Đối với mỏ cát tại các khu vực cần nạo vét như luồng lạch, hồ đập, bãi bồi, Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm đối với các luồng lạch liên tỉnh, bao gồm việc tính toán đề án, xây dựng quy chuẩn kỹ thuật; địa phương chịu trách nhiệm với các khu vực thuộc phạm vi địa bàn quản lý. Trên đây là chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tại cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến với các Bộ, ngành và 15 tỉnh, thành phố, diễn ra sáng 25/7, về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024.
Đề xuất 3 nhóm nội dung chính cần điều chỉnh, sửa đổi
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ NN&MT Trần Quý Kiên cho biết, thời gian qua, nhiều công trình đầu tư công, nhất là các dự án giao thông trọng điểm gặp vướng mắc trong việc cung ứng nguồn VLXD, đặc biệt là đất san lấp, cát và đá. Bộ NN&MT đề xuất 3 nhóm nội dung chính cần được điều chỉnh, sửa đổi và quy định rõ trong Nghị quyết.
Cụ thể, Bộ đề xuất cho phép cấp phép thăm dò mở rộng và khai thác xuống sâu mà không cần căn cứ vào quy hoạch khoáng sản hoặc phương án quản lý địa chất, khoáng sản trong quy hoạch tỉnh. Việc cập nhật quy hoạch sẽ thực hiện sau.
Bên cạnh đó, việc bổ sung các trường hợp không phải thực hiện đấu giá quyền khai thác khoáng sản, áp dụng đối với các mỏ cung cấp cho công trình đầu tư công, dự án trọng điểm, công trình quốc phòng, an ninh hoặc dự án chế biến sâu đã được phê duyệt. Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho khai thác khoáng sản làm VLXD thông thường (nhóm III), gồm: cát sông, cát biển và đá xây dựng.
Về cơ chế đóng cửa mỏ, Bộ NN&MT đề xuất quy định rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện và bổ sung khoản phí thẩm định vào luật phí và lệ phí, nhằm đảm bảo nguồn thu và tăng cường trách nhiệm quản lý.
Riêng đối với cát biển, loại vật liệu được nhiều địa phương quan tâm trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung, hiện tồn tại vướng mắc về thẩm quyền cấp phép, Thứ trưởng Trần Quý Kiên cho rằng, cần nghiên cứu điều chỉnh để phân định thống nhất, tạo thuận lợi trong cấp phép, giám sát khai thác.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng, các nội dung trong dự thảo Nghị quyết liên quan đến dự án đầu tư công, cơ chế giao quyền khai thác khoáng sản, điều chỉnh linh hoạt thẩm quyền cấp phép và việc không đấu giá với khoáng sản làm nguyên liệu sản xuất xi măng là phù hợp với thực tiễn, góp phần tháo gỡ khó khăn trong cung ứng VLXD và đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài đề nghị rà soát, làm rõ hơn quy định xử lý các hành vi vi phạm đến mức phải thu hồi giấy phép, tránh mâu thuẫn với quy định hiện hành của Luật Địa chất và Khoáng sản.
Trong khi đó, lãnh đạo các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Đồng Nai, Phú Thọ, Ninh Bình, Thanh Hóa, Lào Cai… đề nghị bổ sung nhiều nội dung cụ thể nhằm xử lý các trường hợp giấy phép đã thu hồi nhưng chưa đóng cửa mỏ, dự án vướng thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, phân phối sản phẩm đi kèm khi nâng công suất mỏ...
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng, nhiều quy định trong Luật Địa chất và Khoáng sản 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025) dù được xây dựng bài bản, căn cơ, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh điều chỉnh các đơn vị hành chính, thiết lập chính quyền địa phương 2 cấp. Do vậy, nếu tiếp cận tổng thể, bài bản như trong Luật thì khó có thể triển khai trong ngắn hạn.
“Cùng với việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cấp bách trong lĩnh vực địa chất, khoáng sản; cần thực hiện tốt phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm giấy tờ, đồng bộ các quy trình và giao thẩm quyền cho địa phương chủ động quyết định”, Phó Thủ tướng lưu ý.
Khi triển khai Nghị quyết, các địa phương phải tiếp cận bài bản, đơn giản hoá trình tự, thủ tục, tiến hành đồng thời, rút ngắn thời gian. Địa phương phải chịu trách nhiệm về an toàn, chất lượng, môi trường sinh thái, hiệu quả sử dụng tài nguyên và đúng mục đích khai thác.
Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rút ngắn quy trình, thủ tục thu hồi mỏ do cấp phép, quản lý nhà nước không đúng, dẫn đến phải đóng cửa mỏ rồi mới cấp lại. Các vi phạm cần được xử lý theo quy định pháp luật.
Về khoanh định khu vực không đấu giá, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT tiếp thu ý kiến địa phương, bổ sung một số mỏ đã thăm dò hoặc mỏ VLXD đang gặp vướng mắc do quy hoạch không phù hợp. Trình tự thủ tục khoanh định và đấu giá cần xem xét, rà soát kỹ.
Đồng thời, cần xem xét mở rộng phạm vi các dự án trọng điểm quốc gia như NƠXH, các công trình trọng điểm địa phương để áp dụng cơ chế trong Nghị quyết. Sau khi hoàn thành khai thác các mỏ khoáng sản, cần cải tạo môi trường, trả lại đất theo quy hoạch sử dụng.
Đối với một số mỏ cát tại các khu vực cần nạo vét như luồng lạch, hồ đập, bãi bồi nhưng chưa được khai thác do vướng mắc về quy trình, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định rõ trách nhiệm giữa địa phương và Bộ Xây dựng.
Theo đó, Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm đối với các luồng lạch liên tỉnh, bao gồm việc tính toán đề án, xây dựng quy chuẩn kỹ thuật. Địa phương chịu trách nhiệm với các khu vực thuộc phạm vi địa bàn quản lý.
“Trong trường hợp nhiệm vụ nạo vét trùng với khai thác tài nguyên, cần ưu tiên thực hiện để tận dụng hiệu quả nguồn lực tài nguyên phục vụ các dự án đầu tư công, hạn chế thất thoát, giảm các thủ tục đấu thầu phức tạp...”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
