Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam, Malaysia và Trung Quốc. Vụ việc tiếp tục tạo áp lực phòng vệ thương mại đối với ngành cơ khí, thiết bị công nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. 
Biên độ cáo buộc bán phá giá lên tới gần 150%
Ngày 30/4/2026, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị điều tra chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) đối với sản phẩm máy nén khí di động hoặc cố định nhập khẩu từ Việt Nam, Malaysia và Trung Quốc. Vụ việc được đánh giá có thể tạo thêm áp lực phòng vệ thương mại đối với nhóm ngành cơ khí, thiết bị công nghiệp xuất khẩu của Việt Nam trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại tại nhiều thị trường lớn tiếp tục gia tăng.
Theo thông tin ban đầu, nguyên đơn là Công ty MAT Industries, LLC. Hồ sơ đề nghị điều tra gồm mã vụ việc A-552-856 đối với chống bán phá giá và C-552-857 đối với chống trợ cấp.
Sản phẩm bị đề nghị điều tra là máy nén khí di động hoặc cố định, chủ yếu thuộc các mã HS 8414.80.16.15; 8414.80.16.25; 8414.80.16.35 và 8414.80.16.85. Thời kỳ điều tra được đề xuất là năm 2025, trong khi giai đoạn xem xét thiệt hại kéo dài từ năm 2023 - 2025.
Theo số liệu của Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (ITC), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm bị cáo buộc của Việt Nam sang Mỹ đạt khoảng 81 triệu USD, chiếm khoảng 6% thị phần nhập khẩu của Mỹ và tăng 42% so với năm 2023.
Trong hồ sơ gửi DOC, nguyên đơn cáo buộc hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam có biên độ bán phá giá dao động từ 37,08% đến 149,51%.
Tương tự nhiều vụ việc trước đây, do Mỹ tiếp tục coi Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường, DOC dự kiến sử dụng dữ liệu từ quốc gia thay thế để tính toán biên độ phá giá. Nguyên đơn đề xuất Indonesia, Tunisia hoặc El Salvador làm quốc gia thay thế với lý do có trình độ phát triển kinh tế tương đồng và có ngành sản xuất liên quan.
Đáng chú ý, dù chưa đưa ra mức biên độ trợ cấp cụ thể, nguyên đơn cáo buộc doanh nghiệp Việt Nam hưởng lợi từ 46 chương trình hỗ trợ khác nhau của Chính phủ.
Các cáo buộc tập trung vào 6 nhóm chính, gồm: Chương trình tín dụng và cho vay ưu đãi; ưu đãi thuế; chính sách đất đai; hỗ trợ đầu tư, xuất khẩu; ưu đãi giá điện, khí; cùng các khoản hỗ trợ tài chính xuyên biên giới liên quan tới các tổ chức tài chính Trung Quốc trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI).
Riêng nhóm ưu đãi thuế bị nêu tới 20 chương trình, bao gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu, ưu đãi cho doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất, ngành công nghiệp hỗ trợ và các dự án đổi mới sáng tạo.
Áp lực mới đối với ngành cơ khí, thiết bị công nghiệp xuất khẩu
Việc Mỹ tiếp nhận hồ sơ điều tra cho thấy xu hướng gia tăng rà soát nguồn gốc và chính sách hỗ trợ sản xuất tại các nền kinh tế xuất khẩu lớn, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế tạo có tốc độ tăng trưởng nhanh.
Máy nén khí là thiết bị được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực xây dựng, khai khoáng, sản xuất VLXD, công nghiệp chế biến và hạ tầng kỹ thuật. Những năm gần đây, năng lực sản xuất cơ khí của Việt Nam gia tăng đáng kể nhờ dòng vốn đầu tư nước ngoài và sự mở rộng của chuỗi cung ứng công nghiệp.
Tuy nhiên, cùng với đà tăng trưởng xuất khẩu, các doanh nghiệp cũng đối mặt rủi ro ngày càng lớn từ các biện pháp phòng vệ thương mại, nhất là tại thị trường Mỹ, nơi có tần suất điều tra CBPG và CTC thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Trong vụ việc này, nếu DOC khởi xướng điều tra, không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu mà Chính phủ Việt Nam cũng sẽ là đối tượng tham gia quá trình điều tra trợ cấp.
Theo quy định của Mỹ, DOC chịu trách nhiệm điều tra hành vi bán phá giá và trợ cấp, trong khi ITC đánh giá thiệt hại đối với ngành sản xuất nội địa Mỹ. Sản phẩm chỉ bị áp thuế nếu cả hai cơ quan cùng đưa ra kết luận khẳng định.
Dự kiến, DOC sẽ xem xét hồ sơ và quyết định có khởi xướng điều tra hay không trong vòng 20 ngày kể từ ngày nhận đơn, tức khoảng ngày 20/5/2026. Trong trường hợp đặc biệt, thời gian xem xét có thể kéo dài tối đa 40 ngày.
ITC sẽ ban hành kết luận sơ bộ về thiệt hại trong vòng 45 ngày kể từ ngày nhận đơn. Nếu ITC kết luận không có thiệt hại, vụ việc sẽ chấm dứt.
Trong trường hợp điều tra được tiến hành đầy đủ, DOC sẽ ban hành kết luận sơ bộ về trợ cấp sau khoảng 65 ngày kể từ ngày khởi xướng và kết luận sơ bộ về bán phá giá sau khoảng 140 ngày.
Trước nguy cơ bị điều tra, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm liên quan cần theo dõi sát diễn biến vụ việc, chủ động nghiên cứu quy định điều tra của Mỹ và xây dựng phương án ứng phó phù hợp.
Doanh nghiệp được khuyến cáo hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra Mỹ trong toàn bộ quá trình xử lý vụ việc. Theo kinh nghiệm từ nhiều vụ kiện trước đây, việc chậm cung cấp thông tin hoặc hợp tác không đầy đủ có thể khiến DOC sử dụng các dữ liệu bất lợi và áp mức thuế rất cao.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký tài khoản trên hệ thống IA ACCESS của DOC để cập nhật thông tin, nộp tài liệu và thực hiện các thủ tục liên quan trong quá trình điều tra.
Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh xu hướng phòng vệ thương mại tiếp tục gia tăng trên toàn cầu, việc nâng cao năng lực tuân thủ, minh bạch chuỗi cung ứng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp cơ khí, thiết bị công nghiệp Việt Nam giảm thiểu rủi ro và duy trì tăng trưởng bền vững.
