Mô hình quản lý không gian công cộng ven biển Phú Quốc

1. Nhận diện và đặc điểm KGCC ven biển TP Phú Quốc

Trên thế giới các thành phố được quy hoạch, xây dựng và quản lý đang thay đổi nhanh chóng, việc cung cấp không gian công cộng (KGCC) trong các thành phố và các dự án phát triển mới đã trở thành một yếu tố quan trọng để tăng sức hấp dẫn, sự hài lòng, khuyến khích một cuộc sống đô thị lành mạnh.

KGCC rất quan trọng vì chúng là không gian tương tác giữa con người với nhau; tiếp cận các hoạt động thương mại và dịch vụ công cộng; cung cấp không gian để giải trí, tập thể dục và tái tạo, đẩy mạnh giáo dục và văn hoá; thúc đẩy tính giao lưu và tự do ngôn luận; có ý nghĩa quan trọng đối với ký ức cá nhân, tập thể và bản sắc cộng đồng; có ý nghĩa sống còn trong việc tích hợp các hệ sinh thái kiến trúc và xác định hình ảnh của thành phố; là một trong những công cụ chính để chính quyền xây dựng sự giàu có về kinh tế - xã hội và nâng cấp không gian đô thị.

Trong xã hội hiện đại, việc cung cấp các KGCC thường được thúc đẩy bởi động cơ vì lợi nhuận và hoàn vốn đầu tư hơn là lợi ích công cộng. Phát triển KGCC thường không phải là nỗ lực chủ yếu của chính quyền, công chúng mà liên quan đến sự tham gia đáng kể của khu vực tư nhân từ giai đoạn lập quy hoạch, cấp vốn, xây dựng và quản lý. Nhiều kinh nghiệm cũng cho thấy các đô thị đều có khả năng nâng cao năng lực xây dựng và duy trì KGCC chất lượng cao thông qua sự tham gia của các chủ thể tư nhân.

TP Phú Quốc với đặc điểm là đảo, với 04 mặt giáp biển nên đặc điểm các KGCC ven biển có sự khác biệt với các đô thị lớn, các thành phố ven biển tại Việt Nam. Trong đó, KGCC ven biển TP Phú Quốc là các không gian mở, bán tự nhiên hoặc nhân tạo, nằm trong khu vực ven biển của TP Phú Quốc có những đặc điểm riêng biệt gồm: các bãi biển và công viên ven biển (khu vực bãi tắm biển và các công viên được xây dựng dọc theo bờ biển); Quảng trường biển và các không gian kết nối xuống biển (bao gồm các quảng trường được xây dựng gần biển, các dải cây xanh hoặc đường giao thông tạo điều kiện cho cộng đồng tiếp cận không gian biển). Cụ thể:

a. Bãi biển và bãi tắm công cộng 

Theo thống kê, các bãi biển và bãi tắm công cộng dài khoảng 150km đường bờ biển, trong đó các bãi tắm chiều dài khoảng 73,9km và còn lại là các bờ đá ven biển. Các bãi tắm công cộng chủ yếu gắn liền với các công viên ven biển: gồm 21 bãi biển và công viên ven biển. Tuy nhiên một số bãi biển đã gắn với các không gian của các khu du lịch tương đối khép kín hạn chế quyền tiếp cận của cộng đồng, cụ thể: 

+ 09 bãi biển và công viên ven biển, dài 46,1 km, phục vụ cho cộng đồng. 

+ 11 bãi biển và công viên ven biển, dài 34,5 km, gắn liền với các khu du lịch khép kín, có hạn chế tiếp cận của cộng đồng.

Bảng 1. Hệ thống các bãi biển và công viên ven biển TP Phú Quốc

b. Quảng trường ven biển

Hệ thống quảng trường ven biển TP Phú Quốc cũng có sự phân biệt giữa hệ thống các quảng trưởng do nguồn lực nhà nước đầu tư và khối tư nhân đầu tư xây dựng và vận hành. 

