Hạ tầng

Liên kết giao thông vùng góp phần tạo động lực cho các đô thị ven biển tỉnh Quảng Nam phát triển và thích ứng với BĐKH

Liên kết giao thông vùng góp phần tạo động lực cho các đô thị ven biển tỉnh Quảng Nam phát triển và thích ứng với BĐKH

Liên kết vùng là thiết lập các mối quan hệ hợp tác giữa các vùng với nhau dựa trên các nguyên tắc các bên liên kết đều được hưởng thụ lợi ích của liên kết nhằm năng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Liên kết giao thông - kết cấu hạ tầng khung đóng vai trò không thể thiếu được trong liên kết vùng.

I. Vai trò của liên kết giao thông vùng  

Liên kết giao thông vùng đóng vai trò quan trọng, quyết định sự hình thành, phát triển và nâng cao hiệu quả của liên kết vùng. Hạ tầng giao thông đặt cơ sở, định hướng và thúc đẩy liên kết vùng, hình thành những thị trường của vùng và kết nối hiệu quả với thị trường quốc gia và quốc tế, hình thành những dịch vụ, ngành hàng hiệu quả của vùng, với các chủ thể kinh tế có sự liên kết, hợp tác chặt chẽ, phát huy tối đa lợi thế so sánh và hạn chế những bất lợi của vùng theo cơ chế thị trường.

Liên kết giao thông vùng góp phần phát triển kinh tế vùng và đô thị, mạng lưới giao thông phát triển là điều kiện khuyến khích các tiềm năng kinh tế tham gia vào chuỗi sản xuất có giá trị, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế của vùng.

Liên kết giao thông vùng góp phần phân bố lại hệ thống dân cư, hình thành và phát triển các khu đô thị, khu dân cư tập trung mới đồng thời cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân (H1).  

H1: Liên kết giao thông tỉnh Quảng Nam với các tỉnh, thành phố.

Liên kết giao thông vùng đi đôi với đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông hợp lý, đảm bảo kết nối hài hòa giữa các phương thức vận tải, liên thông mạng lưới giao thông đô thị với mạng lưới giao thông vùng, quốc gia và quốc tế. Trong đó, tập trung nâng cấp, mở rộng, bổ sung xây dựng mới các tuyến có tính kết nối, nhu cầu vận tải cao; ưu tiên phát triển các tuyến đường vành đai, đường trục chính, đường ven biển kết nối các đô thị ven biển góp phần mở rộng không gian đô thị tạo mối liên kết các đô thị đồng thời phân bổ lưu lượng giao thông hợp lý; tạo thuận tiện, thuận lợi lưu thông nhanh chóng, an toàn; hạn chế nguy cơ ùn tắc, hình thành nên các khung giao thông kết nối quan trọng.

II. Quảng Nam lợi thế phát triển và các thách thức của biến đổi khí hậu

Quảng Nam từ một tỉnh thuần nông nhiều khó khăn, nay đã vươn lên trở thành tỉnh phát triển khá của miền Trung và nằm trong nhóm các tỉnh, thành phố có đóng góp ngân sách cho Trung ương. Diện mạo của tỉnh đã có bước thay đổi lớn: kinh tế - xã hội phát triển vượt bậc; an ninh quốc phòng được đảm bảo; văn hóa - xã hội, đối ngoại được tăng cường, mở rộng; đầu tư phát triển, kết cấu hạ tầng từng bước được đồng bộ; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên đáng kể.

Nằm trong vùng phát triển kinh tế trọng điểm miền Trung, Quảng Nam có nhiều lợi thế so sánh về phương diện địa lý, với điều kiện tương đối thuận lợi trong quan hệ và giao lưu kinh tế với các địa phương trong cả nước và nước bạn láng giềng. Là một đầu mối giao thông quan trọng và là nơi triển khai mô hình Khu kinh tế mở đầu tiên trong cả nước với những chính sách ưu đãi đầu tư hấp dẫn, đồng thời có cửa khẩu Nam Giang thông thương với nước bạn Lào kết nối với vùng Đông Bắc Thái Lan.

Quảng Nam đã có sự gắn kết với các tỉnh trong Vùng Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung, đã xây dựng các tuyến giao thông liên tỉnh, các tuyến du lịch, phối hợp xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch toàn Vùng. Bên cạnh đó, các tỉnh như Đà Nẵng, Thừa Thiên - Huế và Bình Định đang nổi lên là một trung tâm về đào tạo nhân lực và phát triển khu công nghệ cao, tạo ra nguồn cung ứng nhân lực và công nghệ cho các ngành sản xuất ở Quảng Nam.

Có nền văn hóa đa dạng, là địa phương duy nhất có 2 di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn và Hội An, 34 tộc người cùng sinh sống, những làng nghề truyền thống đặc sắc và các lễ hội độc đáo, đây là vùng đất hứa hẹn nhiều cơ hội cho việc phát triển các đô thị có bản sắc.

