Nghị định của Chính phủ điều chỉnh tiêu chí phân loại đơn vị hành chính theo phương pháp tính điểm, bổ sung các chỉ số phản ánh chất lượng tăng trưởng, chuyển đổi số và năng lực cung ứng dịch vụ công… 
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 307/2025/NĐ-CP quy định về phân loại đơn vị hành chính (ĐVHC), thay thế chuẩn phân loại cũ nhằm phù hợp bối cảnh sau đợt sáp nhập, sắp xếp ĐVHC năm 2025, khi quy mô địa bàn và dân số nhiều địa phương thay đổi đáng kể.
Thực hiện phân loại bằng phương pháp tính điểm
Theo nghị định mới, TP Hà Nội và TP.HCM được xác định là ĐVHC cấp tỉnh loại đặc biệt. Các TP trực thuộc Trung ương còn lại là cấp tỉnh loại I.
Tỉnh phân thành loại I, loại II và loại III; Xã phân thành loại I, loại II và loại III; Phường, đặc khu phân thành 4 loại: Loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III
Phân loại ĐVHC được thực hiện bằng phương pháp tính điểm, tổng điểm tối đa 100 điểm, chưa gồm điểm ưu tiên nếu đủ điều kiện. Điểm được làm tròn đến hai chữ số thập phân.
4 nhóm tiêu chí chính: Quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, yếu tố đặc thù (dân tộc thiểu số, biên giới, di tích đặc biệt…)
Nguyên tắc: nếu chỉ số cao hơn mức quy định, điểm được tăng thêm theo tỷ lệ phần trăm mức chênh lệch.
Khung phân loại đơn vị hành chính được xác định dựa trên tổng số điểm đạt được theo các tiêu chí đánh giá. Cụ thể, đơn vị hành chính được xếp loại đặc biệt khi đạt từ 90 điểm trở lên (chưa bao gồm điểm ưu tiên), áp dụng đối với các phường và đặc khu có quy mô lớn. Đơn vị hành chính được xếp loại I khi tổng điểm từ 75 điểm trở lên, trừ trường hợp thuộc diện phân loại đặc biệt. Đối với loại II, mức điểm được xác định từ 60 đến dưới 75 điểm; và loại III là các đơn vị đạt dưới 60 điểm. Khung phân loại này giúp phân tầng rõ ràng giữa các đơn vị hành chính, gắn việc đánh giá năng lực quản trị và điều kiện phát triển thực tế của từng địa bàn, đồng thời tạo căn cứ khách quan trong phân cấp quản lý nhà nước và phân bổ nguồn lực.
Mở rộng tiêu chí phản ánh chất lượng tăng trưởng
Dân số (tối đa 25 điểm) ≤ 2.000.000 người: 10 điểm, trên mức này: cứ thêm 60.000 người +0,5 điểm, tỉnh miền núi áp dụng 75% mức điểm nêu trên.
Diện tích (tối đa 25 điểm), ≤ 8.000 km²: 10 điểm, trên mức này: cứ thêm 200 km² +0,5 điểm
Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội (tối đa 30 điểm). Mở rộng tiêu chí phản ánh chất lượng tăng trưởng và quản trị địa phương, gồm: Tỷ lệ điều tiết ngân sách về Trung ương; Cơ cấu công nghiệp - dịch vụ; Tăng trưởng GRDP; Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp; Tăng năng suất lao động; Thu nhập bình quân đầu người; Tỷ lệ lao động tham gia BHXH; Tỷ lệ hộ nghèo; Tỷ lệ dân cư dùng nước sạch; Chỉ số SIPAS (hài lòng với dịch vụ công); Tỷ lệ hồ sơ xử lý qua DVCTT toàn trình. Nhấn mạnh yếu tố chuyển đổi số, hiệu quả cung ứng dịch vụ công và chất lượng sống
Yếu tố đặc thù (tối đa 20 điểm): Tỷ lệ dân tộc thiểu số cao, có xã biên giới đất liền, có di sản quốc gia đặc biệt/UNESCO, số lượng đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc. Thể hiện đặc trưng quản trị của những địa bàn rộng, phức tạp về dân cư và lịch sử - văn hóa
Bộ trưởng Bộ Nội vụ quyết định phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh và phường, đặc khu loại đặc biệt; Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định phân loại đơn vị hành chính cấp xã. Quy định này tăng tính chủ động của địa phương đồng thời bảo đảm giám sát tập trung với các ĐVHC có vai trò lớn trong hệ thống quốc gia.
Nghị định số 307/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 27/11/2025, đóng vai trò chuẩn hóa tiêu chí phân loại địa bàn theo thay đổi sau sắp xếp 2025, làm căn cứ quy hoạch, sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp nguồn lực, tăng tính công bằng, minh bạch trong phân loại đơn vị hành chính, gắn phân loại hành chính với chỉ số phát triển, năng lực cung ứng dịch vụ công và mức sống của người dân
