Nâng cao hiệu hoạt động doanh nghiệp nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân

13:22 11/11/2022
Hoạt động của nhiều doanh nghiệp nhà nước góp phần ổn định kinh tế vĩ mô nhưng quá trình tái cơ cấu nhiều doanh nghiệp không đạt yêu cầu, đặt ra vấn đề tiếp tục hoàn thiện thể chế nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế tư nhân.

Chưa đạt kế hoạch đề ra

Kết luận của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tại Hội nghị giao ban Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp (DN) vừa mới tổ chức cho thấy, giai đoạn 2016-2020, cả nước đã cổ phần hóa (CPH) 180 doanh nghiệp nhà nước (DNNN) với quy mô vốn nhà nước được xác định lại tăng 23,3 % so với giai đoạn 2011-2015; đã thoái vốn 27.312 tỷ đồng, thu về 177.397 tỷ đồng, gấp 6,5 lần giá trị sổ sách, cao hơn so với giai đoạn 2011-2015 cả về giá trị và hiệu quả thoái vốn.

Tổng số tiền thu từ CPH, thoái vốn đạt trên 220.000 tỷ đồng, gấp 2,8 lần giai đoạn 2011-2015. Nguồn thu từ CPH, thoái vốn được quản lý tập trung, sử dụng hiệu quả, chuyển vào ngân sách Nhà nước theo đúng Nghị quyết của Quốc hội.

Các DNNN được sắp xếp lại tinh gọn hơn. Nhiều DN hoạt động hiệu quả, đóng góp lớn cho ngân sách Nhà nước, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh.

Bên cạnh đó, việc CPH DNNN cũng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ phát triển DN. Số DN thành lập mới các năm gần đây đạt mức cao, số DN thành lập mới 9 tháng năm 2022 đạt mức cao nhất từ trước đến nay; tỷ lệ DN đang hoạt động/1.000 dân tăng qua các năm góp phần hình thành khu vực DN ngày càng lớn mạnh, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, tiến độ CPH, thoái vốn chưa đạt kế hoạch đề ra. Chậm phê duyệt, triển khai Đề án cơ cấu lại DNNN, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu về Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước, đăng ký giao dịch, niêm yết, quyết toán bàn giao sang công ty cổ phần.

Các quy định liên quan đến công tác sắp xếp, cơ cấu lại DN gặp vướng mắc, khó khăn trong triển khai, chưa được tháo gỡ kịp thời dẫn đến kéo dài thời gian thực hiện, nhất là các nội dung về sắp xếp, phê duyệt phương án sử dụng đất khi CPH, xác định giá trị DN, giá trị quyền sử dụng đất, thương hiệu, truyền thống, văn hóa, lịch sử để CPH, thoái vốn.

Bên cạnh đó, hoạt động của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại DN còn tồn tại, khó khăn, vướng mắc. Một số DNNN sản xuất, kinh doanh hiệu quả thấp, thua lỗ, chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ, còn có những dự án chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến kết quả sản xuất, kinh doanh của DN. Công tác đổi mới quản trị của một số DNNN chưa theo kịp với yêu cầu biến động của thị trường; công tác quản lý đầu tư, quản lý tài chính chưa chặt chẽ, hiệu quả; công tác quản lý rủi ro, thực hành tiết kiệm còn hạn chế; chế độ đãi ngộ và xử lý trách nhiệm chưa tạo được động lực gắn với trách nhiệm theo cơ chế thị trường.

Dây chuyền sản xuất tấm tường Acotec tại nhà máy của Công ty CP Đầu tư và xây dựng Xuân Mai. Ảnh minh họa

DN tư nhân là động lực quan trọng

Những tồn tại, hạn chế nêu trên có nguyên nhân từ việc một số cơ chế, chính sách, văn bản pháp luật liên quan chưa rõ ràng, phù hợp, gây lúng túng trong triển khai. Việc xây dựng kế hoạch sắp xếp DNNN chậm, chưa sát với thực tế; một số Bộ, ngành, địa phương, và DNNN chưa chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các kế hoạch đề ra.

Có hiện tượng viện dẫn vào các khó khăn, vướng mắc để chậm, không thực hiện; chưa xem xét đúng mức trách nhiệm của người đứng đầu.

Việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương trong triển khai Luật Đất đai, Luật Quản lý sử dụng tài sản công chưa nghiêm túc, thường xuyên; nhiều DN chỉ đến khi thực hiện CPH mới thực hiện sắp xếp, xử lý đất đai theo quy định, dẫn đến làm chậm quá trình CPH.

Một số DN CPH, thoái vốn có quy mô lớn, còn tồn tại về tài chính, nhiều đất đai, phạm vi hoạt động rộng nên việc xử lý tài chính, phê duyệt phương án sử dụng đất, xác định giá trị DN, bán cổ phần lần đầu gặp khó khăn, thời gian kéo dài. Một số quy định mới về sắp xếp, CPH, thoái vốn được ban hành theo hướng chặt chẽ, công khai, minh bạch, bảo đảm tối đa lợi ích của Nhà nước hơn nên cần thời gian để thực hiện.

Dịch COVID-19 ảnh hưởng toàn diện đến mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội, tác động tiêu cực đến nguồn lực của các nhà đầu tư và việc triển khai công tác sắp xếp, cơ cấu lại DN.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái, Trưởng ban Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp chỉ đạo một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong thời gian tới, tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, các Nghị quyết của Quốc hội, các Nghị quyết của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tạo sự nhất trí cao, hành động quyết liệt, cụ thể trong thực hiện.

Hoàn thiện thể chế, khung khổ pháp lý bảo đảm chặt chẽ, khả thi, thúc đẩy hơn nữa sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu hoạt động của DNNN và phát triển kinh tế tư nhân.

Sắp xếp, cơ cấu lại DNNN và phát triển DN giai đoạn 2022-2025 với phương châm đổi mới, dám nghĩ, dám làm gắn với phân cấp, phân quyền và thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát.

Xác định rõ nguyên nhân của công tác hỗ trợ và phát triển DN trong thời gian qua, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp hỗ trợ và phát triển DN giai đoạn 2022-2025 để DN tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế…

Bình luận