Mục tiêu lập quy hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích tháp Nhạn một cách toàn diện, bền vững. Phát huy giá trị tháp Nhạn gắn với phát triển văn hóa và du lịch bền vững
Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính vừa ký Quyết định số 2838/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt tháp Nhạn, tỉnh Đắk Lắk.
Theo quyết định, phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch có tổng diện tích khoảng 10.682 ha, bao gồm địa giới hành chính các phường Phú Yên, Tuy Hòa và Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk, được xác định theo Nghị quyết số 1660/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.
Phạm vi này bao trùm toàn bộ khu vực di tích tháp Nhạn và không gian cảnh quan, đô thị, sinh thái có mối liên hệ mật thiết với di tích. Việc ra quyết định nhằm bảo tồn, phát huy giá trị một trong những công trình kiến trúc Champa tiêu biểu, đồng thời tạo nền tảng pháp lý cho việc đầu tư hạ tầng, phát triển du lịch văn hóa và kinh tế địa phương trong giai đoạn mới.
Mục tiêu lập quy hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích tháp Nhạn một cách toàn diện, bền vững. Quy hoạch sẽ là cơ sở quan trọng để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu, hệ thống dịch vụ phục vụ khách tham quan, nghiên cứu, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Tháp Nhạn được xác định là địa điểm tiêu biểu của văn hóa Champa, minh chứng sinh động cho quá trình hình thành và phát triển lâu dài của vùng đất Tuy Hòa, thể hiện sự giao thoa tín ngưỡng, văn hóa Việt - Champa qua nhiều thế kỷ. Việc lập quy hoạch không chỉ tập trung bảo tồn giá trị vật thể của di tích, mà còn chú trọng gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn với lễ hội, tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng quanh khu vực núi Nhạn.
Trên cơ sở đó, quy hoạch định hướng phát huy giá trị di tích tháp Nhạn trở thành một trong những trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của tỉnh Đắk Lắk; đồng thời là điểm đến du lịch văn hóa sinh thái đặc sắc, gắn kết không gian núi Nhạn với đô thị biển Tuy Hòa, hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh.
Tháp Nhạn cũng được định hướng kết nối với mạng lưới các di tích tháp Champa ở miền Trung, hình thành tuyến du lịch, nghiên cứu chuyên đề về văn hóa Champa, gia tăng sức hút đối với du khách trong nước và quốc tế.
Định hướng tổ chức không gian và quản lý di tích
Nhiệm vụ lập quy hoạch xác định rõ việc phân khu chức năng trong khu vực nghiên cứu, bao gồm các khu dân cư, khu vực bảo vệ cảnh quan và môi trường, không gian bảo tồn di tích và các khu vực phục vụ phát huy giá trị di sản. Tổ chức không gian kiến trúc - cảnh quan và hệ thống hạ tầng giao thông, kỹ thuật sẽ được nghiên cứu đồng bộ, bảo đảm phù hợp với từng giai đoạn bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị di tích.
Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu xây dựng định hướng kế hoạch, lộ trình và các giải pháp tổng thể trong công tác quản lý, đầu tư xây dựng, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững. Đây sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng triển khai các dự án bảo tồn, tôn tạo, kiểm soát không gian kiến trúc - cảnh quan và quản lý hoạt động xây dựng trong khu vực di tích, tránh nguy cơ xâm hại, phá vỡ giá trị lịch sử - văn hóa.
Theo phê duyệt, đối tượng nghiên cứu lập quy hoạch bao gồm khu di tích kiến trúc - nghệ thuật tháp Nhạn; không gian cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái xung quanh; các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; các công trình văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng và cộng đồng dân cư sinh sống quanh chân núi Nhạn. Đồng thời, quy hoạch cũng xem xét các yếu tố đô thị, kinh tế - xã hội, dân cư, điều kiện tự nhiên, khí hậu, hiện trạng hạ tầng kỹ thuật và sử dụng đất đai trong khu vực nghiên cứu.
Nội dung nhiệm vụ lập quy hoạch tập trung vào việc xác định căn cứ pháp lý; yêu cầu khảo sát, đánh giá hiện trạng di tích; nhận diện các giá trị tiêu biểu và mối liên hệ giữa tháp Nhạn với các di tích khác trong vùng; đề xuất định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan và xây dựng công trình mới phù hợp; định hướng phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững; cải tạo, xây dựng hạ tầng kỹ thuật; đánh giá tác động môi trường và đề xuất giải pháp quản lý quy hoạch.
