Nhơn Hội trở thành cực tăng trưởng kết nối biển với Tây Nguyên

Tái cấu trúc không gian cho một cực tăng trưởng đa chức năng

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã ký Quyết định số 1664/QĐ-TTg phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế (KKT) Nhơn Hội, tỉnh Gia Lai đến năm 2050.

Phạm vi lập điều chỉnh quy hoạch khoảng 14.308 ha, trong đó khoảng 12.000 ha thuộc bán đảo Phương Mai và khoảng 2.308 ha thuộc khu vực Canh Vinh. Quy hoạch xác định giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2050.

Điều chỉnh không chỉ nằm ở việc tổ chức lại các khu chức năng mà còn ở vị trí của Nhơn Hội trong cấu trúc phát triển mới của Gia Lai. KKT được xác định là cực tăng trưởng kinh tế, có vai trò liên kết với sự phát triển chung của toàn tỉnh, đồng thời trở thành một trong những đầu mối kết nối không gian ven biển Nam Trung Bộ với Tây Nguyên.

Theo quy hoạch, Nhơn Hội tiếp tục được phát triển theo mô hình KKT tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, với trọng tâm là du lịch, dịch vụ, đô thị, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo; đồng thời khai thác lợi thế cảng biển và kinh tế biển.

KKT Nhơn Hội được định hướng trở thành trung tâm giao thương quốc tế hiện đại, đô thị du lịch và nghỉ dưỡng tầm quốc gia, quốc tế; đồng thời giữ vai trò trung tâm kết nối giữa duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên.

Trong cấu trúc phát triển của tỉnh Gia Lai, Nhơn Hội gắn với hành lang động lực phía Đông, cực phát triển Quy Nhơn, hệ thống cảng biển và các trục giao thông Đông - Tây, tạo điều kiện quan trọng để hình thành chuỗi liên kết từ khu vực sản xuất phía Tây đến các trung tâm đô thị, dịch vụ và cửa ngõ xuất nhập khẩu phía Đông.

Theo định hướng, không gian KKT được tổ chức thành 8 phân khu chức năng với các khu vực đô thị - dịch vụ, du lịch, hành chính, công nghiệp; không gian sinh thái đầm Thị Nại - núi Phương Mai; các khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ tại Canh Vinh và những khu vực gắn với các đầu mối giao thông.

Việc phân bố chức năng được thực hiện theo hướng khai thác lợi thế riêng của từng khu vực, đồng thời hạn chế xung đột giữa công nghiệp, đô thị, du lịch và bảo tồn sinh thái.

Theo đó, những khu vực có giá trị cảnh quan và điều kiện thuận lợi được ưu tiên phát triển du lịch, dịch vụ và đô thị. Các không gian có lợi thế về quỹ đất, giao thông và khả năng kết nối với các đầu mối vận tải được dành cho công nghiệp, logistics và dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Hoạt động công nghiệp và logistics được bố trí tại những khu vực thích hợp hơn, ưu tiên công nghiệp sạch, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và chế biến.

KKT Nhơn Hội đang chuyển dần từ khai thác lợi thế quỹ đất ven biển sang nâng cao chất lượng sử dụng không gian. Công nghiệp không còn là chức năng chi phối tuyệt đối mà được đặt trong mối quan hệ với đô thị, dịch vụ, du lịch và hệ sinh thái.

Song song với phát triển kinh tế, quy hoạch yêu cầu bảo vệ những không gian sinh thái quan trọng như đầm Thị Nại, rừng ngập mặn và núi Phương Mai; kiểm soát nguồn thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy năng lượng tái tạo và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mở hành lang logistics từ Tây Nguyên ra biển

Vai trò cực tăng trưởng của Nhơn Hội được củng cố bởi hệ thống giao thông đối ngoại kết nối với các hành lang kinh tế lớn.

KKT được đặt trong mạng lưới gồm cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku - Lệ Thanh, Quốc lộ 19B, Quốc lộ 19C cùng các tuyến đường tỉnh và những trục kết nối Đông - Tây.

Trong đó, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku - Lệ Thanh có ý nghĩa đặc biệt đối với cấu trúc liên kết giữa khu vực ven biển và phía Tây Gia Lai. Khi mạng lưới giao thông được hoàn thiện, khoảng cách vận chuyển từ các khu vực sản xuất phía Tây đến hệ thống cảng biển được rút ngắn, tạo điều kiện tổ chức chuỗi logistics xuyên suốt từ Tây Nguyên ra biển.

Hệ thống cảng Quy Nhơn - Thị Nại - Đống Đa, Nhơn Hội, Phù Mỹ và các bến phao được định hướng phục vụ vận tải hàng hóa, hành khách và logistics. Qua đó, Nhơn Hội có điều kiện phát triển thành đầu mối trung chuyển hàng hóa không chỉ của Gia Lai mà còn của không gian kinh tế rộng hơn ở khu vực Tây Nguyên.

Quy hoạch đồng thời định hướng phát triển đường sắt đô thị khu vực Quy Nhơn theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD); nghiên cứu tuyến đường sắt kết nối cảng Quy Nhơn và khả năng liên kết với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Cảng hàng không Phù Cát được định hướng đầu tư đạt tiêu chuẩn cấp 4E, xây dựng nhà ga mới, mở rộng sân đỗ và hoàn thiện hạ tầng kết nối. Công suất dự kiến trong giai đoạn 2030 - 2035 khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm; đến năm 2050 đạt khoảng 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa mỗi năm.

Cùng với hạ tầng giao thông truyền thống, hạ tầng số trở thành một thành tố mới trong cấu trúc phát triển KKT.

Quy hoạch định hướng xây dựng mạng truyền dẫn dung lượng lớn, tăng cường kết nối liên vùng và ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong quản lý giao thông, môi trường, năng lượng, cấp nước và vận hành đô thị.

Đặc biệt, khu vực được nghiên cứu xây dựng trung tâm dữ liệu tập trung quy mô khoảng 5 ha, phục vụ trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu dùng chung và vận hành đô thị thông minh.

Như vậy, cấu trúc phát triển mới của Nhơn Hội được hình thành đồng thời trên hai lớp hạ tầng: hệ thống giao thông, cảng biển, hàng không tạo dòng lưu chuyển vật chất và hạ tầng số tạo khả năng kết nối dữ liệu, công nghệ và các ngành kinh tế mới.

UBND tỉnh Gia Lai được yêu cầu tổ chức công bố công khai quy hoạch; rà soát các quy hoạch phân khu, chương trình và dự án đầu tư liên quan; kiểm soát chặt chẽ sử dụng đất, hoạt động xây dựng và quá trình triển khai dự án, hạn chế phát triển manh mún làm phá vỡ cấu trúc không gian chung.

Đồng thời phải xây dựng các giải pháp huy động nguồn lực, ưu tiên đầu tư hệ thống hạ tầng và các dự án có khả năng tạo động lực, lan tỏa cho toàn KKT. Với cấu trúc đa chức năng cùng mạng lưới giao thông hướng biển - Tây Nguyên, Nhơn Hội có cơ sở để trở thành một mắt xích quan trọng trong không gian phát triển mới của Gia Lai.