Luật Kiến trúc đi vào cuộc sống, hoạt động hành nghề kiến trúc lành mạnh hơn

Nền tảng pháp lý quan trọng và đầy đủ

Hội Kiến trúc sư Việt Nam (Hội KTS Việt Nam) vừa tổ chức Hội thảo “Hành nghề kiến trúc - sau 2 năm thực hiện Luật Kiến trúc 2019” vào ngày 18/8. Hội thảo có sự tham gia của đại diện Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng), Hội KTS một số tỉnh, thành, đại diện các cơ quan quản lý về kiến trúc các địa phương, đông đảo các KTS có chuyên môn, uy tín.

Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp của các đại biểu tham dự, chủ yếu tập trung nêu bật những kết quả đạt được sau khi Luật Kiến trúc có hiệu lực thi hành. Đồng thời, đưa ra những phân tích, góc nhìn về một số tồn tại, chưa hợp lý trong quá trình thực thi luật này.

Theo Hội KTS Việt Nam, Luật Kiến trúc được thông qua tháng 6 năm 2019, có hiệu lực thi hành từ tháng 7 năm 2020, đánh dấu kết quả hơn 10 năm nghiên cứu và thúc đẩy sự ra đời của Luật. Lần đầu tiên nước ta có một luật điều chỉnh hoạt động nghề nghiệp trong lĩnh vực kiến trúc.

Năm 2022 là năm thứ hai triển khai Luật Kiến trúc trên cả nước, trong đó có nội dung quan trọng của luật là lĩnh vực hành nghề kiến trúc.

Điểm lại tình hình thực hiện Luật Kiến trúc trong lĩnh vực hàng nghề kiến trúc, KTS Đặng Kim Khôi, Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho biết, các văn bản pháp luật hướng dẫn như Nghị định 85/2020/NĐ-CP, ngày 17/7/2020 về việc Quy định chi tiết một số điều của Luật Kiến trúc; Quyết định số 01/QĐ-KTSVN, ngày 12/01/2021 của Hội KTS Việt KTS hành nghề”; Quyết định số 04 /QĐ-KTSVN, ngày 12/01/2021 của Hội KTS Việt Nam về việc ban hành “Quy định chi tiết Bảng tính điểm phát triển nghề nghiệp liên tục đối với các hoạt động phát triển nghề nghiệp liên tục của KTS hành nghề”; Quyết định số 18/QĐ-KTSVN, ngày 06/4/2021 của Hội KTS Việt Nam về việc ban hành “Quy định Chương trình, tài liệu phục vụ sát hạch; Bộ câu hỏi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc” và các văn bản liên quan khác (các thông tư qui định quy trình thủ tục, các quyết định giao nhiệm vụ của Bộ Xây dựng) đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng và đầy đủ để đưa Luật Kiến trúc đi vào cuộc sống.

Theo Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Bộ Xây dựng đã giao cho 10 đơn vị có đủ điều kiện nhiệm vụ tổ chức thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Các đơn vị này chủ yếu đại diện cho 3 nhóm đơn vị: Hội nghề nghiệp, trường đại học và viện, học viện có nghiên cứu về kiến trúc thực hiện các hoạt động phát triển Nghề nghiệp liên tục (CPD) cho KTS hành nghề liên quan.

Hội KTS Việt Nam với tư cách là cơ quan được Chính phủ giao xây dựng 3 nhóm văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Kiến trúc.

Cụ thể, là Quy tắc ứng xử nghề nghiệp của KTS hành nghề; Bảng tính điểm phát triển nghề nghiệp liên tục và Bộ câu hỏi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề.

Với nhiệm vụ được giao, Hội KTS Việt Nam đã chủ động tham gia vào tất cả các lĩnh vực hành nghề kiến trúc, đồng thời chia sẻ, trao đổi, các giải pháp tháo gỡ vướng mắc khi thực thi Luật Kiến trúc.

“Trong 2 năm qua, lãnh đạo Hội đã trao đổi, chia sẻ chuyên môn với các Hội, chi Hội cơ sở, các Hội KTS Trẻ các vùng miền... để làm rõ, thống nhất quan điểm, và về các vướng mắc cần tháo gỡ. Đặc biệt là việc triển khai các chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực kiến trúc, trong đó có công tác hành nghề của kiến trúc sư tại địa phương” -  KTS Đặng Kim Khôi, Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho biết.

Tiếp tục đề xuất, bổ sung

Sau 2 năm thực hiện Luật Kiến trúc, khoảng 2.200 KTS đã dự thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề, bước đầu đạt được kết quả tích cực. Các sở chuyên ngành địa phương đã cấp chứng chỉ hành nghề cho các KTS, đảm bảo hành nghề liên tục cho các KTS.

Đến nay, có 20/63 tỉnh, thành đã chấp chứng chỉ hành nghề cho các KTS, tập trung chủ yếu tại Hà Nội với 500 chứng chỉ hành nghề và TP.HCM khoảng 150 chứng chỉ hành nghề.

