Các chuyên gia đến từ Vương quốc Anh và Hà Lan cùng các doanh nghiệp sản xuất xi măng, thép của Việt Nam như: Tổng công ty Xi măng Việt Nam, Công ty Xi măng Cẩm Phả, Công ty Xi măng Xuân Thành,… đã nắm bắt thông tin và có sự quan tâm, chia sẻ về chuyển đổi số ứng dụng công nghệ AI, mua bán tín chỉ carbon trong sản xuất xi măng và thép. Sản xuất xi măng có tỷ trọng phát thải KNK lớn nhất
Sáng 19/5, dưới sự bảo trợ của Bộ Xây dựng, Đại sứ quán Vương quốc Anh, Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam, Công ty CP công nghệ và tư vấn CIC phối hợp với Công ty Carbon Re và Công ty STX Group tổ chức Hội thảo “Giải pháp công nghệ giảm phát thải khí nhà kính trong ngành công nghiệp xi măng và thép tại Việt Nam".
Tham dự Hội thảo, về phía Bộ Xây dựng có PGS.TS Vũ Ngọc Anh - Vụ trưởng Vụ KHCN&MT, TS Hoàng Minh Tân - Phó Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng, bà Phạm Hồng My - Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế; cùng đại diện của Đại sứ quán Vương quốc Anh, Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam và hàng trăm khách mời đến từ các hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xi măng, thép.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS Vũ Ngọc Anh cho biết, nguồn phát thải từ quá trình sản xuất công nghiệp xi măng chiếm phần lớn phát thải của ngành Xây dựng do sử dụng năng lượng trực tiếp từ nhiên liệu hóa thạch. Ngoài ra, ngành Xây dựng còn có các nguồn phát thải khí nhà kính (KNK) trong các tòa nhà, công trình.
Kết quả kiểm kê KNK cho nhóm ngành vật liệu xây dựng (VLXD) được ưu tiên của Bộ Xây dựng cho thấy, phát thải KNK của nhóm ngành VLXD trong năm 2015 là trên 63 triệu tấn CO2td và đã tăng lên 87 triệu tấn CO2td vào năm 2020.
Theo hệ thống kiểm kê KNK quốc gia năm 2016, dự báo phát triển KNK từ ngành sản xuất VLXD đến năm 2030 khoảng 125 triệu tấn CO2td và sẽ lên đến 148 triệu tấn CO2td vào năm 2050 tức là tăng gấp 2,3 lần so với năm 2015.
Trong đó, sản xuất xi măng có tỷ trọng phát thải KNK lớn nhất, chiếm tới 70% lượng phát thải trong sản xuất VLXD, đã tăng lên 75% vào năm 2020. Hệ số phát thải của từng nhóm ngành sản xuất VLXD cũng cho thấy, cường độ phát thải của ngành công nghiệp xi măng và vôi là lớn nhất.
Ngành công nghiệp thép cũng là ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn, tiêu thụ năng lượng của ngành thép ngày càng tăng, chiếm 5,2% tiêu thụ năng lượng của ngành công nghiệp với tổng phát thải khí nhà kính là 12,7 triệu tấn CO2 td tính đến cuối năm 2016.
Hiện nay ở Việt Nam có 50 cơ sở sản xuất xi măng và 91 cơ sở sản xuất thép đã được ghi nhận phải thực hiện kiểm kê KNK theo Quyết định số 01/2022/NĐ-TTg ngày 18/01/2022. Chính phủ Việt Nam đã xác định ngành thép và ngành xi măng là 2 ngành quan trọng cần thực hiện các giải pháp giảm phát thải KNK.
PGS.TS Vũ Ngọc Anh khẳng định, Hội thảo có ý nghĩa lớn đối với các doanh nghiệp xi măng, thép đang cùng triển khai giảm phát thải KNK.
Cũng tại Hội thảo, Đại sứ Hà Lan tại Việt Nam cho biết, các sản phẩm của Việt Nam sang Liên minh châu Âu đang bùng nổ thời gian vừa qua do Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), trong đó Hà Lan là đất nước xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang EU với khoảng 7,6 tỷ USD trong năm 2021, con số này sẽ tăng lên tới khoảng 7 tỷ EURO vào năm 2027, đây là con số rất quan trọng cho các nhà xuất khẩu của Việt Nam sang EU…
Việc áp dụng các phương thức sản xuất với hàm lượng carbon thấp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho ngành công nghiệp thép, xi măng của Việt Nam có thể tham gia vào khuôn khổ của EVFTA cũng như là công cụ quan trọng và cũng là cơ hội để góp phần vào việc có thể đạt được tham vọng trung hòa carbon vào năm 2050 của Việt Nam.
