Kiến tạo điểm nhấn nhà ở cho thuê trong Luật
Có một chương riêng về nhà ở cho thuê trong Luật Nhà ở
Chiều 25/7, tại Hà Nội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Theo Tờ trình do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh trình bày, sau gần hai năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã thúc đẩy phát triển nhà ở, tăng tính minh bạch và tạo sự thống nhất với pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch.
Dù vậy, quá trình triển khai xuất hiện bất cập cần sửa đổi để phù hợp với yêu cầu kinh tế - xã hội, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi của pháp luật liên quan. Dự thảo Luật mới thiết kế gồm 13 chương, 145 điều, giảm 53 điều so với hiện hành. Nội dung tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, từ phát triển, sở hữu, tài chính, đến giao dịch nhà ở. Đáng chú ý, dự thảo đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, đơn giản hóa hồ sơ, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Điểm nhấn của dự thảo là định hướng ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê bằng việc dành một chương riêng điều chỉnh loại hình này, đi kèm đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở tại địa phương. Cùng với đó, chính sách NƠXH được hoàn thiện thông qua việc luật hóa các cơ chế đặc thù đã qua kiểm nghiệm thực tiễn, gắn với yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc mua bán, cho thuê, thuê mua nhằm hạn chế tình trạng trục lợi NƠXH. Dự thảo cũng bổ sung chính sách nhà ở thương mại giá phù hợp, chung cư có thời hạn và quản lý các loại hình BĐS lưu trú.
Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo. Khẳng định sửa đổi Luật Nhà ở là đòi hỏi cấp thiết nhưng mang yếu tố nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến thị trường BĐS, Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ lưỡng. Đặc biệt, cần tính toán thời điểm trình Quốc hội bảo đảm đồng bộ với dự án Luật Đất đai và Luật Kinh doanh BĐS, khẩn trương tiếp thu để hồ sơ đạt chất lượng tối ưu nhất.
Đang triển khai 866 dự án NƠXH trên toàn quốc
Theo báo cáo kết quả 6 tháng đầu năm 2026 về lĩnh vực nhà ở và thị trường BĐS của Bộ Xây dựng, tính đến tháng 6/2026, toàn quốc đã có 289 dự án NƠXH hoàn thành quy mô 197.279 căn; 261 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 254.816 căn; và 316 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 305.243 căn.
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước có 96 dự án NƠXH hoàn thành với 27.636 căn hộ được đưa vào sử dụng. Đáng chú ý, có 14 địa phương có khả năng hoàn thành và vượt so với chỉ tiêu được giao, gồm TP Hải Phòng, Lào Cai, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Lâm Đồng, An Giang, Cà Mau.
Bên cạnh đó, có 27 địa phương đã khởi công đủ và vượt so với chỉ tiêu được giao năm 2026, gồm TP Hà Nội, TP Hải Phòng, TP Huế, TP Đà Nẵng, TP Cần Thơ, TP Đồng Nai, Lào Cai, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Điện Biên, Phú Thọ, Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau.
Nhằm tiếp tục đẩy mạnh Đề án 1 triệu căn hộ NƠXH giai đoạn 2021 - 2030, Bộ Xây dựng đã tổ chức 18 đoàn công tác làm việc với một số địa phương để trực tiếp đôn đốc thực hiện. Hỗ trợ pháp lý cũng được tăng cường khi cơ quan ban hành 37 văn bản để tháo gỡ vướng mắc khó khăn cho 20 địa phương trong suốt quá trình triển khai quy hoạch, đầu tư xây dựng NƠXH.
Hà Nội khởi công 114 dự án NƠXH trong 6 tháng cuối năm
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Chỉ thị số 16 về thúc đẩy phát triển NƠXH, coi đây là một trong những động lực quan trọng đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội ở mức hai con số của Thủ đô.
Theo đó, TP Hà Nội phấn đấu hoàn thành và đưa ra thị trường khoảng 25.000 - 27.000 căn NƠXH trong năm 2026, cao hơn mức chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn được Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố đặt mục tiêu trong 6 tháng cuối năm 2026 sẽ khởi công 114 dự án NƠXH.
Hiện nay, Hà Nội có 147 dự án NƠXH và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư, quy mô khoảng 132.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư hơn 290.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong số 30 dự án đã khởi công, nhiều dự án vẫn chậm tiến độ do vướng mắc về quy hoạch, GPMB, đất đai và thủ tục hành chính.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Thành phố áp dụng cơ chế “làn xanh” đối với toàn bộ thủ tục liên quan đến NƠXH, yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết hồ sơ trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng.
