Phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực xây dựng 

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 140/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025.

Nghị định số 140/2025/NĐ-CP gồm 6 Chương, 32 Điều và 2 Phụ lục kèm theo, quy định cụ thể về việc phân quyền, phân định thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn và điều chỉnh một số nội dung liên quan tại 5 Luật của Quốc hội, gồm: Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Kiến trúc, Luật Kinh doanh BĐS và Luật Đường bộ.

Tạo chủ động cho các Bộ, ngành và địa phương

Với tinh thần đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, nhằm tạo sự chủ động cho các Bộ, ngành và tạo điều kiện để “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, tăng hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước, Nghị định số 140/2025/NĐ-CP chuyển thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Xây dựng 2 nhiệm vụ tại Luật Đường bộ: phê duyệt quy hoạch mạng lưới đường bộ; phê duyệt quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ.  

Chuyển thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ cho UBND cấp tỉnh 01 nhiệm vụ tại Luật Nhà ở: quyết định chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư.

Chuyển thẩm quyền, chức năng của UBND cấp huyện cho UBND cấp xã đối với 20 nhiệm vụ tại 5 Luật: Thứ nhất, có 5 nhiệm vụ tại Luật Xây dựng: cơ quan được giao thực hiện chức năng là cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng, cơ quan chuyên môn về xây dựng; thẩm quyền chấp thuận về địa điểm, quy mô xây dựng công trình và thời gian tồn tại của công trình tạm; thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng; trách nhiệm quản lý nhà nước.

Thứ hai, có 01 nhiệm vụ tại Luật Kiến trúc: trách nhiệm quản lý nhà nước.

Thứ ba, có 12 nhiệm vụ tại Luật Nhà ở: tiếp nhận thông báo về việc cho thuê nhà ở của chủ sở hữu là cá nhân nước ngoài; chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư; phối hợp thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư; tiếp nhận đăng tải kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư đã được phê duyệt; tiếp nhận đăng tải quyết định di dời; tổ chức thực hiện việc cưỡng chế di dời theo quyết định cưỡng chế di dời của UBND cấp tỉnh; lưu trữ hồ sơ nhà ở của hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; quản lý kiến trúc mặt ngoài của nhà ở; tổ chức cưỡng chế thu hồi nhà ở; ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ nhà ở, tổ chức cưỡng chế phá dỡ nhà ở; thực hiện việc cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì của nhà chung cư; giải quyết tranh chấp về kinh phí quản lý vận hành nhà chung cư, quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì.

Thứ tư, có 01 nhiệm vụ tại Luật Kinh doanh BĐS: trách nhiệm quản lý nhà nước.

Thứ năm, 01 nhiệm vụ tại Luật Đường bộ: cơ quan được giao thực hiện chức năng là cơ quan quản lý đường bộ.

Nghị định số 140/2025/NĐ-CP đồng thời làm rõ cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh BĐS cấp tỉnh quy định tại Luật Kinh doanh BĐS là Sở Xây dựng.

Điều chỉnh 8 nội dung liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tại 3 Luật. Trong đó, tại Luật Nhà ở, điều chỉnh 01 nội dung: đối tượng được thuê nhà ở công vụ là cán bộ, công chức được điều động giữ chức vụ từ Phó Chủ tịch UBND cấp huyện.

Tại Luật Đường bộ, điều chỉnh 6 nội dung: phân loại đường bộ theo cấp quản lý; cách xác định đường tỉnh; phân loại đường địa phương; căn cứ xác định quỹ đất dành cho kết cấu hạ tầng đường bộ; xác định vị trí bến xe; xác định vị trí bãi đỗ xe.

Tại Luật Xây dựng, điều chỉnh 01 nội dung: kế hoạch sử dụng đất làm cơ sở để cấp Giấy phép xây dựng có thời hạn.

Sửa đổi, bổ sung 27 Nghị định hướng dẫn 

Nghị định số 140/2025/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung một số điều của 27 Nghị định hướng dẫn các Luật. Nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của 27 Nghị định được thể hiện tại Chương III dự thảo Nghị định, trong đó tập trung vào 4 nội dung: Thứ nhất, đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền, tạo sự chủ động cho địa phương với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, tăng cường phân cấp cho cấp xã - nơi sát dân nhất, gần dân nhất, đến với người dân nhanh nhất, trực tiếp tiếp xúc, làm việc nhiều với người dân và doanh nghiệp.

Trong đó, phân cấp thẩm quyền quyết định các khu vực phát triển đô thị của Thủ tướng Chính phủ tại Nghị định số 11/2013/NĐ-CP ngày 14/01/2023 của Chính phủ về quản lý đầu tư phát triển đô thị (đã được sửa đổi, bổ sung) cho Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Phân cấp thẩm quyền thông báo đơn vị đủ điều kiện thực hiện quản lý vận hành nhà chung cư quy định tại Nghị định số 95/2024/NĐ-CP ngày 24/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở cho cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh, cơ quan quản lý nhà ở trực thuộc Bộ Xây dựng không tiếp tục thực hiện thủ tục hành chính này.

Phân cấp thẩm quyền tổ chức kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới BĐS của UBND cấp tỉnh tại Nghị định số 96/2024/NĐ-CP ngày 24/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kinh doanh BĐS, cho cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh BĐS cấp tỉnh (Sở Xây dựng).  

Thứ hai, chuyển thẩm quyền từ chính quyền cấp huyện cho chính quyền cấp xã đối với 68 nhiệm vụ tại 16 Nghị định. 

Thứ ba, sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, thay thế các cụm từ liên quan đến tên gọi của các cơ quan, đơn vị khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy (Nghị quyết số 190/2025/QH15).

Thứ tư, sửa đổi, bổ sung về tên gọi và ký hiệu, mã định danh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tại 2 Phụ lục của 2 Nghị định.

Theo Bộ Xây dựng, Nghị định số 140/2025/NĐ-CP không phát sinh thủ tục hành chính mới, đơn giản hóa thủ tục hành chính hơn do chỉ còn 02 cấp đơn vị hành chính, đã chuyển 36 thủ tục hành chính cấp huyện đang thực hiện xuống cấp xã thực hiện.

Việc phân cấp thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng cho biết, trong quá trình rà soát các VBQPPL thuộc lĩnh vực xây dựng, giao thông, cho thấy Điều 13 về kiểm tra việc thực hiện pháp luật trong các lĩnh vực quản lý nhà nước ngành Xây dựng, và Điều 14 về nguyên tắc thực hiện các thủ tục hành chính trong các lĩnh vực xây dựng, của Nghị định số 35/2023/NĐ-CP ngày 20/6/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, cần phải rà soát, đề xuất bãi bỏ.