Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh BĐS là bộ 3 luật sửa đổi đã được Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV thông qua, có hiệu lực từ 01/8/2024.
Đây là những bộ luật khung có nhiều đổi mới, được người dân, doanh nghiệp và cả xã hội mong chờ với kỳ vọng sẽ sớm tháo gỡ những vướng mắc pháp lý, phát huy nguồn lực từ đất đai, tăng cung nhà ở xã hội, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển minh bạch.
Các chuyên gia nhận định, hệ thống các luật này sẽ tác động tích cực đến việc kinh doanh bất động sản trong thời gian tới, tạo ra nhiều ảnh hưởng tích cực cho chủ thể trong xã hội, từ doanh nghiệp tới người tiêu dùng, thậm chí cả nhà đầu tư nước ngoài hay cá nhân Việt Nam ở nước ngoài.
Luật Đất đai 2024 - Hướng bảo vệ lợi ích tối đa cho người dân
Theo Hội Môi giới BĐS Việt Nam (VARS), với Luật Đất đai 2024, các quy định đã được sửa đổi, bổ sung theo hướng bảo vệ lợi ích tối đa cho người mua nhà.
Cụ thể, với quy định bảng giá đất mới, giá đất được tính theo nguyên tắc thị trường, tiến độ đền bù, giải phóng mặt bằng sẽ được đẩy nhanh và người dân được hưởng lợi khi bị thu hồi đất.
Đồng thời, luật mới cũng góp phần hạn chế động lực đầu cơ, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển theo hướng an toàn, lành mạnh, bền vững khi chi phí chuyển nhượng, thuế... tăng cao.
Bên cạnh đó, phương pháp định giá đất cụ thể, minh bạch cũng sẽ giúp các dự án triển khai được thông suốt, tháo gỡ vướng mắc cho những dự án bị tạm dừng, thúc đẩy nguồn cung mới vào thị trường; tạo điều kiện cho chủ đầu tư cân đối chi phí vốn và hạ giá bán nhà.
Thông qua đó, hỗ trợ nhu cầu mua nhà của người dân. Ngoài ra, các quy định mới về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được sửa đổi theo hướng rõ ràng và minh bạch hơn.
Nếu như trước đây, rất nhiều người mua nhà phải vất vả, thậm chí phải "xin" để được cấp giấy chứng nhận thì trong Luật Đất đai 2024, trách nhiệm này thuộc về Nhà nước.
Theo đó, Nhà nước phải cấp giấy chứng nhận cho người dân thuộc diện được cấp giấy chứng nhận. Bên cạnh đó, Luật Đất đai 2024 cũng hướng đến quyền lợi của người mua nhà khi chính thức cấp chứng nhận quyền sở hữu cho đất chưa có sổ từ sau năm 2014.
Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Luật Đất đai 2024 có nhiều chế định mới theo hướng mở cửa thị trường. Chẳng hạn, Luật đã xác định rõ hơn người Việt Nam định cư ở nước ngoài được quyền mua nhà. Hay trong lĩnh vực đất nông nghiệp, trước đây chỉ có người sử dụng đất nông nghiệp mới được chuyển quyền sử dụng đất lúa. Nhưng theo Luật Đất đai mới, những người không sản xuất nông nghiệp hay tổ chức kinh tế có thể nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất lúa nếu được ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt góp phần thúc đẩy nông nghiệp theo hướng hiện đại.
Nhìn chung, Luật Đất đai 2024 đang tập trung giải quyết những vấn đề vướng mắc trong giai đoạn vừa qua, được kỳ vọng đi vào cuộc sống thuận lợi hơn và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Luật Nhà ở 2023 - Đáp ứng những yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn
Một trong những kỳ vọng của doanh nghiệp, người dân với Luật Nhà ở 2023 (Luật Nhà ở mới) chính là gỡ nút thắt để phát triển nhà ở xã hội (NƠXH).
Dưới góc nhìn doanh nghiệp, theo Tổng giám đốc G-Home Nguyễn Hoàng Nam, trước ngày các bộ luật có hiệu lực (01/8), thì ngày 26/7 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 100/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý NƠXH. Tức là Nghị định hướng dẫn về NƠXH đã có ngay trước đó và có hiệu lực cùng ngày 01/8, rất kịp thời, đồng bộ.
Đặc biệt, việc giải quyết được khâu định giá đất giúp rút ngắn đáng kể quá trình phát triển NƠXH. Thêm nữa, các chủ đầu tư NƠXH không còn phải bắt buộc dành ra 20% phần diện tích để cho thuê, sau 5 năm mới được bán.
Điều này giúp “cởi trói” rất lớn do đơn giá cho thuê, hiện được công khai trên các cổng thông tin, nhưng vẫn đắt hơn mặt bằng giá người dân tự cho thuê, chưa kể thủ tục pháp lý rất phức tạp. Theo ông Nam, việc mua bán hay cho thuê nên để thị trường tự quyết định.