Quảng trường biển và dải cây xanh kết nối xuống biển hiện đã được nhà nước đầu tư 2 khu quảng trường (bãi Bà Kèo (đường số 13) và bãi Dinh Cậu) và Tư nhân đầu tư 05 khu quảng trường (Bãi Khem, Bãi Cầu Hôn, Bãi Vựa Muối, Bãi Trường (Bimgroup) và Bãi Dài). Còn 14 khu quảng trường theo quy hoạch chưa được đầu tư, đây là các khu vực tiềm năng, cần có mô hình quản lý đầu tư xây dựng, vận hành hợp lý nhằm sớm xây dựng đưa vào sử dụng phục vụ người dân, du khách và cộng đồng.

c. Đường ven biển

TP Phú Quốc và tỉnh Kiên Giang đã đầu tư xây dựng nhiều tuyến đường ven biển, tạo nên kết nối trực tiếp của người dân với biển như: Dự án Đường số 13 (khu du lịch Bà Kèo - Cửa Lấp giai đoạn 1);  Dự án Nâng cấp bờ kè và công viên Bạch Đằng; Dự án Nâng cấp bờ kè và công viên Bạch Đằng; Dự án Đường ven biển Bãi Trường (2021-2023). 

Trong đó, dự án Tuyến đường ven biển Bãi Trường đi qua 39 dự án có mặt biển đã tạo nên một tuyến đi bộ dọc biển lý tưởng, góp phần hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng, nhu cầu tiếp cận biển của cộng đồng dân cư, kết nối các quảng trường dọc biển và các dự án liền kề. Dự án được phê duyệt theo Quyết định số 7223/QĐ-UBND ngày 30/12/2020, dài khoảng 10,6km, tổng mức đầu tư khoảng 124 tỷ đồng. Tuyến đường có mặt cắt ngang dãy cây xanh không xây dựng công trình 10m (chủ đầu tư quản lý), đường đi bộ 6m, phần hành lang cây xanh (không xây dựng công trình) 10m, hành lang biển 50m, tổng cộng 76m. 

Dự án thực hiện với hình thức đầu tư xây dựng do Nhà nước và Doanh nghiệp cùng làm, đã có sự chia sẻ, phối hợp, thỏa thuận giữa nhà nước và doanh nghiệp trong thực hiện vận hành dự án.

2. Ba lớp, bốn phân vùng và 12 phân khu quản lý KGCC ven biển TP Phú Quốc

Ba lớp không gian ven biển

Lớp vùng bờ: Lớp đầu tiên tính từ đường giới hạn (đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm) về phía đất liền, có chiều rộng từ 30m (bãi đá) - 50m (bãi cát); Là lớp không gian là không được xây dựng công trình gồm 23 khu vực được xác định cụ thể theo Quyết định số 2044/QĐ-UBND ngày 20/08/2021 của UBND tỉnh Kiên Giang về phê duyệt danh mục các khu vực phải thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển. Các ranh giới lớp vùng bờ đã được cụ thể hóa trong các đồ án quy hoạch, dự án đầu tư xây dựng ven biển TP Phú Quốc. Các KGCC ven biển thuộc 23 khu vực kiểm soát có thể được đầu tư xây dựng công trình trong giới hạn từ 30-50m phù hợp với các đồ án quy hoạch, dự án đã được phê duyệt. 

Lớp bờ biển: Là lớp thứ hai, tính từ đường giới hạn (đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm) về phía đất liền, có chiều rộng từ 100m; Là lớp không gian không được xây dựng công trình và phải thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển gồm 7 khu vực thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển theo quy định tại Khoản 1, Điều 79 của Luật Tài nguyên, Môi trường biển và Hải đảo. Ngoài một số khu vực nằm trong 23 khu vực theo Quyết định số 2044/QĐ-UBND ngày 20/08/2021 được phép xây dựng công trình trong giới hạn 30-50m. Các khu vực ven biển còn lại đều là khu vực không đầu tư xây dựng các công trình, KGCC ven biển lớp thứ hai này chủ yếu là các bãi tắm, bãi cát, bãi đá, quảng trường, công viên cây xanh. 