Qua thống kê, tình hình tổ chức thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc tại các đơn vị được Bộ Xây dựng giao nhiệm vụ, Học viện Cán bộ Quản lý Xây dựng và Đô thị, Hội KTS TP.HCM, Hiệp hội Tư vấn Xây dựng Việt Nam vẫn là những đơn vị dẫn đầu trong công tác cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Đáng chú ý, đối với bảng điểm và hoạt động phát triển nghề nghiệp liên tục của KTS hành nghề, đến nay đã thu hút được hơn 24 nghìn lượt KTS tham gia.

Đánh giá về hoạt động “Hành nghề kiến trúc - sau 2 năm thực hiện Luật Kiến trúc 2019”, KTS Phạm Khánh Toàn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Hành nghề Kiến trúc (Hội KTS Việt Nam) khẳng định, Luật Kiến trúc được ban hành khẳng định vị thế quan trọng của kiến trúc và KTS trong đời sống xã hội. Đó là cơ sở để kiểm soát việc hành nghề của KTS, đồng thời nâng cao trách nhiệm, năng lực, chất lượng cung cấp dịch vụ.

KTS Phạm Khánh Toàn nhấn mạnh, từ khi Luật Kiến trúc có hiệu lực, hoạt động hành nghề kiến trúc trở nên lành mạnh hơn và giảm bớt những mâu thuẫn, cạnh tranh…giữa các đơn vị tư vấn.

Nhìn nhận về việc thực hiện Luật Kiến trúc trong lĩnh vực hành nghề kiến trúc, KTS Tạ Quốc Thắng, Chuyên viên Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho rằng, kể từ khi Luật Kiến trúc có hiệu lực đã thể hiện bức tranh thực tiễn rất đầy đủ, trong đó có hoạt động hành nghề kiến trúc.

KTS Tạ Quốc Thắng cũng cho biết, ghi nhận và tiếp thu những ý kiến đóng góp của các tổ chức, Hội, Hiệp hội, KTS…về các mặt thực hiện của Luật Kiến trúc, thời gian tới sẽ có báo cáo với Bộ Xây dựng để có những phương án, kiến nghị phù hợp.

Còn ông Nguyễn Minh Tú, Trưởng khoa Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Học viện Cán bộ Quản lý Xây dựng và Đô thị) chia sẻ, qua 2 năm thi hành Luật Kiến trúc đã đạt được kết quả nhiều mặt.

“Cụ thể, sau khi tham gia CPD đã giúp các KTS nâng cao năng lực, trách nhiệm nghề nghiệp hành nghề. Việc thực hiện theo quy định của pháp luật và đúng với nội dung quy tắc ứng xử nghề nghiệp ngoài tránh được rủi ro về pháp lý khi hành nghề còn giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các KTS” - ông Nguyễn Minh Tú phân tích.

Ở một góc nhìn khác, ông Trần Việt Thắng, đại diện Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội cho rằng, bên cạnh những kết quả tốt đẹp đã đạt được sau 2 năm triển Luật Kiến trúc còn tồn tại một số vướng mắc bất cập trong công tác hành nghề của KTS.

“KTS thực hiện thiết kế công trình, thiết kế các tác phẩm kiến trúc nhưng hầu như chúng ta không nhìn thấy sự chuyển hóa giá trị của nó trong điểm CPD. Dẫn đến tình trạng không phân hạng KTS…” - Đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội nêu ý kiến.

Cùng băn khoăn trên, chia sẻ tại Hội thảo, KTS Đặng Kim Khôi nêu một số hạn chế, tồn tại trong công tác: thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc (gia hạn không có thời gian giới hạn, phân hạng chứng chỉ (hạng 1) gặp vấn đề khi gia hạn theo Luật Kiến trúc, gia hạn theo lĩnh vực đã ghi từ trước, thi sát hạch chung hay phân theo chuyên ngành 7 lĩnh vực dịch vụ kiến trúc như trong luật…); Chưa có cơ chế cụ thể đánh giá, phát hiện xử lý các hành vi không phù hợp với quy tắc ứng xử nghề nghiệp; Quản lý hệ thống phát triển nghề nghiệp liên tục (nội dung, khung chương trình, đội ngũ diễn giả), cách tính điểm, tích điểm CPD và cách theo dõi quá trình phát triển nghề nghiệp liên tục hàng năm của KTS…

Về vấn đề này, KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho biết, Hội sẽ tiếp thu toàn bộ các ý kiến góp ý tại Hội thảo “Hành nghề kiến trúc - sau 2 năm thực hiện Luật Kiến trúc 2019”, sau đó sàng lọc các nội dung cơ bản để có những đề xuất với Bộ Xây dựng, từ đó làm cơ sở để trình Chính phủ, Nhà nước xem xét.