Với mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng GRDP lên trên 12%/năm giai đoạn 2026-2030, các vùng đô thị này được kỳ vọng sẽ tạo không gian phát triển mới, tăng cường liên kết vùng và thu hút đầu tư, đưa Nghệ An trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ. Định hình mạng lưới 6 vùng đô thị động lực
Trong bối cảnh cả nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và phát huy hiệu quả không gian sau sắp xếp đơn vị hành chính, Nghệ An đang triển khai điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo hướng tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển.
Theo Quyết định số 2856/QĐ-UBND ngày 28/6 của UBND tỉnh Nghệ An, địa phương đặt mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng GRDP giai đoạn 2026-2030 lên trên 12%/năm; kinh tế số chiếm 25 - 30% GRDP; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 9 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghệ An xác định việc tổ chức lại không gian phát triển, lấy 6 vùng đô thị động lực làm hạt nhân tăng trưởng là giải pháp trọng tâm.
Theo định hướng điều chỉnh quy hoạch, 6 vùng đô thị động lực sẽ trở thành những hạt nhân phát triển mới, vừa khai thác lợi thế riêng của từng khu vực, vừa tạo sự liên kết giữa vùng ven biển, đồng bằng và miền Tây Nghệ An.
Trong đó, vùng đô thị Vinh mở rộng tiếp tục giữ vai trò đô thị hạt nhân của tỉnh. Không gian này được phát triển gắn với cực tăng trưởng phía Nam và khu vực Cửa Lò, trở thành trung tâm tổng hợp về thương mại, dịch vụ, y tế, giáo dục, kinh tế biển của Nghệ An cũng như khu vực Bắc Trung Bộ.
Ở phía Bắc, vùng đô thị Hoàng Mai mở rộng được quy hoạch trở thành đô thị công nghiệp - dịch vụ cảng biển, đóng vai trò cực tăng trưởng phía Bắc của tỉnh, kết nối với khu vực Đông Hồi và Thái Hòa.
Vùng đô thị Thái Hòa mở rộng được định hướng là trung tâm phát triển của khu vực Tây Bắc Nghệ An, phát huy thế mạnh về thương mại, dịch vụ và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Trong khi đó, vùng đô thị Diễn Châu mở rộng sẽ phát triển theo hướng trung tâm dịch vụ, du lịch biển và logistics, tận dụng lợi thế nằm trên các trục giao thông chiến lược gồm tuyến ven biển, quốc lộ 7 và cao tốc Bắc - Nam.
Đô thị Đô Lương mở rộng được xác định là đầu mối trung chuyển giữa khu vực đồng bằng và miền núi, phát triển thương mại, dịch vụ và công nghiệp nhẹ.
Ở khu vực phía Tây Nam, vùng đô thị Trà Lân (Con Cuông) được quy hoạch theo mô hình đô thị sinh thái, gắn với du lịch văn hóa - lịch sử và hệ sinh thái rừng quốc gia, hướng tới trở thành trung tâm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền Tây Nghệ An.
Theo định hướng của tỉnh, việc lập quy hoạch chi tiết cho từng vùng đô thị sẽ tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật đồng bộ, giúp các địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, thu hút đầu tư và phát triển bền vững.
Mở rộng không gian phát triển
Ông Nguyễn Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Lò cho biết, việc mở rộng không gian đô thị Vinh gắn với Cửa Lò và Khu kinh tế Đông Nam đang hình thành trục động lực hướng biển, tạo điều kiện phát triển kinh tế biển, logistics và hệ thống hạ tầng hiện đại.
Địa phương hiện tập trung rà soát quỹ đất, ưu tiên đầu tư các tuyến giao thông kết nối từ trung tâm hành chính đến khu du lịch biển, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để thu hút các dự án dịch vụ, logistics và công nghiệp công nghệ cao.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Cửa Lò đang bám sát hai định hướng quy hoạch quan trọng gồm Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và quy hoạch điều chỉnh phân khu dọc đại lộ Vinh - Cửa Lò. Việc triển khai đồng bộ các quy hoạch này sẽ mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch biển, dịch vụ và kinh tế hàng hải của địa phương.
Tại vùng động lực phía Bắc, việc được đưa vào vùng đô thị động lực Hoàng Mai là cơ hội quan trọng để địa phương thu hút đầu tư và nâng cao vị thế trong mạng lưới đô thị của tỉnh. Quỳnh Mai sẽ ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, viễn thông, hạ tầng ven biển và các công trình đô thị; đồng thời tập trung hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại III, từng bước hướng tới đô thị loại II.
Địa phương cũng sẽ đẩy nhanh lập quy hoạch phân khu, tăng cường quản lý trật tự xây dựng, quản lý đất đai và kiểm soát việc sử dụng quỹ đất theo quy hoạch nhằm tạo nền tảng cho phát triển đô thị lâu dài.
Tăng sức hút đầu tư thông qua quy hoạch đồng bộ
Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh với trọng tâm là các vùng đô thị động lực không chỉ mang ý nghĩa định hướng phát triển mà còn tạo hành lang pháp lý quan trọng để thu hút các nguồn lực đầu tư.
Trong đó, quy hoạch sẽ bảo đảm tính kế thừa các định hướng của quy hoạch tỉnh và quy hoạch vùng đã được phê duyệt, đồng thời ưu tiên kết nối hạ tầng giao thông giữa các đô thị nhằm nâng cao khả năng liên kết vùng.
Việc xác định rõ chức năng của từng khu vực như đô thị công nghiệp, đô thị dịch vụ, thương mại hay logistics sẽ giúp địa phương phân bổ nguồn lực đầu tư hợp lý, nâng cao hiệu quả thu hút doanh nghiệp và phát triển đô thị theo hướng bền vững.
Ở góc độ cơ quan quản lý chuyên ngành, Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An cho biết đang phối hợp với các địa phương và đơn vị tư vấn rà soát toàn bộ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu nhằm cụ thể hóa các định hướng của quy hoạch tỉnh.
Quá trình triển khai sẽ tập trung tích hợp hệ thống giao thông kết nối các hành lang kinh tế, đồng thời tính toán đồng bộ hạ tầng kỹ thuật liên vùng như cấp thoát nước, xử lý chất thải, kết hợp phân bổ không gian cho y tế, giáo dục và các công trình công cộng.
Mục tiêu là các đô thị động lực phát triển nhanh nhưng phải bài bản, đồng bộ và bền vững. Việc điều chỉnh quy hoạch không đơn thuần là sắp xếp lại không gian hay ranh giới hành chính mà là chiến lược nhằm thúc đẩy tiềm năng của từng vùng, kết nối hiệu quả các nguồn lực để tạo sức mạnh tổng hợp cho toàn tỉnh.
Việc hình thành 6 vùng đô thị động lực vì vậy không chỉ tạo ra những cực phát triển mới cho từng địa phương mà còn góp phần tái cấu trúc không gian toàn tỉnh theo hướng hiện đại, tăng cường liên kết giữa vùng ven biển, đồng bằng và miền Tây.
