Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) cần có đủ chế tài chấm dứt sở hữu chéo

20:16 23/11/2023
Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) trong bối cảnh hiện nay, đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai khẳng định, Nghị quyết của Trung ương và Quốc hội không đặt ra vấn đề xử lý sở hữu chéo mà là chấm dứt tình trạng sở hữu chéo.

Ai là chủ sở hữu thực sự của ngân hàng?

Chiều 23/11, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi). Quốc hội đã xem xét, chưa thông qua dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 6.

Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật trong bối cảnh hiện nay, đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai quan tâm đến vấn đề sở hữu chéo khẳng định, Nghị quyết của Trung ương và Quốc hội không đặt ra vấn đề xử lý sở hữu chéo mà là chấm dứt tình trạng sở hữu chéo.

Đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai. Ảnh: quochoi.vn.

Qua thực tế vụ việc của Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB) cũng như thực trạng đánh giá một số ngân hàng hiện nay, đại biểu Trịnh Xuân An cho biết, có 3 vấn đề về: Sở hữu chéo, chi phối và thao túng đối với hệ thống tín dụng, hệ thống ngân hàng, đang tạo ra những rủi ro, những vấn đề rất cấp bách cần xử lý triệt để.

Đại biểu Trịnh Xuân An nêu quan điểm, sở hữu chéo, chi phối và thao túng là những thủ thuật rất tinh vi và thường là vô hình. Tuy nhiên, đối với đối tượng vô hình và thường xuyên biến đổi này mà dùng các công cụ Luật đang thiết kế như giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần quy định tại Điều 63, giảm hạn mức cấp tín dụng tại Điều 136 và mở rộng đối tượng không được thực hiện các nhiệm vụ ở Điều 42, Điều 43 của dự thảo Luật, là đang lấy cái hữu hình để trị cái vô hình, thì hiệu quả sẽ không cao.

Vấn đề cốt lõi của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay đang nằm ở khâu quản trị. Để chống sở hữu chéo, thao túng, chi phối trong hệ thống ngân hàng, thì yếu tố hàng đầu là phải xem được cá nhân, tổ chức nào là chủ sở hữu thực sự của ngân hàng. Do đó, dự thảo Luật phải xây dựng được khung khổ pháp lý nhằm xác định được cá nhân, tổ chức nắm quyền chi phối, ảnh hưởng đến việc ra quyết định trong hoạt động của ngân hàng.

Minh bạch thông tin và kiểm soát dòng tiền

Để có được khung khổ pháp lý nhằm xác định cá nhân, tổ chức nắm quyên chi phối hoạt động ngân hàng, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị dự thảo Luật quy định 2 vấn đề cụ thể. Thứ nhất, phải minh bạch thông tin cho tất cả các cá nhân, tổ chức là cổ đông của ngân hàng thương mại, thay vì việc giảm tỷ lệ sở hữu. Xác định nghĩa vụ công bố thông tin đối với cổ đông tổ chức và cá nhân và nhóm người có liên quan sở hữu cổ phần của tổ chức tín dụng.

Vấn đề minh bạch thông tin hiện nay đã có Luật Chứng khoán quy định đối với các tổ chức niêm yết, nhưng vẫn bị lách luật khi các tổ chức không niêm yết…

Thứ hai, phải kiểm soát được dòng tiền, nguồn tiền góp vốn thông qua cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt và áp dụng kiểm soát dữ liệu cá nhân. Dòng tiền không tự nhiên có, mà phải có nguồn gốc từ đâu đó, từ cá nhân nào, từ tổ chức nào? Vụ án liên quan đến Vạn Thịnh Phát cho ta bài học như vậy.

Với tinh thần đó, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị cân nhắc giữ nguyên quy định hiện hành về tỷ lệ sở hữu cổ phần tại Điều 63 và giới hạn cấp tín dụng tại Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng, không nhất thiết phải thay đổi.

Việc xác định lộ trình như đề xuất trong dự thảo Luật chưa đủ cơ sở. Hiện nay, việc giữ lại tỷ lệ cổ phần đối với cá nhân là 5% là hợp lý, nhưng đối với tổ chức thì cần phải đánh giá thêm. Nếu giảm tỷ lệ sở hữu có thể gây xáo trộn không cần thiết và thậm chí gây ra những đột biến không hay đối với nền kinh tế. Đối với những dự án tốt, doanh nghiệp tốt có thể cho vay với tỷ lệ cao.

Liên quan đến vấn đề quy định tại điểm c khoản 1 Điều 62 dự thảo Luật về nghĩa vụ của cổ đông là không được góp vốn mua cổ phần của tổ chức tín dụng dưới tên của cá nhân, pháp nhân khác dưới mọi hình thức, trừ trường hợp ủy thác. Đây là vấn đề mà vụ án SCB vừa qua thể hiện rất rõ việc nhờ đứng tên. Tuy nhiên, đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng, quy định này không cụ thể, rất chung chung.

“Thế nào là nhờ góp vốn dưới tên người khác? Quy định này triển khai trong thực tế sẽ như thế nào? Đề nghị quy định cụ thể để có cơ sở, phương pháp, cách thức phòng ngừa được trước những “ma trận”, dưới tên mĩ miều là “hệ sinh thái”, do các ông “bầu”, các “madam” đứng sau các ngân hàng dựng lên…

Về tổ chức thanh tra và giám sát, đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng cần thiết kế một mô hình giám sát tài chính độc lập. Hiện nay có một chương về thanh tra, giám sát ngân hàng trong Luật Ngân hàng nhà nước nhưng chưa đủ, lớp phòng thủ này rất dễ bị xuyên thủng, cần có nhiều lớp và phải có cơ quan độc lập. Cơ quan này nhiều nước đã làm, như Trung Quốc, đó là kinh nghiệm rất tốt để cơ quan soạn thảo dự án Luật tiếp tục nghiên cứu.

Theo đại biểu Trịnh Xuân An, hiện đang có khoảng 50 ngân hàng lớn nhỏ, có những ngân hàng rất tốt, nhưng cũng có những ngân hàng phải đánh giá thêm. Cần rà soát lại toàn bộ hệ thống 50 ngân hàng này xem có cần thiết có tới 50 ngân hàng. Ngân hàng nào yếu quá nên xử lý lại để bảo đảm cả hệ thống có ít ngân hàng nhưng ngân hàng khỏe thì tốt cho nền kinh tế.

Bình luận