Lớp công trình ven biển: Là lớp thứ ba, tính từ đường giới hạn (đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm) về phía đất liền có chiều rộng từ 100-300m, là lớp không gian được phép xây dựng các công trình, xây dựng các không gian công cộng kết hợp công trình, quảng trường và các công trình tiện tích, dịch vụ ven biển, công viên, vườn hoa... Các chức năng KGCC ven biển sẽ được cụ thể hóa và quản lý theo các đồ án quy hoạch.

Bốn vùng kiểm soát

Phân vùng KGCC ven biển Phú Quốc cần được xét đến khai thác các vùng phát triển chức năng  được chia làm 04 phân vùng lớn phù hợp theo định hướng của QHCPQ2040 và đặc điểm về địa hình, điều kiện tự nhiên của TP Phú Quốc gồm Vùng A - Vùng bảo tồn, bảo vệ; Vùng B - Vùng phát triển đô thị phía Tây; Vùng C - Vùng phát triển đô thị phía Tây Nam; Vùng D -  Quần đảo Nam An Thới

Mười hai phân khu phát triển

Hệ thống các KGCC ven biển TP Phú Quốc được quản lý theo 12 phân khu phát triển bằng công cụ quy hoạch của 12 đồ án án QHPK theo các ranh giới được QHCPQ2040 xác lập.

Hệ thống 12 đồ án QHPK sẽ quy định các nội dung về không gian, chức năng sử dụng, công trình kiến trúc, giao thông, hạ tầng kỹ thuật… phục vụ cho các KGCC ven biển.

3. Kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam trong quản lý KGCC ven biển

KGCC ven biển TP Hạ Long

KGCC của TP Hạ Long gồm các bãi tắm biển, quảng trường, công viên, các tuyến phố đi bộ. KGCC được thiết kế khá đẹp, hội tụ các yếu tố cơ bản của đô thị hiện đại. Dù đã được đầu tư về nhiều mặt nhưng nhìn chung KGCC ven biển vẫn còn có nhiều hạn chế như việc khai thác và sử dụng KGCC chưa hiệu quả, thiếu các không gian để tổ chức các sự kiện, lễ hội, các bãi tắm thiếu các dịch vụ tiện ích. Bên cạnh đó, không gian mở hướng ra biển bị hạn chế bởi các công trình thương mại dịch vụ, hàng quán. Tỉnh Quảng Ninh đã ban hành các văn bản quy định về quản lý các bãi tắm trên địa bàn tỉnh để khai thác tốt nhất các bãi tắm, các dịch vụ trên mặt biển để phục vụ cộng đồng. 

KGCC ven biển TP Đà Nẵng

KGCC ven biển thành phố tập trung chủ yếu ở phía Bắc của bờ biển thành phố, khoảng cách đi lại ngắn, mọi người đều có thể tiếp cận những không gian với đầy đủ dịch vụ và chất lượng cao. Không gian kiến trúc cảnh quan của các KGCC, bãi biển còn đơn điệu, HTKT về xử lý môi trường còn hạn chế, tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống người dân và du khách. Tổ chức giao thông kết nối từ các khu chức năng của đô thị tới các KGCC ven biển chưa tốt, các hoạt động ven biển chưa kết nối với mặt biển bằng các đường cầu dẫn ra biển, thiếu các bãi xe công cộng làm đầu mối giao thông. 

