Nghị quyết số 188/2025/QH15 xác lập phạm vi và đối tượng áp dụng rõ ràng, tạo cơ sở triển khai các dự án metro theo cơ chế đặc thù, phù hợp yêu cầu thực tiễn. 
Nghị quyết số 188/2025/QH15 đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực hoàn thiện hạ tầng giao thông công cộng tại hai đô thị lớn nhất cả nước. Trọng tâm của Nghị quyết là thiết lập phạm vi điều chỉnh và xác định rõ đối tượng áp dụng, nhằm bảo đảm tính nhất quán trong tổ chức thực hiện các dự án đường sắt đô thị vốn có tính chất phức tạp về kỹ thuật, nguồn vốn và mô hình quản lý.
Theo đánh giá của các chuyên gia đường sắt đô thị, trong bối cảnh nhu cầu phát triển hệ thống vận tải khối lượng lớn ngày càng cấp thiết, Nghị quyết tạo nền tảng pháp lý cho phép các cơ quan, đơn vị liên quan vận hành theo cơ chế đặc thù, phù hợp với yêu cầu quản trị của các dự án metro hiện đại.
Về phạm vi điều chỉnh, Nghị quyết tập trung vào toàn bộ chuỗi hoạt động của dự án đường sắt đô thị từ chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện đến quản lý vận hành. Các nội dung then chốt như thủ tục thẩm định, phê duyệt dự án, lựa chọn thiết kế, điều chỉnh tổng mức đầu tư và cơ chế đấu thầu được đưa vào cơ chế thí điểm nhằm rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời giảm thiểu các thủ tục chồng chéo.
Việc giới hạn phạm vi vào những cơ chế đặc thù liên quan trực tiếp đến dự án metro giúp tránh tình trạng áp dụng dàn trải hoặc vượt quá thẩm quyền. Đây là cơ sở để bảo đảm rằng các chính sách ưu tiên chỉ tập trung vào lĩnh vực thực sự cần điều chỉnh, qua đó hạn chế rủi ro pháp lý và tránh tác động không mong muốn đến hệ thống quy định hiện hành.
Phạm vi áp dụng của Nghị quyết cũng được giới hạn rõ ràng: chỉ triển khai tại TP Hà Nội và TP.HCM - hai địa phương có nhu cầu cấp bách về giao thông công cộng khối lượng lớn. Việc khoanh vùng này giúp tập trung nguồn lực, tránh mở rộng quy mô thí điểm vượt quá khả năng quản lý và giám sát. Đồng thời, kinh nghiệm triển khai tại hai đô thị lớn sẽ là cơ sở để xem xét nhân rộng các cơ chế phù hợp trong tương lai. Với đặc thù quy hoạch và điều kiện tổ chức giao thông khác nhau, Nghị quyết cho phép mỗi địa phương chủ động điều chỉnh trong khuôn khổ Quốc hội cho phép, tạo mức độ linh hoạt cao khi đưa vào thực tiễn.
Về đối tượng áp dụng, Nghị quyết quy định cụ thể các cơ quan, tổ chức và chủ đầu tư tham gia vào quá trình triển khai dự án đường sắt đô thị. Trọng tâm là cơ quan quản lý địa phương, ban quản lý dự án metro, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu, tổng thầu EPC cùng các tổ chức liên quan đến giải phóng mặt bằng, cấp phép xây dựng và thẩm định kỹ thuật. Việc xác định rõ đối tượng áp dụng giúp phân định trách nhiệm, tăng tính minh bạch trong quản lý vốn, tiến độ và chất lượng công trình.
Ngoài ra, Nghị quyết còn áp dụng đối với các cơ quan trung ương có trách nhiệm giám sát, hướng dẫn và phối hợp với hai địa phương trong quá trình thí điểm. Cơ chế phối hợp liên ngành được xem là yếu tố quyết định, bảo đảm sự thống nhất trong thực thi và giảm thiểu vướng mắc thường phát sinh khi dự án metro phải trải qua nhiều khâu thẩm định liên quan đến kỹ thuật, công nghệ và an toàn hệ thống.
Nghị quyết số 188/2025/QH15 đặt nền tảng quan trọng để Hà Nội và TP.HCM vận hành dự án metro hiệu quả hơn, giảm thủ tục chồng chéo và tăng phối hợp liên ngành, qua đó nâng cao chất lượng quản lý, tiến độ và an toàn hệ thống.
