Nhiều địa phương cho biết, khối lượng công việc tăng mạnh trong khi nguồn nhân lực chuyên môn còn thiếu, dữ liệu dùng chung chưa đồng bộ và một số quy định chuyên ngành cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Chiều 01/6, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 Sở Xây dựng và 2 Sở Quy hoạch - Kiến trúc của Hà Nội, TP.HCM. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chủ trì.
Hoàn thành hướng dẫn toàn bộ nhiệm vụ
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, việc tổ chức Hội nghị nhằm đánh giá toàn diện kết quả sau 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng; đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình trong thời gian tới.
Theo Thứ trưởng, quá trình triển khai diễn ra trong bối cảnh Bộ Xây dựng và các địa phương phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn. Riêng Bộ Xây dựng phải vận hành bộ máy mới sau khi hợp nhất Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông vận tải, trong khi phạm vi quản lý nhà nước mở rộng, khối lượng công việc tăng mạnh và yêu cầu quản lý ngày càng cao.
Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, sau hợp nhất, Bộ Xây dựng thực hiện quản lý nhà nước đối với 11 lĩnh vực. Bộ đã sắp xếp tổ chức từ 42 đầu mối xuống còn 23 đầu mối, giảm 45,2%.
Năm 2025, Bộ hoàn thành 134 VBQPPL, gồm 4 Luật, 4 Nghị quyết của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 38 Nghị định, Nghị quyết, Quyết định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ cùng 88 Thông tư.
Đối với công tác phân cấp, phân quyền, Bộ đã hoàn thành việc ban hành văn bản hướng dẫn đối với toàn bộ 28 nhiệm vụ cần hướng dẫn thực hiện theo mô hình mới.
Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, đến hết năm 2025 cả nước hoàn thành 3.345 km tuyến chính đường bộ cao tốc và 458 km nút giao, đường dẫn, nâng tổng chiều dài đường cao tốc lên 3.803 km; hoàn thành 1.586 km quốc lộ và 1.701 km đường ven biển. Trong lĩnh vực nhà ở, cả nước hoàn thành 102.633 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch năm.
Không vướng thẩm quyền, vướng nguồn lực thực thi
Tại phần tham luận, các địa phương cơ bản thống nhất đánh giá mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.
Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Thành phố đã ban hành nhiều quyết định phân cấp trong lĩnh vực kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước. Riêng trong lĩnh vực xây dựng, Thành phố đã phân cấp cho Sở Xây dựng 9 nhóm nhiệm vụ và cấp xã, phường 12 nhóm nhiệm vụ. Việc phân cấp, ủy quyền đã tạo chuyển biến rõ trong giải quyết thủ tục hành chính, triển khai dự án đầu tư và công tác GPMB.
Tuy nhiên, đại diện TP Hà Nội cho rằng, thách thức hiện nay không còn nằm ở thẩm quyền thực hiện mà nằm ở khả năng đáp ứng của hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trước các yêu cầu phát triển mới. Việc triển khai Luật Thủ đô cùng nhiều cơ chế đặc thù đang đặt ra nhu cầu hoàn thiện nhanh các quy định kỹ thuật liên quan đến chuyển đổi xanh, khu phát thải thấp, hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch và PCCC.
Một ý đáng chú ý được Sở Xây dựng TP Hà Nội nêu, quy mô và tốc độ triển khai các dự án hiện nay đã khác rất xa trước đây. Nhiều dự án đô thị, hạ tầng có quy mô lớn, khối lượng công việc rất lớn, trong khi một số tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Theo địa phương, đây là lĩnh vực cần được nghiên cứu, hoàn thiện sớm để tránh trở thành điểm nghẽn trong quá trình thực hiện.
Khác với Hà Nội, ý kiến của đại diện Sở Xây dựng TP Đà Nẵng tập trung vào 2 vấn đề: nguồn nhân lực và dữ liệu. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, năng lực giữa các xã, phường còn chưa đồng đều. Một số địa phương vẫn có tâm lý e ngại, chưa chủ động xử lý công việc mà tiếp tục xin ý kiến hướng dẫn từ cấp trên. Đặc biệt, tại một số địa bàn miền núi vẫn còn tình trạng thiếu cán bộ chuyên ngành xây dựng, trong khi khối lượng công việc được giao ngày càng lớn.
Đáng chú ý, đại diện Đà Nẵng đặt vấn đề dữ liệu dưới góc độ quản lý tài sản hạ tầng thay vì chỉ là công cụ phục vụ chuyển đổi số. Theo ý kiến của đại diện Đà Nẵng, BIM không nên được nhìn nhận đơn thuần là dữ liệu số phục vụ thiết kế hay thi công mà phải được xem là một loại tài sản phục vụ quản lý công trình trong suốt vòng đời dự án.
Bên cạnh đó, địa phương cũng cho rằng, nếu các bộ, ngành và địa phương không xây dựng được hệ thống dữ liệu dùng chung, không bảo đảm tính đồng bộ ngay từ giai đoạn hiện nay, trong tương lai sẽ rất khó khai thác, chia sẻ và sử dụng hiệu quả, thậm chí có thể dẫn đến thất thoát giá trị của tài sản số được hình thành trong quá trình đầu tư xây dựng.
Đại diện Sở Xây dựng Nghệ An cho biết, địa phương vẫn gặp khó khăn do năng lực chuyên môn của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, nhiều cán bộ kiêm nhiệm nhưng chưa được đào tạo chuyên sâu.
Từ thực tiễn triển khai, đại diện Nghệ An kiến nghị tiếp tục rà soát hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực xây dựng, quy hoạch và phát triển đô thị nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa các quy định. Đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung, tăng cường đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ cơ sở và quan tâm nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm.
Một nội dung được Nghệ An nhấn mạnh, những vướng mắc liên quan đến công tác PCCC. Việc triển khai đồng loạt các yêu cầu kiểm tra, thẩm định về PCCC đang tác động đáng kể đến quá trình thực hiện các thủ tục chuyên môn trong lĩnh vực xây dựng. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế phối hợp và các giải pháp kỹ thuật phù hợp hơn với điều kiện thực tế của công trình, tránh phát sinh thêm thủ tục hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ…
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá, các địa phương cơ bản thống nhất với báo cáo của Bộ Xây dựng. Qua các tham luận cho thấy, công tác phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền cơ bản được triển khai thuận lợi. Những khó khăn được các địa phương phản ánh chủ yếu liên quan đến: nguồn nhân lực chuyên môn ở cấp xã, công tác đào tạo, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, PCCC và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước.
Thứ trưởng cho biết, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát, hoàn thiện các quy định chuyên ngành; đẩy mạnh đào tạo, tập huấn; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành Xây dựng và tăng cường chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và quản lý nhà nước trong giai đoạn tới.
