Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng kết nối, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh nhằm phát triển vận tải đa phương thức, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. 
Gỡ điểm nghẽn phát triển vận tải đa phương thức
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo Kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại Hội nghị thúc đẩy kết nối, phát triển vận tải đa phương thức.
Hội nghị thúc đẩy kết nối, phát triển vận tải đa phương thức diễn ra trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động địa chính trị, xung đột tại khu vực Trung Đông, chính sách thuế quan của một số nước ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận tải, làm gia tăng chi phí vận tải. Đồng thời, hiện nay các nước phát triển trên thế giới đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng, trong đó vận tải đa phương thức đóng vai trò huyết mạch của nền kinh tế, là cầu nối giữa sản xuất - lưu thông - tiêu dùng - xuất nhập khẩu và là một trong những trụ cột thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia.
Hội nghị thống nhất nhìn nhận các phương thức vận tải đã có bước phát triển nhanh, kết cấu hạ tầng kết nối các phương thức có bước phát triển vượt bậc, phát huy vai trò của các phương thức, sản lượng vận tải những năm gần đây luôn tăng trưởng ở mức hai con số, đáp ứng tốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, doanh nghiệp vận tải chú trọng đổi mới chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh...
Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như: chính sách phát triển vận tải đa phương thức còn phân tán và thiếu đồng bộ; cơ cấu vận tải còn mất cân đối, phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ, trong khi các phương thức vận tải có lợi thế về chi phí thấp và khối lượng lớn như đường sắt, đường thủy chưa được phát huy đầy đủ; hiệu quả khai thác hạ tầng chưa tối ưu, hạ tầng kết nối giữa các phương thức vận tải trên một số hành lang chưa đồng bộ về quy mô, công suất; doanh nghiệp vận tải nội địa quy mô nhỏ, năng lực cạnh tranh yếu, đặc biệt còn thiếu vắng những doanh nghiệp chủ lực, có khả năng dẫn dắt và có thị phần cao trong chuỗi kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế...
Để phát huy hơn nữa những kết quả đạt được, khắc phục tồn tại, hạn chế và vượt qua những khó khăn, thách thức góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn tới, Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan và đề nghị các địa phương quan tâm tiếp tục tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm.
Hoàn thiện chính sách và phát triển hạ tầng
Về thể chế, chính sách, Bộ Xây dựng yêu cầu Vụ Vận tải và An toàn giao thông chủ trì, phối hợp với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng và các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp thu ý kiến tại Hội nghị, nghiên cứu, khẩn trương tham mưu xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 87/2009/NĐ-CP ngày 19/10/2009 của Chính phủ về vận tải đa phương thức, trong đó nghiên cứu chính sách phát triển vận tải đa phương thức lấy cảng biển, cảng thủy, ga đường sắt, cảng hàng không làm trung tâm kết nối, thúc đẩy chuyển đổi số...
Cùng với đó, Vụ Vận tải và An toàn giao thông cần khẩn trương tham mưu hoàn thiện Đề án Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, tầm nhìn đến 2050 đảm bảo tiến độ, chất lượng.
Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng cần chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu ứng dụng các mô hình dự báo hiện đại để xác định tổng nhu cầu vận tải dựa trên quy hoạch và tổ chức không gian phát triển kinh tế trên phạm vi cả nước, báo cáo Bộ Xây dựng.
Các cục quản lý chuyên ngành GTVT tiếp tục rà soát, tham mưu ban hành cơ chế, chính sách, giải pháp nhằm giảm chi phí logistics, giảm ảnh hưởng tiêu cực của biến động giá, phụ phí vận tải; thúc đẩy tái cơ cấu vận tải, nâng cao thị phần vận tải đường sắt, đường thủy, hàng hải, giảm dần phụ thuộc đường bộ. Sở Xây dựng các địa phương chủ động rà soát, tham mưu UBND tỉnh, thành phố ban hành và triển khai thực hiện cơ chế, chính sách, giải pháp theo thẩm quyền.
