Trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa, các đơn vị cấp, thoát nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đổi mới mô hình quản lý và nâng cao năng lực vận hành. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật nước an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững. Chuyển đổi số trở thành động lực nâng cao hiệu quả quản lý
Tại Hội thảo "Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống cấp, thoát nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên thích ứng với biến đổi khí hậu và đô thị hóa" diễn ra tại Khánh Hòa vào ngày 24/7, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp trong ngành nước đã cùng trao đổi nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý, vận hành hệ thống trong bối cảnh mới.
Ông Nguyễn Văn Đàm - Chủ tịch Chi hội Cấp Thoát nước miền Trung - Tây Nguyên, Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp thoát nước Khánh Hòa cho biết, khu vực miền Trung - Tây Nguyên đang chịu tác động ngày càng lớn từ thiên tai, biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cấp, thoát nước phải đổi mới tư duy quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại và mở rộng hợp tác nhằm xây dựng hệ thống hạ tầng cấp nước an toàn, hiệu quả và bền vững.
Hội thảo xác định, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là những mục tiêu riêng lẻ mà đang trở thành quá trình chuyển đổi đồng bộ, tác động trực tiếp đến hoạt động quản trị doanh nghiệp, quản lý tài sản và vận hành mạng lưới cấp, thoát nước.
Do vậy, một trong những nội dung được quan tâm là việc xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý hệ thống. Khi dữ liệu về mạng lưới, thiết bị, sản lượng nước và hoạt động vận hành được thu thập, cập nhật đồng bộ, doanh nghiệp có thể giám sát tình trạng hệ thống theo thời gian thực, phát hiện sớm các bất thường và đưa ra phương án xử lý kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và giảm thiểu rủi ro.
Với tham luận "Chuyển đổi kép (xanh và số) trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật nước và môi trường ở Việt Nam", GS. TS Trần Thị Việt Nga đặt ra yêu cầu ứng dụng công nghệ phải đi cùng mục tiêu sử dụng hiệu quả tài nguyên, hạn chế tác động đến môi trường và nâng khả năng thích ứng của hệ thống hạ tầng.
Trình bài tại Hội thảo tham luận "Chuyển đổi số - Động lực nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu tại tỉnh Khánh Hòa", ông Bùi Vũ Vĩnh - Giám đốc Trung tâm chuyển đổi số - Sở KHCN tỉnh Khánh Hoà nhấn mạnh, chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ hoạt động điều hành, thay vì chỉ dừng lại ở số hóa hồ sơ, báo cáo hoặc thay đổi phương thức lưu trữ thông tin.
Khi dữ liệu về mạng lưới, thiết bị, sản lượng nước và hoạt động của hệ thống được thu thập, cập nhật đồng bộ, đơn vị vận hành có thêm cơ sở để theo dõi hiện trạng, phát hiện bất thường và đưa ra phương án xử lý phù hợp. Dữ liệu vì vậy phải trở thành đầu vào trực tiếp của quá trình quản lý, không chỉ được lưu trữ để phục vụ thống kê.
Hướng tới hệ thống cấp, thoát nước thông minh và bền vững
Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái số trong quản lý hệ thống cấp nước, trong khi nhiều doanh nghiệp công nghệ giới thiệu các giải pháp quản lý dữ liệu, đọc chỉ số đồng hồ từ xa, thiết bị đo đếm, van và phụ kiện đường ống phục vụ vận hành thông minh.
Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng cho biết: Việc xây dựng hệ sinh thái số không đơn thuần là đầu tư thêm phần mềm hoặc thiết bị. Quá trình này đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, điều chỉnh quy trình làm việc và xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận. Công nghệ có thể giúp giảm độ trễ thông tin, hỗ trợ kiểm soát hoạt động và nâng tính minh bạch, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng quản trị và năng lực của đội ngũ vận hành.
Cùng với chuyển đổi số, các đại biểu cũng tập trung thảo luận nhiều giải pháp nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, từ quản lý vận hành hệ thống cấp nước, ứng phó với thiên tai, đến bảo đảm an toàn hạ tầng và nâng cao hiệu quả xử lý nước thải.
Công ty CP Cấp nước Huế (HueWACO) trình bày tham luận về giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống cấp thoát nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Trong khi đó, Công ty CP Cấp thoát nước Khánh Hòa đề cập trực tiếp đến những thách thức và giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành cấp thoát nước.
Việc đặt bài toán vận hành trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa cho thấy các đơn vị ngành Nước đang phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu. Hệ thống phải bảo đảm cung cấp dịch vụ ổn định nhưng cũng cần đủ linh hoạt trước thiên tai cực đoan, những thay đổi của môi trường và nhu cầu sử dụng nước gia tăng tại các khu vực đô thị.
Theo đánh giá tại hội thảo, bài toán phát triển ngành cấp, thoát nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên không còn chỉ nằm ở việc mở rộng công suất hay đầu tư thêm công trình, mà cần chuyển mạnh sang quản trị dữ liệu, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng vận hành và tăng sức chống chịu của toàn hệ thống trước những tác động của biến đổi khí hậu.
Sự kết hợp giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cùng các giải pháp kỹ thuật hiện đại sẽ tạo nền tảng để ngành nước phát triển theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị và nâng cao chất lượng dịch vụ trong giai đoạn tới.
