Một câu hỏi đặt ra, tại sao một dự án có tầm chiến lược như thế, được thông suốt chủ trương, chính sách như thế mà quá trình triển khai sau đến 4 năm mà vẫn nằm ở mức... hội thảo! Bài toán khai thác nguồn lực phát triển đất nước tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã được quan tâm nhiều năm bởi đây là vựa nông sản, thủy sản lớn nhất Việt Nam, đóng góp 95% lượng gạo xuất khẩu, 65% thủy sản và 70% trái cây cả nước.
Tuy nhiên, do thiếu cảng biển sâu, khoảng 80% hàng xuất nhập khẩu của ĐBSCL phải vận chuyển đường bộ lên các cảng ngoài vùng (như TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu). Các nhà khoa học cho biết, điều này làm chi phí logistics đội thêm khoảng 170 USD mỗi container (tương đương 7 - 10 USD/tấn), làm giảm sức cạnh tranh hàng hóa. Do đó, việc xây dựng cảng nước sâu Trần Đề, ngay cửa sông Hậu, được đánh giá là cấp bách, nhằm giảm 5 - 10% chi phí logistics cho nông sản ĐBSCL và tạo động lực phát triển kinh tế vùng.
Vậy mà đến cuối tháng 10/2025, tại một cuộc hội thảo chuyên đề, các chuyên gia một lần nữa tha thiết đề xuất cần phát triển Trần Đề thành trung tâm kinh tế biển đa ngành, với khu kinh tế ven biển, trung tâm logistics, xuất nhập khẩu và dịch vụ hậu cần thủy sản cho toàn vùng...
Điều này cũng khá bất ngờ bởi lẽ tại quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định cảng biển Trần Đề là cảng nước sâu tiềm năng hạng đặc biệt, cửa ngõ xuất nhập khẩu cho ĐBSCL. Sát sàn sạt hơn, tại Quyết định số 995/QĐ-TTg ngày 25/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về “Phê duyệt Quy hoạch tỉnh Sóc Trăng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050” đã đặt mục tiêu phát triển Trần Đề thành trung tâm kinh tế biển đa ngành, với khu kinh tế ven biển Trần Đề có quy mô khoảng 40.000 ha, trải dài qua các khu vực Trần Đề, Cù Lao Dung và Vĩnh Châu.
Một câu hỏi đặt ra, tại sao một dự án có tầm chiến lược như thế, được thông suốt chủ trương, chính sách như thế mà quá trình triển khai sau đến 4 năm mà vẫn nằm ở mức... hội thảo!
Có một nhận xét đáng lưu tâm, đó là sức yếu không gánh được việc nặng. Sóc Trăng vốn là tỉnh nhỏ, các nguồn nhân lực, vật lực đều có hạn nên rất dễ "ngợp" khi tiếp cận với những dự án có tầm chiến lược lớn như vậy.
Quả thực, theo nhận định của các chuyên gia, Trần Đề sở hữu vị trí địa lý đặc biệt khi nằm ở cửa sông Hậu - cửa ngõ ra biển Đông của ĐBSCL, có thể trở thành trung tâm logistics, xuất nhập khẩu và dịch vụ hậu cần thủy sản cho toàn vùng. Đặc biệt, khi hạ tầng cảng biển và cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng và cao tốc Cần Thơ - Cà Mau hoàn thiện, Trần Đề có thể đóng vai trò như “cửa biển thứ hai” của miền Tây, giảm áp lực cho cảng Cát Lái và giúp hàng hóa của vùng đi thẳng ra quốc tế.
Nay, từ ngày 01/7/2025, Sóc Trăng cùng tỉnh Hậu Giang chính thức hợp nhất với TP Cần Thơ và tạo nên một địa phương có diện tích lên tới 6.400 km2 và dân số hơn 4 triệu người, mở ra không gian phát triển to lớn.
Theo Chủ tịch UBND TP Cần Thơ - ông Trương Cảnh Tuyên, Cần Thơ trước chưa có biển thì nay đã có biển cùng với dự án cảng nước sâu Trần Đề đang thực hiện thủ tục đầu tư. Cảng nước sâu là yếu tố then chốt giúp giảm chi phí logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản của Cần Thơ và toàn vùng. Bên cạnh đó, với lợi thế biển, Cần Thơ cũng nhiều tiềm năng phát triển năng lượng gió, nuôi trồng và khai thác thuỷ, hải sản…
Có thể nhận xét đây là thêm một minh chứng cho thấy sự cần thiết khi thực hiện chủ trương sáp nhập một số tỉnh, thành phố, một chủ trương chiến lược của đất nước nhằm tạo nên không gian phát triển đa dạng cả về tự nhiên, kinh tế, văn hóa; phát huy tối đa hình thái không gian biển, liên thông rừng núi, đồng bằng, hỗ trợ nhau cùng phát triển...