Với quy định trước đây, người đủ điều kiện mua NƠXH lại không đủ tiền, trong khi người trung lưu không đủ tiền mua nhà ở thương mại thì không đáp ứng điều kiện mua NƠXH. Cùng với đó là những quy định chồng chéo, phức tạp về vấn đề hộ gia đình - hộ khẩu.
Trong khi đó, quy định mới đã “cởi trói” về điều kiện thu nhập với việc bổ sung cách thức tính tổng thu nhập 2 vợ chồng không quá 30 triệu đ/tháng đã tháo gỡ rất lớn cho người dân. Điều này cho thấy Bộ Xây dựng và Chính phủ đã lắng nghe các ý kiến chuyên gia.
“Những yếu tố này sẽ giúp các chủ đầu tư thêm tự tin hơn trong phát triển NƠXH. Với sự cởi trói mạnh mẽ về luật, tôi mong chờ Thông tư mới ra đời sẽ giúp tháo gỡ toàn bộ khó khăn để các chủ đầu tư yên tâm làm NƠXH” - ông Nam chia sẻ.
Cũng với tinh thần đó, theo VARS, một trong những điểm tích cực được ghi nhận tại Luật Nhà ở mới là tiêu chuẩn mới về thiết kế, xây dựng và quản lý nhà ở được nâng cao, đảm bảo an toàn và chất lượng sống cho người mua.
Đáng chú ý, quy định chung cư mini phải đủ phòng cháy chữa cháy và được xem xét cấp sổ hồng nếu đáp ứng đủ điều kiện sẽ tạo điều kiện thúc đẩy cả về mặt an sinh, an toàn xã hội cho người dân và hỗ trợ các cá nhân, tập thể phát triển loại hình này.
Quy định yêu cầu phát triển nhà ở và không được phân lô, bán nền tại các đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III sẽ làm hạn chế phát sinh các vụ việc lừa đảo mà người mua là nạn nhân như trong thời gian qua.
Quy định mở rộng quyền sở hữu nhà ở cho người nước ngoài, tăng thời gian sở hữu và đơn giản hóa các thủ tục mua nhà sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài...
Đặc biệt, Luật Nhà ở mới bổ sung đối tượng được đầu tư phát triển NƠXH và cả đối tượng được mua, thuê mua NƠXH. Thông qua đó, phát triển nguồn cung NƠXH, hỗ trợ người có thu nhập thấp dễ dàng tiếp cận các dự án nhà ở giá phù hợp và các chương trình vay vốn ưu đãi.
Từ góc nhìn thực tiễn của hoạt động doanh nghiệp, ông Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch HĐQT Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền (Hải Phòng) cho rằng, trước khi Luật Nhà ở mới được thông qua, chủ đầu tư các dự án NƠXH đa số không có lãi, thậm chí là lỗ do kéo dài thời gian về mặt thủ tục. Các quy định theo luật cũ lệ thuộc quá nhiều vào yếu tố Nhà nước, không mang tính chất thị trường. Ví dụ, người lao động muốn mua NƠXH cần phải chuẩn bị rất nhiều thủ tục xác nhận của doanh nghiệp rồi địa phương. Bên cạnh đó, quy định về số người tương đương với số mét vuông theo luật cũ cũng gây khó khăn cho chủ đầu tư...
Nhưng một tín hiệu đáng mừng là Luật Nhà ở mới sẽ khắc phục được phần lớn các điểm bất cập trên như trong khu công nghiệp sẽ có nhà ở lưu trú cho công nhân; cho phép doanh nghiệp được mua hoặc thuê nhà cho công nhân ở...
Thị trường BĐS 20 năm trở lại đây đã tăng trưởng rất nhanh. Tuy nhiên, sau thời gian tăng trưởng mạnh, từ năm 2018 - 2019 đến nay đã xuất hiện những dấu hiệu gặp khó. Nguyên nhân là do những vướng mắc về thể chế, pháp lý. Hiện cả nước có trên 1.200 dự án có giá trị trên 30 tỷ USD đang chờ rà soát, thanh tra. Luật Đất đai 2024 sẽ góp phần hạn chế động lực đầu cơ, thúc đẩy thị trường BĐS phát triển theo hướng an toàn, lành mạnh, bền vững khi chi phí chuyển nhượng, thuế... tăng cao” .
Ông Nguyễn Văn Đính - Phó chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam.
Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển NƠXH nói chung cũng như việc thu hút người lao động của TP Hải Phòng nói riêng hiện nay.
Ngoài ra, quy định tạo cơ sở pháp lý cho Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam được tham gia vào phân khúc NƠXH cũng là một điểm nhấn của Luật Nhà ở mới.