TP Đà Nẵng đã học hỏi theo kinh nghiệm của các đô thị trên thế giới như Miami (Mỹ), Rio de Janero (Brazil), Cancun (Mexico), đó là phân chia KGCC ven biển thành hai khu vực công cộng và riêng tư vừa đảm bảo phục vụ cộng đồng và khuyến khích khu vực tư nhân trong phát triển kinh tế nói chung và KGCC ven biển nói riêng.
KGCC ven biển TP Nha Trang

Loại hình không gian mở và cây xanh chủ yếu là dạng tĩnh, các điểm công viên giải trí có tính động chưa được đầu tư nhiều về chất lượng và đang ngày càng xuống cấp, giảm thu hút đối với du khách. Hiện trạng quỹ đất khai thác cho các hoạt động dịch vụ công cộng và du lịch ven biển chiếm tỷ lệ khoảng 5,32%, chưa phát huy hiệu quả của KGCC ven biển. Năm 2019, UBND tỉnh Khánh Hoà ban hành quy chế cụ thể quản lý quy hoạch, kiến trúc khu đô thị ven biển TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà.

Luật bờ biển cộng hòa Pháp

Luật quy định các nguyên tắc bắt buộc trong công tác quản lý vùng bờ như: tạo sự phát triển liên tục của các khu vực dân cư ven biển hiện hữu, tránh phát triển theo “vệt dầu loang”; hạn chế mở rộng khu vực đô thị hóa ra gần mép nước; thiết lập hành lang không đô thị hóa rộng 100m dọc mép nước; bảo vệ các khu vực cảnh quan thiên nhiên, sinh thái, điểm nhìn đẹp; cấm xây dựng mới các đường giao thông chính trong khoảng cách 2000m tính từ mép nước

Luật quản lý vùng bờ biển tại Mỹ

Luật quản lý vùng ven biển (Coastal Zone Management Act) được Mỹ thông qua năm 1972 nhằm tăng cường sự tham gia và phối hợp của các bên liên quan trong việc quản lý vùng ven biển, cân bằng và điều tiết về lợi ích ở vùng ven biển giữa các nhóm. CZMA cho phép các tiểu bang xây dựng kế hoạch quản lý vùng ven biển và có thể điều chỉnh chương trình quản lý vùng ven biển phù hợp với bối cảnh và nhu cầu của Bang mình.

Trong đó, các chính sách ưu tiên gồm: (1) bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, (2) quản lý phát triển vùng ven biển để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do không tính toán đến lũ lụt, bão, NBD, lún đất, xâm nhập mặn, (3) cải thiện, bảo vệ và phục hồi chất lượng nước vùng bờ biển, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, (4) ưu tiên cho mục đích sử dụng ven biển như: quốc phòng, năng lượng, phát triển thuỷ sản, vui chơi giải trí, bến cảng và giao thông vận tải, (5) tiếp cận công cộng tới các bờ biển để phục vụ cho các mục đích giải trí, (6) hỗ trợ trong việc tái phát triển cảnh quan đô  thị ven biển, bảo tồn và phục hồi khu vực tính chất lịch sử, văn hóa và thẩm mỹ, (7) kiểm soát ô nhiễm cơ sở nuôi trồng thủy sản trong khu vực ven biển.

Quyền tiếp cận bờ biển ở Honolulu

Nature Resources and Public Open Space coi “Không gian mở” là một thuật ngữ rộng liên quan đến các khu vực thường không có tòa nhà nhưng có thể bao gồm các công viên, không gian giải trí, khu bảo tồn thiên nhiên hoặc không gian tụ tập công cộng. Họ có thể cung cấp các tiện ích công cộng như ghế dài, bàn nhỏ, ánh sáng và các tính năng về nước. Chúng thường có cảnh quan đẹp và phục vụ nhiều mục đích (giữ nước mưa, bảo tồn lịch sử và văn hóa, bảo tồn thiên nhiên, ngắm cảnh và tạo địa điểm). 