Cùng với sự phát triển chung của Vùng Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung đã hình thành dải đô thị ven biển, Thanh Hóa, Vinh, Huế, Đà Nẵng, sau khi cầu Cửa Đại, Đường ven biển Võ Chí Công được khánh thành thì chuỗi đô thị ven biển của Quảng Nam đang giữ vai trò chủ đạo trong việc tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía đông của tỉnh bao gồm các đô thị: Đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc, TP Hội An, Tam Kỳ, Chu Lai - Núi Thành.

Tuy nhiên: Quảng Nam là một tỉnh có địa hình phức tạp, 3/4 diện tích là đồi núi, độ dốc lớn, bị chia cắt bởi nhiều sông suối. Thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai: lũ quét, ngập lụt, lốc xoáy, sạt lở, động đất kích thích. Hệ thống sông có độ dốc lớn, lòng sông hẹp, hay bị cạn kiệt về mùa khô, khu vực hạ lưu thường xuyên bị ngập lụt vào mùa mưa… Việc phát triển thủy điện trên địa bàn đã không ít lần gây tai họa cho người dân ở hạ du (xã lũ, ngập úng, vỡ cống dẫn dòng, động đất…).

Các đô thị ven biển của tỉnh Quảng Nam cũng chịu tác động của của 4 tai biến chủ yếu liên quan đến biến đổi khí hậu bao gồm: (1)Tai biến bão kèm theo mưa lớn tạo sóng lớn sẽ phá hủy bờ và các công trình gần bờ (kể cả giao thông); (2)Tai biến lũ và ngập lụt; (3) Tai biến do triều cường và (4) Tai biến sạt lở, bồi tụ bờ sông, bờ biển. Chính vì vậy việc xây dựng, phát triển đô thị và hạ tầng đô thị nói chung và các khu vực ven biển phải lưu ý đến các yếu tố đặc thù và các tai biến do biến đổi khí hậu kể trên.

III. Kết cấu hạ tầng giao thông - Hạ tầng khung liên kết quan trọng 

3.1 Hệ thống giao thông đối ngoại (liên kết tỉnh với vùng và các địa phương khác): Quảng Nam là một tỉnh có đầy đủ các loại hình giao thông đối ngoại bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển và đường hàng không. Giao thông đối ngoại kết nối với giao thông địa phương tạo nên một hệ thống khá thống nhất, liên hoàn và thuận tiện:

- Giao thông đường bộ: Bao gồm 967 km đường bộ trong đó: Đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (91 km) và 10 quốc lộ (876 km): QL1A, QL14G, đường Hồ Chí Minh, đường Đông Trường Sơn; QL14D, QL14B, QL14E, QL40B, QL24C và QL14H. Hệ thống giao thông đường bộ được phân bố tương đối hợp lý với các trục dọc Bắc - Nam và các trục ngang Đông - Tây, kết hợp với hệ thống đường tỉnh, đường huyện, đường xã tạo nên mạng lưới giao thông thuận lợi.

- Giao thông đường sắt: Tuyến đường sắt Thống Nhất chạy qua tỉnh Quảng Nam 85 km nhìn chung chất lượng đảm bảo an toàn cho công tác chạy tàu. Tuy nhiên các ga chưa được xây dựng hiện đại, chưa đủ tiện nghi, chiều dài đường ga ngắn, tất cả đều chưa đạt 500 m.

- Giao thông thủy nội địa: Hiện nay trên địa bàn tỉnh Quảng Nam có 04 tuyến đường thủy nội địa quốc gia với tổng chiều dài 162,5 km.

- Giao thông hàng không: Cảng hàng không Chu Lai, cấp 4C, là sân nay nội địa; có diện tích lớn nhất trong các sân bay Việt Nam với 2.006 ha, nằm trong Khu kinh tế mở Chu Lai thuộc tỉnh Quảng Nam. Sân bay này hiện có 1 nhà ga hành khách công suất 1,2 triệu lượt khách/năm. 

- Giao thông đường biển: Tỉnh Quảng Nam hiện có 3 khu bến cảng gồm: bến cảng Chu Lai, bến cảng Kỳ Hà và bến cảng Gas.

3.2 Hệ thống giao thông đối nội (liên kết trong tỉnh)

Đường bộ: Đường tỉnh: Có 23 tuyến đường tỉnh với tổng chiều dài 508,6 km. Đường đô thị: Tổng chiều dài là 567,46 km, trong đó, đường bê tông nhựa dài 332 km chiếm 58,51%; Đường huyện: tổng chiều dài là 1983,4 km, trong đó, đường bê tông nhựa dài 92,01km chiếm 4,36%; Đường giao thông nông thôn (bao gồm đường xã và đường GTNT khác): tổng chiều dài khoảng 6.745 km, trong đó đường đã bê tông hoá dài khoảng 5.725 km chiếm 85%. Mạng lưới đường tỉnh đã được quan tâm đầu tư xây dựng mới và nâng cấp giai đoạn vừa qua đáp ứng nhu cầu đi lại vận chuyển hàng hóa, hành khách trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, kết nối thuận lợi với hệ thống quốc lộ, cao tốc hiện có. 