Chỉ thị nhấn mạnh, các dự án đã có mặt bằng sạch sẽ được ưu tiên xử lý thủ tục để khởi công ngay trong tháng 7 và 8/2026. Sở Xây dựng TP Hà Nội được giao làm cơ quan thường trực của Tổ công tác đặc biệt, tổ chức giao ban hai tuần một lần và rút ngắn thời gian thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, cấp giấy phép xây dựng xuống tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.
Quảng Ninh đặt mục tiêu phát triển hơn 40.000 căn NƠXH đến năm 2030
Tại kỳ họp thứ 6 HĐND tỉnh Quảng Ninh khóa XV ngày 08/7, Giám đốc Sở Xây dựng Đỗ Xuân Điệp đã trình bày Tờ trình đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030.
Theo Tờ trình, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 48,65 triệu m² sàn nhà ở, tương đương 349.666 căn nhà. Trong đó, nhà ở thương mại dự kiến đạt khoảng 39 triệu m² sàn, còn NƠXH phát triển 40.217 căn, tương đương khoảng 2,6 triệu m² sàn.
Riêng nhà ở dành cho lực lượng vũ trang phấn đấu đạt tối thiểu 3.217 căn, tương đương khoảng 225.000m² sàn. Quảng Ninh cũng đặt mục tiêu 100% nhà ở trên địa bàn là nhà kiên cố, bán kiên cố, không còn nhà đơn sơ, thiếu kiên cố.
Bên cạnh đó, tỉnh định hướng hình thành quỹ nhà ở cho thuê tại các đô thị, KCN, KKT, cảng biển và trung tâm logistics; đáp ứng 100% nhu cầu phát sinh về nhà ở công vụ và nhà ở tái định cư khi đủ điều kiện triển khai. Đồng thời, khuyến khích người dân tự đầu tư xây dựng, cải tạo nhà ở, dự kiến bổ sung thêm khoảng 7 triệu m² sàn trong giai đoạn 2021-2030.
Để thực hiện các mục tiêu trên, Quảng Ninh xác định phát triển nhà ở gắn với mô hình chuỗi đô thị đa cực, đa trung tâm, trên cơ sở 3 hành lang phát triển, 4 phân vùng kinh tế - xã hội và 5 trung tâm động lực của tỉnh. Trong đó, NƠXH, nhà ở công nhân, nhà ở cho người thu nhập thấp, chuyên gia và lao động kỹ thuật cao sẽ được ưu tiên tại các khu vực đô thị hóa nhanh, KCN, KKT ven biển, cảng biển và logistics.
Lào Cai gắn chỉ tiêu NƠXH với kế hoạch phát triển hàng năm
Nhằm quán triệt và triển khai hiệu quả Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 105-KH/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển NƠXH trong tình hình mới. Theo đó, đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Về mục tiêu cụ thể, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai định hướng phát triển đồng bộ các loại hình nhà ở nhằm đáp ứng nhu cầu của người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, hộ nghèo, hộ cận nghèo, công nhân, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang và các đối tượng chính sách.
Riêng phân khúc NƠXH, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 sẽ hoàn thành tối thiểu 8.300 căn, tương ứng khoảng 645.600 m² sàn, bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Tính chung trong giai đoạn 2021 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu phát triển mới khoảng 13.000 căn NƠXH với quy mô 910.000 m² sàn. Để hiện thực hóa những con số trên, Kế hoạch xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm với mốc thời gian hoàn thành ngay trong năm 2026.
Đà Nẵng bổ sung 6 khu vực xây NƠXH
UBND TP Đà Nẵng ban hành Quyết định số 3283/QĐ-UBND ngày 27/7/2026 phê duyệt điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở TP Đà Nẵng (trước hợp nhất) giai đoạn 2021 - 2030. Theo đó, về NƠXH, TP Đà Nẵng bổ sung 6 khu vực mới, trong đó có các ô quy hoạch thuộc phân khu trung tâm lõi xanh tại phường An Khê với tổng diện tích hơn 6,8 ha; khu vực phát triển NƠXH tại điểm dân cư số 1 xã Hòa Tiến với diện tích 20,2 ha.
Bên cạnh đó, còn có khu đất số 20 Ba Đình ở phường Hải Châu dành xây nhà ở cho lực lượng Công an nhân dân (0,2 ha) cùng ô quy hoạch thuộc phân khu Đổi mới sáng tạo tại Ngũ Hành Sơn (1,5 ha). Về nhà ở thương mại, UBND TP Đà Nẵng quyết định loại bỏ hai khu vực gồm Lô A1 thuộc khu tái định cư cuối tuyến Bạch Đằng Đông (1,1 ha) và các khu vực quy hoạch tại bán đảo Sơn Trà (73 ha).
