Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Thị Hồng bày tỏ quan điểm, ngay cả khi dự án BĐS khả thi và có khả năng trả nợ, ngân hàng vẫn từ chối cho vay vì có thể thời hạn vay của dự án không phù hợp với khả năng cân đối vốn của ngân hàng. 
Chiều 28/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về Báo cáo của Đoàn Giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề “việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường BĐS và phát triển NƠXH từ năm 2015 đến hết năm 2023”, và một số nội dung khác.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Thị Hồng đã báo cáo, giải trình một số nội dung liên quan giữa quản lý thị trường BĐS, phát triển NƠXH và hoạt động ngân hàng.
Thời hạn vay không phù hợp khả năng cân đối vốn
Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, về tiếp cận tín dụng, vốn đầu tư vào thị trường BĐS thường yêu cầu giá trị lớn và thời hạn dài, vì vậy vốn cho thị trường này cần phải được huy động từ nhiều kênh và vốn ngân hàng chỉ là một kênh.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, tổ chức tín dụng cần phải luôn luôn đảm bảo các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và phải đảm bảo thu hồi vốn để sẵn sàng chi trả cho người gửi tiền, nếu không có thể sẽ gây hệ lụy đến chính tổ chức tín dụng cũng như đối với an toàn của hệ thống và nền kinh tế.
Vì thế, ngay cả khi có những dự án khả thi và có khả năng trả nợ nhưng ngân hàng vẫn từ chối cho vay, vì có thể thời hạn vay của dự án không phù hợp với khả năng cân đối vốn của ngân hàng.
Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, ý kiến phát biểu của đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai đã phân tích rất rõ, hệ thống ngân hàng huy động chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn, trong khi đó nhu cầu cho vay của thị trường BĐS là dài hạn; hoặc cũng có thể do ngân hàng ưu tiên mục tiêu cấp bách khác hơn để đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Tuy nhiên, trên thực tế, tín dụng và lĩnh vực BĐS cũng tăng rất nhanh trong thời gian vừa qua và thường tăng trưởng tín dụng của BĐS cao hơn so với mức tăng trưởng chung của nền kinh tế. Hiện nay, số dư nợ của tín dụng BĐS lên đến 3,15 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng trên 20% tổng dư nợ chung của nền kinh tế.
Về nội dung liên quan đến nửa cuối năm 2022, việc tiếp cận tín dụng của thị trường BĐS rất khó khăn, kể cả khi dự án có tài sản đảm bảo, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, bắt đầu từ ngày 6/10/2022 tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) diễn ra sự cố rút tiền hàng loạt, quy mô lớn, chưa từng có tiền lệ.
Sự cố đã ảnh hưởng lan truyền đến thanh khoản của hệ thống các tổ chức tín dụng, đến niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài, tỷ giá có thể tăng lên đến 10%.
Chính vì vậy, Ngân hàng Nhà nước phải đặt mục tiêu cao nhất là đảm bảo an toàn hệ thống, theo đó phải đảm bảo khả năng chi trả cho người gửi tiền để tránh hoảng loạn tài chính. Ngân hàng Nhà nước đã tăng lãi suất trong tháng 10/2022 cũng như chưa nới room tín dụng để mọi biện pháp đảm bảo cải thiện thanh khoản cho hệ thống và khi hệ thống thanh khoản cải thiện, tháng 12/2022 Ngân hàng Nhà nước nới room tín dụng. Vào thời điểm đó, các tổ chức tín dụng rất thận trọng khi cho vay mới, đặc biệt đối với các dự án BĐS có kỳ hạn dài.
Cần nguồn lực từ NSNN cho đầu tư phát triển NƠXH
Về nhận định lãi suất còn cao, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, trong bối cảnh lãi suất quốc tế tăng rất cao nhưng mặt bằng lãi suất của Việt Nam lại kiểm soát được và lãi suất cho vay mới giảm khoảng 3% so với từ đầu năm 2022 đến nay.
Khi doanh nghiệp và người dân khó khăn thì các tổ chức tín dụng cũng dành chính nguồn lực tài chính của mình để miễn giảm lãi cũng như miễn giảm thuế cho doanh nghiệp và người dân và ước tính con số này lên tới 60.000 tỷ đồng.
Về tín dụng NƠXH, Chính phủ hiện đang rất quyết liệt chỉ đạo các cơ quan Bộ, ngành tập trung các giải pháp để phát triển NƠXH và kể cả việc kêu gọi xã hội hóa xây dựng, xóa nhà tạm dột nát, tuy nhiên để thực hiện cho mục tiêu phụ thuộc rất nhiều vào nguồn lực tài chính của nhà nước.
Hiện nay đang có một số chương trình cho vay NƠXH như: Cho vay theo Nghị định 100 qua các ngân hàng thương mại nhà nước và Ngân hàng Chính sách xã hội; Các chương trình cho vay nhà ở đối với hộ nghèo và đối tượng chính sách thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội; Cho vay hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng tránh bão lụt ở miền Trung; Cho vay xây dựng cụm tuyến dân cư ở vùng ngập lũ ĐBSCL và Tây Nguyên; Cho vay, hỗ trợ đất ở theo Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Các đối tượng được vay đều do các Bộ, các ngành xác định và quy định rõ; còn Ngân hàng Chính sách xã hội chỉ thực hiện giải ngân sau khi đã thẩm định toàn bộ hồ sơ đúng đối tượng cho vay theo quy định của các Bộ, các ngành.
Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho rằng, không phải do những thủ tục tại Ngân hàng Chính sách xã hội; mà trong thời gian tới, các Bộ, các ngành sẽ rà soát và có những chỉnh sửa, đặc biệt nguồn vốn cho vay cũng còn hạn chế. Đã là NƠXH thì chính sách hỗ trợ phải từ NSNN.
Trong điều kiện NSNN chưa bố trí được nhiều, hệ thống ngân hàng hưởng ứng Chương trình hướng đến 1 triệu căn hộ NƠXH đến năm 2030, ngành Ngân hàng đã đưa ra gói 120.000 tỷ đồng và đến nay gói này tăng lên 145.000 tỷ đồng, là nguồn vốn tự các tổ chức tín dụng huy động được từ người dân và lãi suất do chính các tổ chức tín dụng dùng nguồn lực tài chính của mình để giảm lãi suất từ 1,5 - 2%/năm cho khách hàng chủ đầu tư trong 3 năm và đối với người vay vốn là trong 5 năm.
Tuy nhiên, số dư giải ngân vẫn còn rất là ít, khoảng 1.700 tỷ đồng, do là giai đoạn đầu của quá trình phát triển Đề án và đặc biệt sau đại dịch COVID-19, người có thu nhập thấp lại càng khó hơn, nên nhu cầu vốn chưa cao, nhưng khi khó khăn bớt đi có thể nhu cầu này sẽ tăng lên.
Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, cần phải có khảo sát nhu cầu sở hữu nhà ở hay nhu cầu đi thuê nhà, từ đó có các giải pháp phù hợp…