Quyền tiếp cận bờ biển: Với số lượng các dự án phát triển mới, điều quan trọng là công chúng không bị mất khả năng tiếp cận các khu vực bờ biển. Có thể cần phải có những yêu cầu chặt chẽ hơn về quyền sử dụng đất công cộng áp đặt trên đất tư nhân. Chính sách hoạt động của Thành phố là cung cấp quyền tiếp cận bãi biển cứ sau 1/4 dặm ở các khu vực ven biển đô thị và cứ 1/2 dặm ở các khu vực ven biển nông thôn.

4. Yêu cầu quản lý KGCC ven biển TP Phú Quốc

TP Phú Quốc là đô thị biển đảo, có những điều kiện đặc thù về tự nhiên, cảnh quan, khí hậu, do vậy các KGCC ven biển TP Phú Quốc cần có các yêu cầu về quản lý được xét với mọi đối tượng, loại hình KGCC ven biển nhằm đảm bảo hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến sự phát triển bền vững của đảo Phú Quốc.

Dựa trên các nhận diện, phân tích về phân vùng KGCC ven biển Phú Quốc cần đảm bảo các yêu cầu tập trung vào 09 nhóm nội dung: (1) Phân vùng quản lý, (2) Tiêu chí quản lý (3) Mô hình quản lý, (4). Bộ máy quản lý, (5) Cơ chế & chính sách, (6) Sự tham gia của 3 khu vực nhà nước- tư nhân- cộng đồng dân cư, (7) Công cụ quản lý, (8) Ứng dụng khoa học công nghệ, (9) Phát triển bền vững & ứng phó BĐKH với các yêu cầu quản lý, cụ thể như sau.

Bảng 2. Yêu cầu quản lý KGCC ven biển TP Phú Quốc

5. Mô hình quản lý KGCC ven biển chia sẻ TP Phú Quốc

Các không gian dự án ven biển được số lượng lớn các dự án của các nhà đầu tư tư nhân triển khai, chủ yếu tập trung tại các khu vực ven biển với các chức năng dịch vụ, du lịch chiếm tỷ trọng khoảng 73%. Trên thực tế các nhà đầu tư tư nhân đã thực hiện đầu tư và đã tạo nên nhiều không gian mở, nơi tập trung, thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế trên địa bàn thành phố.

Các không gian này tại nhiều khu vực được mở cửa tự do cho mọi đối tượng bao gồm cả người dân thành phố có thể sử dụng và các khách du lịch nói chung của thành phố. Ngoài việc đầu tư khai thác và vận hành kinh doanh, các không gian này đã tạo nên được các điểm nhấn cảnh quan, hình ảnh của thành phố biển Phú Quốc, nổi bật như cầu "Hôn" Kiss Bridge, Kiss The Stars, Địa Trung Hải Phú Quốc.

Theo kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn phát triển KGCC do các chủ đầu tư đã và đang thực hiện tại Phú Quốc. Trong tương lai nhằm thu hút được các nguồn lực xã hội trong xây dựng các KGCC ven biển đã được xác định trong đồ án QHCPQ, việc nghiên cứu áp dụng các mô hình đầu tư, vận hành khai thác có sự tham gia của các nhà đầu tư là cần thiết và phù hợp với thực tiễn và xu thế hoàn thiện khung thể chế pháp luật ở Việt Nam: 

Tác giả đề xuất 04 mô hình quản lý quản lý KGCC ven biển Phú Quốc nhằm quản lý, khai thác sử dụng, vận hành tối ưu, khai thác được nguồn lực xã hội, gồm: 

+ Mô hình KGCC ven biển công cộng (Mô hình 1) là KGCC do khu vực nhà nước đầu tư, quản lý, vận hành và khai thác sử dụng; 

+ Mô hình KGCC ven biển cộng đồng (Mô hình 2) là KGCC do nhà nước đầu tư, quản lý và trao quyền khai thác sử dụng với cộng đồng; 

+ Mô hình KGCC ven biển xã hội hóa (Mô hình 3) là KGCC do khu vực tư nhân đầu tư, vận hành, quản lý và khai thác sử dụng; 

+ Mô hình KGCC ven biển chia sẻ (Mô hình 4) là KGCC do khu vực tư nhân đầu tư, quản lý, vận hành và chia sẻ quyền khai thác sử dụng với cộng đồng.