Đối với công tác quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng, Bộ Xây dựng yêu cầu Vụ Kế hoạch - Tài chính phối hợp, đôn đốc các cục quản lý chuyên ngành giao thông rà soát, tham mưu điều chỉnh các quy hoạch chuyên ngành GTVT để phù hợp quy hoạch tổng thể quốc gia, các quy hoạch vùng mới được phê duyệt với tầm nhìn 30 - 50 năm đảm bảo tiến độ, chất lượng, tăng cường kết nối giữa các phương thức vận tải; nghiên cứu chính sách, danh mục dự án ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại trên các hành lang kết nối các phương thức để làm cơ sở tái cơ cấu vận tải theo hướng giảm thị phần vận tải đường bộ, tăng thị phần vận tải đường thủy, đường sắt và hàng không.
Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch tỉnh bảo đảm tính liên kết, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả và bền vững với các quy hoạch chuyên ngành GTVT làm cơ sở điều chỉnh kế hoạch đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, thúc đẩy phát triển các hành lang kinh tế Đông - Tây, Bắc - Nam, khu vực phía Bắc và khu vực phía Nam trở thành các trục kết nối vận tải đa phương thức.
Đồng thời, triển khai thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, xác định danh mục các dự án ưu tiên đầu tư để tăng kết nối các phương thức vận tải tại địa phương và kết nối liên vùng. Ưu tiên các dự án đầu tư để giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn trên các tuyến đường thuỷ nội địa huyết mạch khu vực đồng bằng sông Hồng và khu vực Nam Bộ.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng thị trường
Về phát triển thị trường dịch vụ vận tải, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam nghiên cứu đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa vận chuyển container có sức chở lớn, tốc độ vận chuyển nhanh. Đồng thời, nghiên cứu đề xuất cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp vận tải thủy với các cảng cạn, bến thủy nội địa.
Cục Hàng không Việt Nam cần nghiên cứu đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu bay hiện đại để cung cấp dịch vụ vận tải quốc tế.
Đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, Bộ Xây dựng giao Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng chủ trì, phối hợp với các cục quản lý chuyên ngành GTVT nghiên cứu đề án xây dựng cơ sở dữ liệu vận tải hàng hóa, hành khách thông qua cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng hàng không, các cửa khẩu đường bộ, đường sắt phục vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch và quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, trình Bộ trong năm 2027. Vụ Vận tải và An toàn giao thông chủ trì, phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin để tham mưu trình Bộ Xây dựng phê duyệt.
Cùng với đó, Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch thống nhất, dùng chung trên toàn quốc.
Vụ KHCN, môi trường và Vật liệu xây dựng được giao chủ trì tham mưu; Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng chủ trì, phối hợp cơ quan liên quan nghiên cứu rà soát, sơ kết việc thực hiện Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí mê-tan của ngành GTVT.
Bộ Xây dựng yêu cầu sở xây dựng các địa phương tiếp tục đẩy mạnh triển khai lộ trình chuyển đổi xanh sử dụng các nguồn năng lượng điện, năng lượng sạch đi đôi với bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu tại Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ.
Đối với Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Bộ Xây dựng yêu cầu chủ trì, phối hợp với Tổng công ty Hàng hải Việt Nam thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu của doanh nghiệp và định hướng phát triển vận tải đa phương thức trong thời gian tới, nhất là các lĩnh vực logistics, cảng biển, chuyển đổi số và vận tải xanh.
Bộ Xây dựng đề nghị các hiệp hội doanh nghiệp và các hiệp hội vận tải địa phương tiếp tục đóng vai trò cầu nối, góp ý chính sách, hỗ trợ kết nối để thúc đẩy phát triển dịch vụ vận tải hiệu quả, an toàn, đẩy mạnh quảng bá dịch vụ vận tải của Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp cảng, doanh nghiệp vận tải tiếp tục đổi mới quản trị, mở rộng quy mô, phát triển đoàn phương tiện, cung cấp dịch vụ vận tải đa phương thức trọn gói và dịch vụ từ cửa đến cửa, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đồng thời phát huy tinh thần “tự lực, tự cường, đổi mới, sáng tạo, đoàn kết, hợp tác” để vượt qua khó khăn, vươn ra khu vực và thế giới.