Còn theo Phó Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam, Chính phủ Anh luôn mong muốn được hợp tác với Việt Nam trong việc đạt được các mục tiêu về biến đổi khí hậu (BĐKH), đặc biệt là thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân góp phần rất quan trọng.
Xi măng chuẩn bị thí điểm tham gia thị trường carbon
Tại Hội thảo, TS Hoàng Hữu Tân - Phó Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng đã chia sẻ những thông tin hữu ích về tổng quan ngành xi măng Việt Nam hướng tới giảm phát thải. Công nghiệp xi măng Việt Nam đã hình thành và phát triển từ năm 1899 với các nhà máy xi măng lò đứng.
Định hướng phát triển ngành xi măng Việt Nam trong thời gian tới là sử dụng tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; gắn sản xuất với tái chế, tái sử dụng chất thải, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường. Hiện nay, đã có 86 dây chuyền xi măng sử dụng công nghệ lò quay, trong đó có 29 dây chuyền có quy mô công suất lớn hơn 5.000 tấn clinker/ngày.
Ngành xi măng Việt Nam sử dụng trung bình 1,55 tấn nguyên liệu (đá vôi, đất sét, phụ gia)/tấn clinker, tiêu tốn trung bình 800kcal/kg clinker (tùy vào lò nung), tiêu hao trung bình 95kWh/tấn xi măng. Hiện đã lắp đặt 23 dây chuyền tổng công suất 165,37WM (chiếm 20-30% lượng điện năng tiêu thụ).
Mục tiêu phát triển ngành Xi măng Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 là chỉ đầu tư mới nhà máy sản xuát clinker công suất lớn hơn 5.000 tấn/ngày/dây chuyền, gắn với vùng nguyên liệu, đầu tư đồng thời hệ thống tận dụng nhiệt khí thải.
Đến năm 2025, các dây chuyền clinker công suất nhỏ hơn 2.500 tấn/ngày phải đổi mới công nghệ...
Về công nghệ, áp dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất để đạt các chỉ tiêu: Tiêu hao nhiệt năng nhỏ hơn hoặc bằng 730kcal/kg clinker, tiêu hao điện năng nhỏ hơn hoặc bằng 90kWh/tấn xi măng, phát thải CO2 nhỏ hơn hoặc bằng 650 kg/tấn xi măng, SO2 nhỏ hơn hoặc bằng 200mg/Nm3, NO2 nhỏ hơn hoặc bằng 800mg/Nm3, bụi nhỏ hơn hoặc bằng 30mg/Nm3...
Đến hết năm 2025, 100% dây chuyền clinker lớn hơn 2.500 tấn/ngày phải có hệ thống tận dụng nhiệt khí thải, sử dụng tối thiểu 20% tro bay, chất thải làm nguyên liệu thay thế…
Trong khi đó, cam kết của Việt Nam đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 là trách nhiệm chung của toàn bộ các lĩnh vực trong nền kinh tế. Tuy nhiên, có sự khác biệt nhất định và sự phù hợp với điều kiện, năng lực của mỗi lĩnh vực, trong đó phải kể đến việc tận dụng lợi thế về năng lượng tái tạo của Việt Nam. Đặc biệt, phục hồi tự nhiên là ưu tiên cao nhất của Chính phủ Việt Nam.
Cam kết của ngành Xây dựng ứng phó với BĐKH, hiện thực hóa cam kết của Việt Nam tại COP26 được thể hiện trong nhiều Quyết định, Thông tư được ban hành từ năm 2013 đến nay. Trong đó phải kể đến Quyết định số 385/QĐ-BXD ngày 12/5/2022 của Bộ Xây dựng về kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH giai đoạn 2022-2030 tầm nhìn 2050 với mục tiêu giai đoạn 2022 - 2030 giảm nhẹ phát thải KNK ngành Xây dựng đạt mức tối thiểu 74,3 triệu tấn CO2td so với kịch bản phát thải thông thường (BAU), 100% các đô thị từ loại III trở lên khi lập quy hoạch đô thị mới hoặc điều chỉnh quy hoạch đô thị phải lồng ghép nội dung thích ứng với BĐKH và giảm phát thải KNK…
Bà Lưu Linh Hương - Vụ KHCN&MT cho biết, triển khai Quyết định số 385/QĐ-BXD ngày 12/5/2022, Bộ Xây dựng chia ra làm các nhóm đối tượng ưu tiên và mục tiêu cụ thể như: Quy hoạch phát triển đô thị và hạ tầng kỹ thuật, Khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng, Xây dựng và quản lý công trình.