Trong đó, các KGCC thuộc các khu vực ven biển gắn với các bãi biển áp dụng các mô hình quản lý có khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia tương ứng với khoảng 39,9km đường bờ biển, có tỷ trọng 46,12% . Dự kiến mô hình KGCC ven biển xã hội hóa (Mô hình 3) là KGCC do khu vực tư nhân đầu tư, vận hành, quản lý và khai thác sử dụng  9,9km đường bờ biển, có tỷ trọng khoảng 11,44%; Đây xác định là các khu vực bờ biển có vị trí nằm xa các khu dân cư, khó tiếp cận và gắn liền với các khu du lịch sinh thái cao cấp, khách sạn có tiêu chuẩn từ 5 sao trở lên và khép kín trong một quần thể. Hướng đến chuyển giao hoàn toàn quyền quản lý cho khu vực này nhằm đảm bảo sự đồng bộ trong đầu tư và vận hành với các tiêu chuẩn, tiêu chí cao nhất, nhằm tạo nên các điểm nhấn độc đáo, riêng biệt đem lại sức hút và sự phát triển chung của TP Phú Quốc.

Mô hình KGCC ven biển chia sẻ (Mô hình 4) là mô hình sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong các KGCC do khu vực tư nhân đầu tư, quản lý, vận hành và chia sẻ quyền khai thác sử dụng với cộng đồng, gồm khoảng 30km đường bờ biển, có tỷ trọng 34,68%, có các nội dung cụ thể như sau:  

a. Đặc điểm mô hình: là KGCC do khu vực tư nhân đầu tư, quản lý, vận hành và chia sẻ quyền khai thác sử dụng với cộng đồng.

b. Mô hình quản lý có sự tham gia: Nhà nước đóng vai trò chủ thể quản lý nhà nước phê duyệt dự án đầu tư, nhà đầu tư được giao thực hiện đầu tư, xây dựng, quản lý và vận hành, khai thác và chia sẻ quyền khai thác sử dụng với cộng đồng. Sự tham gia của tư nhân đóng vai trò chủ đạo quyết định phù hợp với các nội dung đã được phê duyệt và các cam kết với nhà nước và sự chia sẻ quyền sử dụng với cộng đồng. 

c. Đối tượng quản lý và sử dụng KGCC ven biển công cộng: Nhà nước quản lý nhà nước, nhà đầu tư thực hiện quản lý đầu tư xây dựng và vận hành khai thác sử dụng và chia sẻ một phần sử dụng với cộng đồng. Các KGCC ven biển cộng đồng phục vụ chủ yếu cho khách du lịch và các hoạt động cộng đồng. 

d. Nguồn lực và phạm vi áp dụng: Sử dụng nguồn lực tư nhân, áp dụng tại các khu vực phát triển đa chức năng, có điều kiện phù hợp, gắn với các dự án đầu tư tư nhân, khuyến khích áp dụng rộng rãi.

e. Địa điểm có thể áp dụng: 

Khu vực này gắn liền với khu du lịch sinh thái cao cấp, khách sạn có tiêu chuẩn từ 5 sao trở lên, vị trí và điều kiện địa hình đặc thù, biệt lập, khép kín trong một quần thể, tạo điểm nhấn độc đáo, riêng biệt, cách xa các khu khu dân cư. Các khu du lịch sinh thái Premier Village Phu Quoc Resort, khu bãi biển Cầu Hôn, khu Park Hyatt Phú Quốc, khu du lịch và dân cư Rạch Tràm, khu du lịch và dân cư Rạch Vẹm. Chiều dài khoảng 9,9km, gồm 05 khu vực, khu Mũi Ông Đọi, bãi biển Cầu Hôn, bãi Vựa Muối, bãi Rạch Vẹm, bãi Rạch Tràm.