Tuy nhiên, nếu tổ chức Công đoàn tham gia vào đầu tư dự án NƠXH sẽ có sự mâu thuẫn với Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư. Bởi Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho quyền lợi của người lao động, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người lao động.
Cụ thể, Luật Doanh nghiệp và Luât Đầu tư quy định doanh nghiệp phải có chức năng kinh doanh mới được tham gia đầu tư. Theo đó, vẫn cần có những văn bản hướng dẫn cụ thể về vấn đề này.
Luật Kinh doanh BĐS - Nền tảng minh bạch môi trường kinh doanh
Còn theo các quy định mới của Luật Kinh doanh BĐS, môi trường kinh doanh sẽ lành mạnh, minh bạch hơn, đúng với chủ trương của Chính phủ. TS Vũ Thị Hồng Yến - Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn cho rằng, Luật đã đưa ra nhiều điểm mới bảo vệ chặt chẽ hơn quyền lợi người mua như điều kiện bắt buộc chủ đầu tư BĐS phải giải chấp trước khi bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai.
Theo TS Vũ Thị Hồng Yến, trước đây, việc giải chấp còn có ngoại lệ là nếu có sự đồng ý của bên nhận thế chấp và khách hàng thì chủ đầu tư không phải thực hiện giải chấp trước khi bán nhà ở hình thành trong tương lai cho bên mua, thuê mua, thì nay giải chấp là phương án duy nhất là chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải tuân thủ (ngoại lệ chỉ dành cho NƠXH). Điểm mới của Luật Kinh doanh BĐS này vừa phù hợp với nguyên tắc của giao dịch, đó là phải chấm dứt biện pháp bảo đảm đối với tài sản thì mới có thể đưa tài sản đó vào đối tượng giao dịch tiếp theo. Điều này tránh được những bế tắc khi có xung đột về lợi ích giữa bên nhận thế chấp và khách hàng.
Cùng đó, Luật Kinh doanh BĐS mới quy định, môi giới phải có chứng chỉ hành nghề, phải hoạt động trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới BĐS hoặc sàn giao dịch BĐS; yêu cầu giao dịch BĐS phải thực hiện qua sàn sẽ tăng cường minh bạch và hạn chế rủi ro trong giao dịch cho khách hàng.
Ngoài ra, theo quy định mới, chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh BĐS buộc phải thanh toán qua ngân hàng, dự án BĐS phải công khai thông tin trước khi đưa vào kinh doanh.
VARS cho rằng, những quy định này sẽ là nền để xây dựng và số hóa cơ sở dữ liệu các dự án để công bố công khai cho mọi thành viên thị trường, tránh tình trạng thông tin bất cân xứng, giảm thiểu rủi ro cho người mua nhà.
Một quy định khác là chủ đầu tư dự án BĐS chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, cho thuê mua nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai.
Quy định này góp phần bảo vệ người mua nhà khỏi rủi ro chủ đầu tư huy động vốn từ khách hàng trước khi hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết.
Ngoài ra, người mua nhà cũng có thể giảm bớt áp lực chi phí tài chính nếu mua sản phẩm từ các chủ đầu tư uy tín khi Luật Kinh doanh BĐS mới cho phép khách hàng có toàn quyền lựa chọn việc có cần phải áp dụng việc có hoặc không có bảo lãnh cho nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư đối với mình khi ký kết hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai.
Luật mới cũng quy định rõ ràng về trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bàn giao nhà đúng hạn, đảm bảo chất lượng công trình và xử lý các khiếu nại của người mua.
Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh BĐS mới được sửa đổi, bổ sung, cung cấp khuôn khổ pháp lý rõ ràng và linh hoạt hơn sau khi thực thi sẽ là cơ hội tốt với người mua nhà.
Với các quy định mới, quyền và lợi ích của người mua nhà sẽ được bảo vệ, với nhiều lựa chọn hơn khi nguồn cung được khơi thông. Đặc biệt, các chính sách hỗ trợ NƠXH và mở rộng quyền sở hữu cho người nước ngoài cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và nhà đầu tư trong việc sở hữu và kinh doanh BĐS.
Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh BĐS (và cả Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi) là những luật quan trọng có sức tác động đến nhiều người, nhiều thành phần.
Việc từ ngày 01/8/2024, những luật này có hiệu lực được kỳ vọng sẽ tạo cú hích giúp giải phóng được nguồn lực đất đai, tháo gỡ nhiều tồn tại bấy lâu trên thị trường BĐS và NƠXH, đảm bảo quyền lợi của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đồng loạt cả 3 bộ luật sửa đổi quan trọng: Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh BĐS có hiệu lực từ 01/8, được kỳ vọng sớm tháo gỡ những vướng mắc pháp lý, phát huy nguồn lực từ đất đai, tạo sự thay đổi mới cho thị trường bất động sản. 



