Các đại biểu đề nghị quá trình xây dựng và phát triển thành phố Bắc Ninh phải tạo ra chuyển biến thực chất về quản trị, liên kết vùng, chất lượng sống, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa. 
Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 12/8, Quốc hội cho ý kiến về việc thành lập TP Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Theo hồ sơ trình Quốc hội, Bắc Ninh đã đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.
Phát triển đô thị hài hòa, không để khu vực khó khăn bị bỏ lại
Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh - Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình tin tưởng mô hình chính quyền đô thị sẽ giúp thành phố quản trị không gian phát triển quy mô lớn hiệu quả hơn, tăng cường điều phối liên kết vùng, thu hút nguồn lực chất lượng cao và các nhà đầu tư chiến lược.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý Bắc Ninh có đặc điểm địa hình chia cắt, trình độ phát triển giữa khu vực đô thị, đồng bằng và miền núi còn chênh lệch. Vì vậy, thành phố cần có cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu từ những khu vực phát triển mạnh để hỗ trợ hạ tầng và an sinh xã hội cho các địa bàn khó khăn, tránh tình trạng đô thị hóa chỉ tập trung tại một số cực tăng trưởng.
Theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn di tích, di sản. Hệ thống di sản, di tích lịch sử, văn hóa và không gian văn hóa Kinh Bắc là nguồn tài nguyên quý giá cần được gìn giữ, phát huy trong quá trình xây dựng thành phố.
Trong điều kiện Bắc Ninh có mật độ công nghiệp và làng nghề dày đặc, quá trình phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp và khu đô thị mới có thể tạo áp lực lớn lên môi trường, cảnh quan và hệ sinh thái nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Đại biểu đề nghị tăng cường quản lý quy hoạch, trật tự xây dựng, kiểm soát môi trường, đồng thời bảo tồn các di tích, di sản và bản sắc văn hóa đặc sắc của địa phương.
Tạo cực tăng trưởng có sức dẫn dắt và lan tỏa
Đại biểu Nguyễn Đặng Ân - Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn đánh giá Bắc Ninh là trung tâm công nghiệp, công nghệ cao, có khả năng thu hút đầu tư và kết nối quốc tế thuận lợi. Cần xác định rõ sứ mệnh của TP Bắc Ninh trong tổng thể liên kết vùng phía Bắc.
Bắc Ninh cần chuyển từ lợi thế thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp công nghệ cao sang nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển doanh nghiệp trong nước và nguồn nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó, văn hóa Kinh Bắc cần được phát huy như một nguồn lực nội sinh cho quá trình phát triển.
Đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề xuất hình thành trục liên kết Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Liên kết vùng không chỉ dừng lại ở giao thông mà phải bao gồm sự đồng bộ về hạ tầng số, dữ liệu logistics, chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực.
Việc thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh sẽ góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng. Sức lan tỏa của TP Bắc Ninh cũng cần được đánh giá bằng những cơ hội phát triển mà thành phố tạo ra cho các địa phương lân cận.
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đánh giá cao định hướng phát triển Bắc Ninh theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ cao làm động lực.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, giá trị của việc thành lập thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành thêm một đơn vị hành chính mới mà phải tạo ra một cực tăng trưởng có sức lan tỏa. Đề nghị xây dựng và triển khai cơ chế, chính sách bảo đảm liên kết vùng, nhất là liên kết các cực tăng trưởng với những địa phương có nhiều tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường, qua đó mở rộng cơ hội phát triển cho các địa phương khác.
Đổi mới quản trị, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm
Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, việc thành lập TP Bắc Ninh không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính mà còn đánh dấu bước chuyển chiến lược về thể chế, năng lực quản trị và chất lượng sống của nhân dân.
Theo đại biểu, Bắc Ninh cần có những giải pháp đột phá về tư duy và quản trị, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; chuyển mạnh sang mô hình quản trị đô thị hiện đại, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa đề nghị áp dụng phương thức quản trị dựa trên kết quả, sử dụng các công cụ đo lường như KPI và OKR đến cấp cơ sở để đánh giá thực chất hoạt động của bộ máy. Mọi chính sách phát triển và quá trình chuyển đổi thủ tục hành chính phải bảo đảm thuận tiện, không làm xáo trộn đời sống nhân dân và hoạt động của doanh nghiệp.
Nhấn mạnh yêu cầu tạo chuyển biến thực chất trong quản trị và đời sống, đại biểu Bùi Văn Dũng - Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa đề nghị tổ chức chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; không làm gia tăng thủ tục và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Các quy định chuyển tiếp phải bảo đảm bộ máy và dịch vụ công hoạt động liên tục.
Đại biểu cũng đề nghị kế thừa đầy đủ các chính sách đối với xã biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, không để xuất hiện khoảng trống pháp lý; đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, sinh kế, giáo dục và y tế. Theo đại biểu, một thành phố hiện đại không chỉ được nhận diện bằng quy mô kinh tế hay hạ tầng mà trước hết phải thể hiện ở chất lượng quản trị, môi trường sống và mức độ hài lòng của nhân dân.
Nhận định Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập TP Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là một quyết sách định hình tương lai, đại biểu Trần Thị Vân - Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh cho rằng, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là đích đến mà còn là điểm khởi đầu của một hành trình phát triển mới, với yêu cầu cao hơn, chuẩn mực cao hơn và trách nhiệm lớn hơn.
Tiếp thu các ý kiến về quy hoạch, tổ chức không gian phát triển, bảo vệ môi trường, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tham gia sâu vào chuỗi sản xuất và cung ứng, cải thiện đời sống người dân, bảo tồn văn hóa truyền thống và xây dựng nền hành chính hiện đại, đại biểu Trần Thị Vân khẳng định Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Bắc Ninh sẽ nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ, trọng trách của một thành phố trong giai đoạn phát triển mới.
Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải khẳng định, việc thành lập TP Bắc Ninh trực thuộc Trung ương không chỉ là nâng cấp đơn vị hành chính đô thị và chuyển đổi mô hình quản trị, mà còn là chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước. Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về phương hướng, giải pháp, kế hoạch phát triển thành phố; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng đô thị và tỷ lệ đô thị hóa; phát huy các tiềm năng, lợi thế để đạt được những mục tiêu đề ra.
Trong đó, thành phố phải phát triển cân đối, hài hòa giữa các khu vực; chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu. Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị để thành phố đi vào hoạt động ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, đồng thời thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá và giám sát việc tổ chức thực hiện, gắn với vai trò dẫn dắt và các chỉ tiêu phát triển cụ thể của thành phố.