Trong đó, đối với nhóm ưu tiên và mục tiêu liên quan đến lĩnh vực VLXD, sẽ ưu tiên xây dựng Tiêu chuẩn sản phẩm xanh, phát thải carbon thấp cho sản phẩm, VLXD và vật liệu tái chế từ phế thải xây dựng và công nghiệp; mục tiêu 25% VLXD chủ yếu sản xuất trong nước được chứng nhận sản phẩm xanh…
Cụ thể, đối với xi măng, thực hiện rà soát, điều chỉnh, cập nhật, xây dựng Kế hoạch hành động giảm nhẹ phát thải KNK trong công nghiệp xi măng hướng tới phát thải ròng của Việt Nam bằng “0” vào năm 2050; Hỗ trợ đầu tư, cải tiến công nghệ, thiết bị nhằm giảm phát thải KNK (dự kiến hỗ trợ 01 doanh nghiệp sản xuất xi măng); Chuẩn bị sẵn sàng và thí điểm tham gia thị trường carbon đối với lĩnh vực sản xuất xi măng…
Kinh nghiệm giảm phát thải từ doanh nghiệp Anh và Hà Lan
Chia sẻ giải pháp công nghệ tân tiến nhất hiện nay trên thế giới, ông Kenny Wong - Giám đốc Kỹ thuật, Công ty Carbon Re đến từ nước Anh cho biết, Carbon Re là công ty tập trung vào việc chuyển đổi số ứng dụng AI trong sản xuất vật liệu cơ bản.
Công ty đang phá bỏ những giới hạn của máy móc và trí tuệ nhân tạo trong sản suất xi măng và các loại vật liệu xây dựng cơ bản khác với mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp để đáp ứng với những thách thức trong quá trình khử carbon.
Trong khi xi măng, thép và các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng khác đang phải đối mặt với tình trạng giá năng lượng tăng cao, tỷ suất lợi nhuận thấp và thuế carbon ngày càng tăng. Chi phí cho các ngành công nghiệp này được dự báo lên tới 100 tỷ USD mỗi năm. Việc sử dụng các giải pháp được các chuyên gia trên thế giới đưa ra như hydro hóa và thu hồi carbon rất tốn kém và rất khó mở rộng quy mô.
Carbon Re cung cấp giải pháp để giảm lượng KNK phát thải và cắt giảm chi phí trong sản xuất công nghiệp. Đó là một phần mềm dựa trên đám mây, có thể triển khai nhanh và dễ sử dụng…
Phần mềm công nghệ AI của Carbon Re có thể giúp giảm 8% chi phí nhiên liệu từ đó giảm 20% nhiên liệu phát thải, trên cơ sở ưu điểm vượt trội: Không vốn đầu tư, thiết lập nhanh chóng, khai thác dữ liệu sẵn có.
Cũng tại Hội thảo, một giải pháp nữa liên quan đến tín chỉ carbon khi doanh nghiệp xi măng, thép tham gia vào thị trường EU cần nắm bắt kịp thời và nhận được sự tư vấn hiệu quả, là dịch vụ hỗ trợ lộ trình khử carbon.
Bà Joanna Chen - Giám đốc dự án, Công ty STX Group Hà Lan cho biết sẵn sàng hỗ trợ tất cả các công ty hành động vì khí hậu, bao gồm cả các phạm vi về phát thải, với các hoạt động cụ thể như: Đo lường tác động của doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp hiểu mức độ quan trọng của họ đối với việc định giá carbon; Cung cấp các giải pháp phù hợp để giảm phát thải carbon; đồng thời giúp doanh nghiệp lựa chọn áp dụng các dự án bù đắp carbon từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm các giải pháp tự nhiên và kỹ thuật khác nhau.
Để doanh nghiệp nắm bắt các cơ hội thị trường và giảm thiểu rủi ro khi xuất khẩu sang thị trường EU, bà Joanna Chen khẳng định có thể hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện lộ trình khử carbon thông qua các mặt hàng thân thiện với môi trường như: Giảm lượng khí thải carbon thông qua nhiên liệu sinh học; Giảm lượng khí thải carbon thông qua điện tái tạo; Bù đắp lượng khí thải carbon thông qua dự án Bù đắp carbon (Carbon Offsets)…