6. Ví dụ về khả năng áp dụng tại các dự án ven biển thành phố

KGCC ven biển bãi Đất Đỏ, phường An Thới, TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Bãi biển Đất Đỏ với chiều dài khoảng 1,2km, diện tích khoảng 12ha. Bãi biển hiện tại bao gồm một làng chài và nhiều dãy nhà hàng, quán tự phát phục vụ khách du lịch. Toàn tuyến hoàn toàn hoang sơ, gần như chưa có sự xuất hiện của cơ sở hạ tầng hiện đại, bền vững. Bãi biển Đất Đỏ thuộc vùng A, phân khu 6, khu vực An Thới, là lớp không gian biển số II, III.

Dự kiến dự án sẽ phát triển KGCC ven biển chia sẻ theo mô hình 4 - mô hình KGCC ven biển chia sẻ, do khu vực tư nhân đầu tư, quản lý, vận hành và chia sẻ quyền khai thác sử dụng với cộng đồng. Các KGCC bao gồm:

Các KGCC ven biển gồm Quảng trường biển, công viên ven biển, dãy cây xanh kết nối xuống biển. KGCC ven biển dài khoảng 1,2km, gắn với trục giao thông ven biển và các nhóm công trình công cộng như nhà hát Trai Tai Tượng (Ocean Crest Opera House), quảng trường Sao Biển (Starfish Square), trục đi bộ ven biển Đất Đỏ (Red promenade), trung tâm triển lãm quốc tế đại dương (Nautilus Expo Center) và dãy cây xanh kết nối từ đường Tỉnh 975 xuống KGCC ven biển.

Dự án sẽ không thu phí sử dụng KGCC ven biển (chỉ thu phí các dịch vụ bổ sung như vui chơi giải trí, lặn biển…). Thời gian quản lý KGCC ven biển xác định theo thời gian thuê đất của chủ đầu tư, sau thời gian này thì chủ đầu tư bàn giao lại cho UBND TP Phú Quốc quản lý khai thác sử dụng hoặc chủ đầu tư muốn tiếp tục quản lý sẽ thực hiện theo quy định hiện hành.

Dự án hình thành các hệ thống quảng trường: Quảng trường hướng biển sẽ tạo ra đa dạng KGCC ven biển, phù hợp để thúc đẩy các lễ hội du lịch biển, carnival, sự kiện lớn ngoài trời, kết hợp không gian cảnh quan, cây xanh, nhạc nước ánh sáng, thu hút nhiều hơn khách du lịch tới Nam đảo Phú Quốc. Trục đi bộ Đất Đỏ ven biển, rộng 9m sẽ được kết hợp với cây xanh, cảnh quan, chiếu sáng, tạo thêm nhiều tiện ích công cộng cho bãi biển Đất Đỏ. Không chỉ vậy, trục đi bộ này cũng sẽ bao gồm các nhà hàng, quán bar ven biển, hoặc tổ chức các hội chợ, triển lãm ngoài trời. 

Hình thành lễ hội bãi biển như: Carnival biển Phú Quốc, lễ hội Nghinh Ông, lễ hội đua thuyền, lễ hội thả diều, lễ hội pháo hoa, lễ hội lâu đài cát. Các hoạt động thể dục thể thao, tắm nắng, đi bộ leo núi Radar, đạp xe núi Radar, khiêu vũ, chạy bộ, bơi thuyền thúng, bar bãi biển, thưởng thức ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, khám phá, trò chơi dân gian, lái moto nước, chiếu phim bãi biển. Biểu tượng điểm nhấn tại quảng trường Sao Biển được lấy cảm hứng và thiết kế cách điệu từ loài sao biển Phú Quốc, kết hợp cùng hình tượng những thuyền chài đơn sơ dưới ánh hoàng hôn.

