Chính phủ mở rộng nhóm đối tượng không chịu thuế VAT đối với nhiều loại hình bảo hiểm như: bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe và một số hoạt động bảo hiểm trong lĩnh vực dầu khí. 
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 144/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 359/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025.
Nghị định bổ sung nhiều quy định liên quan đến đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, nguyên tắc khấu trừ thuế và điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt trong một số trường hợp đặc biệt, có hiệu lực thi hành từ ngày 20/6/2026.
Theo đó, Nghị định số 144/2026/NĐ-CP bổ sung khoản 3a vào Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, mở rộng nhóm đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng đối với một số loại hình bảo hiểm.
Cụ thể gồm: bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học, các dịch vụ bảo hiểm liên quan đến con người; bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác; bảo hiểm tàu, thuyền, thiết bị phục vụ trực tiếp đánh bắt thủy sản; tái bảo hiểm theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm; bảo hiểm các công trình, thiết bị dầu khí, tàu chứa dầu mang quốc tịch nước ngoài do nhà thầu dầu khí hoặc nhà thầu phụ nước ngoài thuê để hoạt động tại vùng biển Việt Nam và vùng biển chồng lấn được khai thác chung.
Đối với lĩnh vực tài chính, ngân hàng và chứng khoán, Nghị định sửa đổi điểm đ khoản 4 Điều 4 theo hướng bổ sung hoạt động “bán khoản phải trả và khoản phải thu, bán chứng chỉ tiền gửi” vào nhóm dịch vụ không chịu thuế giá trị gia tăng.
Nghị định cũng sửa đổi khoản 14 Điều 4 liên quan đến sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản. Theo quy định mới, các sản phẩm tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến hoặc đã chế biến thành sản phẩm khác nhưng thuộc định hướng không khuyến khích xuất khẩu, hạn chế xuất khẩu của Nhà nước sẽ thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng theo danh mục quy định tại Phụ lục I và Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định.
Trong trường hợp cần điều chỉnh danh mục này để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội từng thời kỳ, Bộ Công Thương sẽ xác định, đề xuất điều chỉnh để Bộ Tài chính chủ trì báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.
Về khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, Nghị định sửa đổi điểm a và bổ sung điểm c khoản 2 Điều 23. Theo đó, trường hợp hàng hóa, dịch vụ sử dụng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế thì cơ sở kinh doanh chỉ được khấu trừ phần thuế đầu vào phục vụ hoạt động chịu thuế.
Tổng doanh thu dùng để xác định tỷ lệ khấu trừ bao gồm: doanh thu hàng hóa, dịch vụ chịu thuế; doanh thu không chịu thuế; giá trị gia tăng từ hoạt động mua bán, chế tác vàng bạc đá quý và doanh thu của hàng hóa, dịch vụ không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng.
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định mới về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên.
Theo đó, trường hợp chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng thì cơ sở kinh doanh vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào dù chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Tuy nhiên, đến thời điểm thanh toán nếu không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ. Khi phát sinh chứng từ thanh toán hợp lệ sau đó, doanh nghiệp được kê khai khấu trừ bổ sung vào kỳ tính thuế tương ứng.