Tuy nhiên mạng lưới đường bộ tỉnh phân bố không đồng đều. Mật độ tập trung chủ yếu ở phía Đông. Giao thông vận tải khu vực phía Tây còn nhiều hạn chế do địa hình phức tạp, việc xây dựng gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều tuyến đường có hướng tuyến quanh co, mặt cắt hẹp, mặt đường xấu và bị xuống cấp chưa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển.

Đường thủy: Có 13 tuyến đường thủy nội địa với hơn 203 km sông kênh do địa phương quản lý. 

Năng lực vận chuyển đường sông thấp, nhiều tuyến sông có vai trò vận chuyển quan trọng đang ngày càng bị thu hẹp dòng chảy, mực nước trên các sông cạn dần do bồi lắng gây khó khăn cho các phương tiện vận tải khi lưu thông. Nhiều tuyến sông được ngăn lại làm thủy điện, dẫn đến cạn kiệt nước phía hạ lưu về mùa nắng và gâp ngập lụt về mùa mưa.

IV. Phát triển các đô thị ven biển dựa trên các trục giao thông quan trọng và vai trò của liên kết giao thông vùng

Nhìn chung, mô hình phát triển hệ thống đô thị của tỉnh Quảng Nam vẫn phát triển theo chuỗi dựa trên các tuyến trục giao thông chính đã được định hình và các trục giao thông liên kết dự kiến theo quy hoạch. 

- Trục kết nối Bắc Nam: Hiện đang phát triển dọc theo hai hành lang Bắc Nam: Dọc QL1A và dọc tuyến đường ven biển - Võ Chí Công bao gồm Hội An, Điện Bàn, Tam Kỳ, Chu Lai - Núi Thành và một số đô thị nhỏ khác. Đây là vùng động lực phát triển kinh tế và công nghiệp, có dân cư đông và phân bố khá tập trung, có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội khá phát triển. Từ tuyến ven biển tạo hành lang giao thông liên vùng nối liền giữa Đà Nẵng và Khu công nghiệp Dung Quất - Quảng Ngãi phục vụ phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ… của tỉnh Quảng Nam.

- Trục kết nối Đông Tây từ tuyến ven biển: Kết nối với QL14H, QL1A qua khu công nghiệp Đông Quế Sơn; Xây dựng trục chính Tam Hòa kết nối Tuyến ven biển với QL1A… thúc đẩy phát triển khu đô thị mới Tam Hòa, các khu du lịch ven biển.

- Trong tương lai cần triển khai thực hiện dự án xây dựng kết nối tuyến đường ven biển với trục Đông Trường Sơn với mục tiêu kết nối vùng Đông - Tây phía Bắc tỉnh Quảng Nam; Ưu tiên hình thành hệ thống hạ tầng kết nối đồng bộ tỉnh Quảng Nam với TP Đà Nẵng để đẩy mạnh phát triển khu kinh tế ven biển phía Đông. 

- Nghiên cứu triển khai xây dựng một số tuyến giao thông công cộng bao gồm: 

(1) Đà Nẵng - Hội An trong đó xe buýt nhanh (theo một số tiêu chí của BRT - vận tải khối lượng lớn) là phương án cần được xem xét lựa chọn; 

(2) Nghiên cứu xây dựng tuyến đường sắt đô thị (LRT) kết nối Đà Nẵng - Hội An - Tam Kỳ - Chu Lai theo tuyến đường bộ ven biển. 

Các tuyến giao thông công cộng được đầu tư xây dựng sẽ góp phần thúc đẩy các đô thị ven biển, các khu công nghiệp, các khu du lịch, nghỉ dưỡng dọc tuyến ven biển phát triển và mở rộng tạo điều kiện đi lại thuận tiện, nhanh chóng và dễ dàng cho người dân và khách du lịch. 

Thay lời kết

Liên kết vùng là thiết lập các mối quan hệ hợp tác giữa các vùng với nhau dựa trên các nguyên tắc các bên liên kết đều được hưởng thụ lợi ích của liên kết nhằm năng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Liên kết giao thông - kết cấu hạ tầng khung đóng vai trò không thể thiếu được trong liên kết vùng. Giao thông liên kết vùng góp phần mở rộng không gian và dư địa phát triển. Hy vọng Quảng Nam dựa trên lợi thế của mình sẽ tiếp tục có những đầu tư thỏa đáng cho hạ tầng liên kết để góp phần phát triển đô thị ven biển bền vững.

Ý kiến của bạn