Theo chức năng, nhiệm vụ được quy định về quản lý KGCC ven biển bãi Đất Đỏ gồm: UBND tỉnh Kiên Giang, BQLKKT Phú Quốc, UBND TP Phú Quốc (chủ thể quản lý), UBND phường An Thới; Nhà đầu tư tư nhân sẽ đầu tư xây dựng, trực tiếp quản lý, khai thác, sử dụng và chia sẻ hoạt động, không gian mở cho Cộng đồng dân cư. 03 thành phần  này sẽ xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp quản lý KGCC ven biển bãi Đất Đỏ theo quy định của pháp Luật, phù hợp thực tiễn, đảm bảo nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và lợi ích của các bên. Dự kiến các KGCC ven biển sẽ được triển khai đầu tư sớm, hoàn thành năm 2025, với nguồn lực 100% của tư nhân.

7. Kết luận

Mặc dù, nhiều nhà nghiên cứu và các tổ chức quốc tế đồng ý việc phát triển và quản lý KGCC mở (nhà nước) được ưu tiên hơn so với quản lý không gian do tư nhân (quản lý vận hành hoặc đầu tư xây dựng). Điều này, do sự tham gia của tư nhân thường có thể dẫn đến vượt chi phí, thiếu cam kết lâu dài, ít giám sát hoặc hạn chế khả năng tiếp cận của công chúng. Tuy nhiên mặc dù có nhiều rào cản đối với sự thành công của của việc tư nhân tham gia vào KGCC nhưng thực tế là nó đang ngày càng trở nên phổ biến.

Xu thế và thực tiễn tại Phú Quốc cho thấy, các giải pháp quản lý KGCC ven biển với các mô hình có sự tham gia, đặc biệt là sự tham gia của nhà đầu tư tư nhân, với vai trò quản lý nhà nước là chủ thể và sự tham gia tích cực có trách nhiệm của người dân, cộng đồng dân cư, khách du lịch là mô hình bền vững và thích ứng.

Đây sẽ là giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với đặc điểm, điều kiện kinh tế xã hội, khả năng thu hút nguồn lực xã hội hóa, nguồn lực các nhà đầu tư tư nhân trong phát triển, quản lý các KGCC ven biển TP Phú Quốc. 

* Tiêu đề do Tòa soạn đặt

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Alexander Ståhle (2018), The Public space making cycle.
[2]. Aaron Vansintjan (2020), Open Public space and the Private Sector: A toolkit for overcoming barriers and best practices.
[3]. Ahmed radwan, Ahmed A. Ghaney Morsi, Mohamed faried (2018), Smart urban public spaces- Towarde a better city life.
[4]. Arthur C. Nelson, Rick Pruetz and Doug Woodruff (2012), TDR Handbook Designing and implementing Transfer of development rights programs, Island Press.
[5]. Christian Dimmer, Privately Owned Public Space: The International Perspective;
[6]. Nguyễn Hoàng Minh (2015), Chuyển nhượng quyền phát triển (TDR) một công cụ bổ sung trong quy hoạch và quản lý đô thị ở Việt Nam - Tạp chí Quy hoạch xây dựng, Bộ Xây dựng số 71-72/2015. 
[7]. Quyết định số 2044/QĐ-UBND ngày 20/08/2021 về phê duyệt danh mục các khu vực phải thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển.
[8]. Quyết định số 7223/QĐ-UBND của UBND TP Phú Quốc về việc phê duyệt dự án ĐTXD đường ven biển Bãi Trường
[9]. Thủ tướng Chính phủ (2024), Phê duyệt đồ án QHC TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang đến năm 2040, Quyết định số 150/QĐ-TTg ngày 06/02/2024, Hà Nội.
[10]. UN Habitat (2016), Global Public Space Toolkit: From Global Principles to Local Policies and Practice.