Giá vật liệu san lấp xây dựng tăng liên tục đang trở thành gánh nặng đối với các doanh nghiệp, nhà thầu. Hàng loạt dự án giao thông, công trình xây dựng rơi vào tình trạng khó khăn vì giá cát tăng cao so với giá trong hồ sơ đấu thầu. Nhiều doanh nghiệp cho biết, giá vật liệu xây dựng, trong đó cát san lấp tăng cao đã khiến các đơn vị tham gia dự án giao thông lao đao, thua lỗ. Khi ký hợp đồng san lấp mặt bằng cho công trình đường cao tốc, mức giá đấu thầu cát san lấp khoảng 80.000 đồng/m3. Nhưng trên thực tế, giá cát đến chân công trình có lúc lên đến trên 250.000 đồng/m3.
Hiện nay, hồ sơ đấu thầu các tuyến đường lớn, nhỏ ở một số tỉnh miền Nam như An Giang vẫn ghi giá cát 70.000 đồng/m3, điều này hoàn toàn trái với thực tế và tạo thách thức lớn cho các doanh nghiệp xây dựng. Ngay tại mỏ cát vẫn giữ nguyên mức giá khoảng 10 năm trước, chỉ khoảng 70.000 đồng/m3.
Tương tự tại Đồng Tháp, giá cát bán tại nơi khai thác từ năm 2019 đến nay không thay đổi. Cụ thể, giá cát san lấp tại khu vực sông Hậu là 40.000 đồng/m3, khu vực sông Tiền là 60.000 đồng/m3, giá cát đen xây dựng 100.000 đồng/m3, giá cát vàng xây dựng 115.000 đồng/m3. Thế nhưng, thực tế giá cát tại công trình lại chênh rất nhiều.
Được biết, tình trạng cát san lấp chênh lệch quá cao so với hợp đồng ký kết với chủ đầu tư bắt nguồn từ quá trình xây dựng giá đấu thầu. Phía tư vấn xây dựng giá đấu thầu bằng giá tại các mỏ cát. Thế nhưng, đơn vị thi công thì không có quyền được lấy cát tại các mỏ này mà phải qua trung gian.
Nguyên nhân dẫn đến giá cát san lấp tại công trình chênh lệch rất lớn so với giá đấu thầu còn do việc phát sinh thêm chi phí chờ (gồm chi phí khấu hao phương tiện, chi phí lương cho nhân công vận hành tàu, lãi vay...) từ lúc ký hợp đồng đến khi tiếp nhận cát là rất lớn.
Từ năm 2021 đến nay, giá vật liệu san lấp tăng liên tục. Hiện nay, giá các loại vật liệu san lấp như cát đen, đất đồi, đá, cấp phối đá dăm... đều tăng từ 70 - 90%, có loại tăng gấp 2 lần so với đầu năm 2022.
Theo báo giá của một số chủ mỏ khai thác khoáng sản ở Bắc Giang, Lạng Sơn, giá đất san lấp vận chuyển đến công trình dao động từ 165.000 - 180.000 đồng/m3, chưa bao gồm thuế VAT; giá cấp phối đá dăm cũng dao động từ 265.000 - 285.000 đồng/m3. Mức giá này cao hơn nhiều so với cuối năm 2021 và cao hơn từ 43.000 - 51.000 đồng/m3 so với công bố giá của liên sở Xây dựng - Tài chính.
Việc thiếu cát san lấp khiến cho quá trình thi công xây dựng bị gián đoạn, ảnh lớn đến tiến độ. Ngoài ra, việc khan hiếm nguồn cát, kéo theo giá cát tăng, điều này buộc các địa phương phải có những giải pháp căn cơ, phục vụ cho các công trình trọng điểm.
Hiện nay, tại nhiều địa phương, một số loại vật liệu xây dựng nhất là nguyên liệu cát san lấp mặt bằng, cát xây giá vẫn ở mức cao và khan hiếm, dù ngành chức năng đã nỗ lực để bình ổn các mặt hàng này.
Theo tìm hiểu, thời điểm này, giá cát phục vụ xây, đổ bê tông trên địa bàn tỉnh Tiền Giang dao động từ 280.000 - 300.000 đồng/m³ (tùy loại) tăng khoảng 70.000 đồng/m³ so với thời điểm đầu năm nay.
Riêng cát phục vụ san lấp mặt bằng các công trình xây dựng giá cũng ở mức trên dưới 150.000 đồng/m³ (tùy vận chuyển xa gần) tăng 30.000 - 40.000 đồng/m³ so với đầu năm.
Chủ doanh một nghiệp xây dựng tại xã Tam Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang cho biết, giá mỗi m3 cát tăng khoảng 70.000 đồng. Đầu năm 2022, có giá có 200.000 - 210.000 đồng/m³, thời gian gần đây lên mức 280.000 - 290.000 đồng/m³. Không chỉ tăng giá, nguồn cung cát còn khan hiếm, Đồng bằng sông Cửu Long khu vực khai thác gần hết. Các cơ sở cung cấp vật liệu tăng cường đi mua cát từ Campuchia về.
Nguyên nhân dẫn đến giá tăng cao tại địa bàn tỉnh Tiền Giang vì các mỏ cát hiện nay đều đã hết giấy phép khai thác.
Theo chia sẻ của nhiều chủ doanh nghiệp xây dựng, từ đầu năm 2022 đến nay, giá vật liệu xây dựng nói chung, vật liệu san lấp nói riêng thường xuyên biến động. Trong khi đó, giá công bố của liên sở Tài chính - Xây dựng chưa sát với giá thị trường làm doanh nghiệp bị ảnh hưởng do xây dựng hồ sơ đấu thầu không đáp ứng được yêu cầu, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện, thiệt hại. Giá thực hiện công trình tăng cao so với thời điểm trúng thầu khiến doanh nghiệp phải bù lỗ, hoặc không thể thi công tiếp tục.
Có thể nói, cát đắp nền, cát xây dựng khan hiếm, tăng giá không ngừng là khó khăn chung ở rất nhiều địa phương. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của Chính phủ, các Bộ, ngành và các địa phương, hy vọng rằng bài toán thiếu cát sẽ được giải quyết, để các công trình, dự án được triển khai đúng tiến độ và giải quyết khó khăn cho nhiều doanh nghiệp đang gặp phải.
