn vốn NSNN, gồm tăng thu NSTW năm 2024, NSTW và NSĐP giai đoạn 2026-2030. Do chưa có thông báo phân bổ vốn trung hạn mới, Chính phủ đề xuất cơ chế đặc biệt không phải thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công nhằm bảo đảm tiến độ quyết định chủ trương đầu tư.
Về GPMB, tái định cư và tác động môi trường, Chính phủ đã yêu cầu UBND tỉnh Nghệ An đánh giá sơ bộ ảnh hưởng đối với người dân, bố trí sinh kế và tái định cư tương đương hoặc tốt hơn nơi cũ, đồng thời tiếp tục rà soát để giảm thiểu tác động đến rừng phòng hộ và đất nông nghiệp.
Các cơ chế chính sách đặc biệt của dự thảo Nghị quyết được rà soát kỹ lưỡng để tránh vướng mắc khi triển khai, tương tự các dự án đường cao tốc trước đây đã được Quốc hội cho phép áp dụng.
Chính phủ cam kết bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư thông qua tăng cường phối hợp, điều hành và áp dụng chế tài trong tổ chức thực hiện.
Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy dài khoảng 60 km, điểm đầu tại Hưng Nguyên giao cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt, điểm cuối kết nối Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy. Tuyến đầu tư 4 làn xe, nền đường 22 - 24,75 m; riêng các đoạn đào sâu, đắp cao và cầu được thiết kế theo quy mô 6 làn, rộng 29 - 32,25 m, vận tốc 80 - 100 km/h. GPMB theo quy mô 6 làn, diện tích khoảng 648 ha, ảnh hưởng 2.833 hộ và bố trí tái định cư cho 221 hộ. Tổng mức đầu tư khoảng 23.940 tỷ đồng, sử dụng vốn đầu tư công; dự kiến hoàn thành GPMB cuối năm 2025, khởi công quý III/2026, hoàn thành năm 2028 và đưa vào khai thác từ 2029.