Đồng thời, bổ sung 2 khu vực mới: Khu đô thị Công nghệ số Ngũ Hành Sơn (4,6 ha) và đặc biệt là Khu đô thị lấn biển vịnh Đà Nẵng với quy mô lên tới 486 ha, trải dài qua các quận Hải Châu, Thanh Khê, Hòa Khánh và Liên Chiểu.
Cần Thơ có thêm 2 dự án NƠXH mới quy mô gần 6.000 tỷ đồng
UBND TP Cần Thơ đã quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời giao chủ đầu tư thực hiện hai dự án đầu tư xây dựng NƠXH tại phường Ninh Kiều và phường Cái Răng. Đó là, Dự án đầu tư xây dựng NƠXH phường Ninh Kiều (tại khu đất số 21B, đường Mậu Thân, phường Ninh Kiều) và Dự án đầu tư xây dựng NƠXH phường Cái Răng (tại khu đất Bãi công trường 6, phường Cái Răng).
Hai dự án này sẽ bổ sung khoảng 3.251 căn hộ, với tổng vốn đầu tư gần 6.000 tỷ đồng. Đây là nguồn cung mới có quy mô lớn, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp và thực hiện các chỉ tiêu phát triển NƠXH theo kế hoạch.
TP.HCM đề xuất nhiều kiến nghị mới về NƠXH
Sở Xây dựng TP.HCM đã có văn bản số 24147/SXD-PTĐT gửi Bộ Xây dựng về tình hình phát triển nhà ở cho thuê và NƠXH trên địa bàn. TP.HCM kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, đánh giá kết quả thực hiện chỉ tiêu phát triển NƠXH theo cả giai đoạn, thay vì theo từng năm, nhằm phản ánh đúng đặc thù chu kỳ đầu tư của các dự án và bảo đảm đánh giá sát với tiến độ thực tế.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư một dự án NƠXH thường kéo dài từ 2 đến 3 năm, bao gồm các bước từ chấp thuận chủ trương đầu tư, điều chỉnh quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng đến thẩm định thiết kế và thi công. Các dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý trong năm 2026 chủ yếu sẽ hoàn thành vào các năm sau. Do đó, việc đánh giá theo giai đoạn thay vì từng năm là cần thiết.
Để đẩy nhanh tiến độ, Thành phố đề xuất đưa các dự án NƠXH và nhà ở cho thuê vào nhóm dự án cấp bách. Theo đó, nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư mà chỉ cần thực hiện thủ tục công nhận chủ đầu tư, sau đó triển khai quy hoạch chi tiết 1/500, giao đất, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp giấy phép xây dựng.
Đối với thủ tục đất đai, Sở Xây dựng kiến nghị UBND Thành phố được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư đối với các khu đất có một phần hoặc toàn bộ diện tích do Nhà nước quản lý hoặc đã được quy hoạch phát triển nhà ở, không phải thực hiện thủ tục đấu giá quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất hay đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Sau khi được lựa chọn, chủ đầu tư chỉ thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc xin cấp giấy phép xây dựng theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội.
Về quy hoạch, Sở đề xuất khi quy hoạch chung đã xác định khu vực phù hợp phát triển nhà ở, cơ quan có thẩm quyền được căn cứ vào đây để xác định các chỉ tiêu dân số, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, làm cơ sở quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500.
Để thúc đẩy nguồn cung, Sở kiến nghị miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp trong suốt thời gian khai thác dự án cho thuê. Chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại dành từ 50% quỹ nhà để cho thuê cũng cần được hưởng các cơ chế ưu đãi tương tự dự án NƠXH.
Về nguồn vốn, Sở kiến nghị xây dựng gói tín dụng ưu đãi riêng cho phát triển NƠXH cho thuê, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho thuê với lãi suất khoảng 3 - 4%/năm, hoặc cao hơn lãi suất huy động 1,5 - 2%/năm; thời hạn vay 15 - 20 năm, ân hạn 3 năm và hỗ trợ 70 - 80% lãi suất vay thương mại, đặc biệt trong 10 năm đầu đưa dự án vào khai thác.
Đồng Nai công khai giá bán 2 dự án NƠXH, thấp nhất hơn 24 triệu đồng/m²
Sở Xây dựng TP Đồng Nai vừa công khai giá bán dự án NƠXH HAP-1 thuộc phường Nhơn Trạch và dự án NƠXH tại phường Hố Nai với mức giá thấp nhất từ 24,3 triệu đồng/m².
