Vai trò của quản lý Nhà nước trong Giấy phép xây dựng (GPXD) có ý nghĩa rộng hơn rất nhiều so với khuôn khổ của tờ A4. Ngoài những chức năng vốn có, chúng còn là căn cứ quan trọng xác định trách nhiệm khi có các sự cố tranh chấp xảy ra trong nhiều mối quan hệ dân sự. Sau hơn 3 tháng kể từ khi cơn bão số 10 (Bualoi) đổ bộ các tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh khiến 23 căn biệt thự của Dự án Khu dịch vụ và nhà nghỉ Xuân Thành tiếp giáp khu vực kè biển bị hư hỏng, đổ sập; nhiều hạng mục khác như kè biển, bể bơi và tường rào cũng bị phá hủy nặng nề… đã được tìm ra nguyên nhân không phải bất khả kháng.
Ngày 27/01/2026, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã có báo cáo kết quả giám định, đánh giá nguyên nhân của sự việc, một lần nữa khẳng định vai trò GPXD của quản lý Nhà nước trong trách nhiệm kiểm soát trật tự xây dựng đô thị, đảm bảo công trình tuân thủ đúng quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và an toàn.
Xuân Thành Paradise Golf & Resort là một dự án lớn của Hà Tĩnh có quy mô rộng 121,2 ha, mật độ xây dựng 20%, bao gồm 158 căn biệt thự hướng biển với diện tích 450 - 630 m2, 201 biệt thự hướng ra sân golf rộng 350 - 600 m², 14 căn biệt thự vườn 350 - 380 m2 và 186 căn nhà liền kề từ 100 - 110 m².
Dự án được Sở Xây dựng Hà Tĩnh cấp GPXD số 40 cho hạng mục 428 m kè biển, phần này đã được thi công và qua kiểm tra vẫn bảo đảm ổn định, không xảy ra sập đổ. Tuy nhiên, 850 m kè biển còn lại đã được cấp phép theo GPXD số 38 nhưng không được thi công.
Đáng chú ý, tại khu vực không có kè được cấp phép, chủ đầu tư lại xây dựng kè biển không phép với thiết kế không bảo đảm điều kiện chịu lực. Sở Xây dựng Hà Tĩnh xác định, đây là nguyên nhân trực tiếp và chủ yếu dẫn đến sự cố sập đổ các công trình phía sau. Quá trình thi công kè cũng không tuân thủ đầy đủ hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công đã được phê duyệt.
Kết quả giám định của Trung tâm Kiểm định chất lượng công trình xây dựng Hà Tĩnh cho thấy, sự cố xảy ra vào thời điểm bão số 10 cuối tháng 9/2025, song các điều kiện thời tiết bất lợi vẫn nằm trong giới hạn tính toán theo quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành, không phải yếu tố bất khả kháng.
Đây sẽ là căn cứ quan trọng trong việc xác định trách nhiệm trước những thiệt hại gây ra cho các bên lên quan.
Chẳng hạn trong sự cố tại Dự án Xuân Thành trên đây, với các căn cứ kỹ thuật và pháp lý, Sở Xây dựng Hà Tĩnh khẳng định, chủ đầu tư phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trong việc khắc phục hậu quả sự cố. Các đơn vị liên quan gồm tư vấn thiết kế, thẩm tra, thi công và tư vấn giám sát cũng phải chịu trách nhiệm liên đới do để xảy ra vi phạm, sai sót trong quá trình triển khai dự án.
Sở Xây dựng đã yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương thi công đầy đủ hạng mục kè biển đã được cấp phép, bảo đảm an toàn cho các công trình phía sau và hoàn thiện hồ sơ thủ tục theo quy định. Đồng thời, phải tổ chức phá dỡ 16 căn villa bị hư hỏng, sập đổ không còn khả năng khắc phục; với 7 căn còn lại, phải quan trắc độ nghiêng, lún, vết nứt trong thời gian nhất định để đánh giá mức độ an toàn lâu dài…
Nhân sự việc này xin nhắc lại cuộc tranh luận nảy lửa về GPXD xảy ra cách ít lâu, bỏ hay không bỏ?
Thực tiễn đã chứng minh rằng, vai trò của quản lý Nhà nước trong GPXD có ý nghĩa rộng hơn rất nhiều so với khuôn khổ của tờ A4. Ngoài việc thực hiện các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về xây dựng, kiến trúc; bảo đảm công trình xây dựng phù hợp với quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu; đảm bảo cảnh quan và bảo tồn di tích, vệ sinh môi trường và an toàn…, GPXD còn là căn cứ quan trọng xác định trách nhiệm khi có các sự cố xảy ra trong quan hệ dân sự.