Cụ thể, dự án NƠXH HAP-1 có giá bán khoảng 24,36 triệu đồng/m² (đã gồm thuế giá trị gia tăng, chưa tính kinh phí bảo trì cùng phí quản lý, vận hành chung cư). Dự án có quy mô hơn 1.100 căn hộ, diện tích từ 33,2 m² đến 67,7 m², do Công ty TNHH Khu đô thị Phú Hội làm chủ đầu tư, dự kiến hoàn thành trong năm 2028.
Bên cạnh đó, là dự án NƠXH tại khu đất 2,85 ha ở phường Hố Nai cũng công bố giá bán khoảng 25,6 triệu đồng/m² (đã gồm VAT, chưa gồm kinh phí bảo trì, phí quản lý và vận hành). Nằm trên khu đất rộng 28.198,8 m², dự án có tổng cộng 1.816 căn hộ, trong đó gồm 1.382 căn NƠXH và 434 căn nhà ở thương mại.
Dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển bất động sản Miền Đông làm chủ đầu tư. Các căn hộ có diện tích 39,6-75,8 m², với hệ thống tiện ích đồng bộ. Thời gian tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua nhà bắt đầu từ 10/7 đến hết ngày 10/8/2026.
Thủ tục xác nhận thu nhập cho thân nhân liệt sĩ khi mua NƠXH
Công dân Nguyễn Bình cho biết: Tôi là thân nhân liệt sĩ đang làm hồ sơ mua NƠXH, tôi nộp giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ thay giấy xác nhận đối tượng, tôi được miễn xét thu nhập. Xin cho hỏi vợ tôi là lao động tự do có phải làm giấy xác nhận đối tượng và giấy xác nhận thu nhập hay không?
Về nội dung này, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) có ý kiến như sau:
Tại khoản 1 Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023 quy định: “1. Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng”.
Tại khoản 1 Điều 78 Luật Nhà ở năm 2023 quy định: “1. Đối tượng quy định tại các khoản 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9 và 10 Điều 76 của Luật này mua, thuê mua NƠXH thì phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
a) Điều kiện về nhà ở: Đối tượng quy định tại các khoản 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9 và 10 Điều 76 của Luật này để được mua, thuê mua NƠXH thì phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án đầu tư xây dựng NƠXH đó, chưa được mua hoặc thuê mua NƠXH, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở dưới mọi hình thức tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án đầu tư xây dựng NƠXH đó hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án NƠXH nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn mức diện tích nhà ở tối thiểu; trường hợp thuộc đối tượng quy định tại các điểm b, c, d, đ, e và g khoản 1 Điều 45 của Luật này thì phải không đang ở nhà ở công vụ. Chính phủ quy định chi tiết điểm này;
b) Điều kiện về thu nhập: Đối tượng quy định tại các khoản 5, 6, 7 và 8 Điều 76 của Luật này để được mua, thuê mua NƠXH thì phải đáp ứng điều kiện về thu nhập theo quy định của Chính phủ; đối tượng quy định tại khoản 4 Điều 76 của Luật này thì phải thuộc trường hợp hộ gia đình nghèo, cận nghèo theo quy định của Chính phủ”.
Tại điểm c khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng quy định “liệt sĩ” là người có công với cách mạng. Theo đó tại khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng quy định: “2. Thân nhân của người có công với cách mạng bao gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con (con đẻ, con nuôi), người có công nuôi liệt sỹ”.
Tại khoản 1 Điều 1 của Nghị định số 136/2026/NĐ-CP ngày 07/4/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý NƠXH (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP và Nghị định số 54/2026/NĐ-CP) quy định:
“Trường hợp người đứng đơn đã kết hôn theo quy định của pháp luật thì người đứng đơn và vợ (chồng) của người đó có tổng thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 50 triệu đồng tính theo Bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận”.
Tại Điều 1 của Thông tư số 08/2026/TT-BXD ngày 15/02/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư trong lĩnh vực nhà ở có sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 05/2024/TT BXD ngày 31/7/2024 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Thông tư số 09/2025/TT- BXD ngày 13/6/2025 và Thông tư số 32/2025/TT-BXD ngày 10/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, theo đó:
“Đối tượng quy định tại khoản 5 Điều 76 của Luật Nhà ở không có hợp đồng lao động, không được hưởng lương hưu do cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả, thực hiện theo Mẫu số 05 tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư này”. Đồng thời, thay thế các Mẫu số 01, Mẫu số 02, Mẫu số 05 tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 05/2024/TT-BXD.
Căn cứ các quy định nêu trên, thân nhân liệt sĩ để được mua, thuê mua NƠXH phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, không phải đáp ứng điều kiện về thu nhập. Trường hợp thân nhân liệt sĩ đã kết hôn thì vợ hoặc chồng của thân nhân liệt sĩ vẫn thuộc trường hợp phải xác nhận về điều kiện thu nhập theo quy định của pháp luật.
